CHUYỆN LAN MAN

Khi còn trẻ tôi rất đẹp trai . Má tôi bảo người nào tự khen mình là một người không biết tự trọng và thiếu đức tánh khiêm nhường . Để muốn trở thành một người khiêm nhường , tôi chưa bao giờ dám tự khen mình trước mặt đám đông . Tuy nhiên không thể không tự khen mình khi chỉ còn mình tôi với bóng ( trong gương ) . Ai không biết tự khen mình là người thiếu tự tin dễ vấp ngã trên trường đời . Tôi dư dã phong cách hào hoa của một thanh niên nhưng vô cùng thiếu thốn lãng mạn. Tôi không biết tôi giỏi về môn gì nhưng vô cùng dốt về thơ văn . Thời đại chúng tôi chìm trong khói lửa cho nên thanh niên thiếu nữ lớn lên thảy đều lãng mạn . Họ đem lãng mạn trộn vào thơ văn . Những cuộc tình và những chia ly . Chỉ riêng có tôi là khác , những vần thơ lang mạn trử tình đổ vào tôi chẳng khác nào nấu chè lại nêm bằng nước mắm .

Thời gian trôi theo dòng đời . Tôi trôi theo cuộc sống . Tôi vô cảm vô ưu dù dòng đời có nhiều trắc trở . Với tôi trắc trở chỉ là chuyện thường tình phải có trên cuộc sống này vì đời nếu không biết nếm mùi trắc trở thì làm sao hiểu thế nào là thành công ? Để rồi , không biết khởi điểm từ đâu bỗng nhiên tôi biết làm thơ . Không biết tự bao giờ tôi không còn vô cảm nữa và hạnh phúc vô cùng mỗi khi bắt chụp được từ tâm thức những câu thơ rất là ăn ý . Thơ âm thầm đến dìu tôi mê mải ngụp lặn trong những triền miên hạnh phúc . Tôi chăm chỉ làm thơ và sự siêng năng cần cù đó thét thế nào cũng có ngày chó ngáp nhằm ruồi táp trúng được một bài hay . Tôi mê thơ hơn mê soi gương để ngắm nghía dung mạo đẹp trai của mình . Cho mãi đến một hôm tình cờ tôi nhìn lại và thật hãi hùng khi cái gã trong gương đứng nhìn tôi lạ hoắc . Khuôn mặt gã vừa nhăn nheo vừa xấu xí . Tôi chưa kịp hỏi gã là ai thì giật mình vì biết rằng đó chính là tôi

Tôi tự hỏi tại sao đến nông nổi này ? Thì ra nhờ không hay biết mình xấu xí nên tôi mới biết làm thơ . Ban đầu thơ còn dở thi sự xấu còn khiêm tốn, đến khi thơ trở thành hay thì sự xấu kia mới trở thành tàn bạo .

Những năm còn thời trung học tôi có một cô bạn cùng lớp đẹp hơn tiên giáng trần . Cô bạn gái xinh đẹp đó y chang như tôi là không biết cái gì gọi là thơ với thẩn . Cái nết không đánh chết nổi cái đẹp , cô bạn gái cùng lớp của tôi đẹp còn hơn tranh vẽ . Tôi rất mê nhan sắc của nàng . Bởi vì tôi có tánh khiêm nhường nên đánh mất tự tin . Tôi mê nàng nhưng không giờ dám nói . Cuộc sống cũng thế đang trôi về phía trước . Sau khi tốt nghiệp trung học tôi đi vào quân đội bỏ lại thành phố với mối u lòng thin thít . Cô bạn cùng lớp có chồng và có con , chuyện đời đương nhiên phải xãy ra như vậy . Rồi chiến tranh chấm dứt , tiếng súng ngưng cũng là lúc bạn bè lưu lạc thất tán khắp nơi . Chúng tôi như những lông chim rụng bay chao đảo lạc hướng khắp bốn phương trời , những tưởng cơ hồ muôn thu không còn biết tin tức với nhau nữa .

Vậy mà giống như một cốt truyện tiểu thuyết của Quỳnh Dao , tôi bắt gặp tên người bạn gái thuở nào đó trên những tạp chí văn học khá nổi tiếng ở hải ngoại ký dưới những bài thơ hay não lòng người đọc . Nhờ quen biết với chủ bút của tờ văn học đó qua mục nhắn tin , tôi bắt liên lạc lại được cô bạn như tiên giáng trần thuở nào . Nàng ở cách tiểu bang tôi định cư vài giờ bay . Với phương tiện giao thông vô cùng tiện lợi của thời đại văn mình , nàng đồng ý gặp lại nhau . Mấy mươi năm trước cho dù có ăn nguyên thùng kẹo cũng chưa chắc đã ngọt ngào bằng khi tôi được nàng cho gặp . Sự nôn nao háo hức tắt ngúm ngay khi tôi mang hành lý bước ra cổng phi trường . Thay vì cô tiên nữ ngày nào là một phụ nữ vô cùng không xinh đẹp với những vết nhăn nheo co cúm trên khuôn mặt dày vết xước của thời gian . Tôi căng hai con mắt mở to để tìm xem chút gì ngày xưa còn phảng phất trên khuôn mặt nàng , nhưng tuyệt nhiên là không? Tôi ngước cổ lên hỏi nhỏ ông trời ( cũng có thể tự hỏi mình ) : tại sao trước kia đẹp đến thế mà giờ xấu đến thế ? Cuối cùng tôi cũng tìm ra được câu trả lời : thì ra bởi vì trở thành nhà thơ hay nên nhan sắc của nàng trở thành xấu xí.

Mà chẳng lẽ hễ ai trở thành nhà thơ hay thì trở thành xấu xí hết sao ? Thế là tôi lặng lẽ truy tìm cho ra lý lẻ.

Để đánh dấu buổi hội ngộ sau bao nhiêu năm, bạn tôi tổ chức một buổi họp mặt thuộc loại bỏ túi tại gia để giới thiệu tôi với một số thi văn hữu đang sinh sống tại nơi nàng ở . Để xác quyết lại những hồ nghi còn mắc míu trong thâm tâm, đêm đó tôi âm thầm quan sát . Chúng tôi ngồi chung với nhau trò chuyện đủ thứ chuyện trên đời , cuối cùng mục tiêu của những câu chuyện của những người yêu văn nghệ cũng đến . Đó là chuyện thơ văn . Khi tất cả mọi người cùng xoay quanh bàn đến phạm trù này tôi phải thú nhận họ hăng say còn hơn kỳ lân gặp pháo . So với họ sự biết về văn chương của tôi không thấm vào đâu . Giống như đang ngứa ở một nơi nào đó trên cơ thể bỗng được một bàn tay sần sù nhám rô thò lên gãi , tôi phê đến rợn người . Đúng là có đi một ngày đàng mới học được một sàng khôn . Kiến thức cùng đam mê về thơ văn của những người này quả là đáng khâm phục . Cuối cùng thì cái muc đọc hoặc diễn ngâm bài thơ nào tự mình sáng tác mà mình ưng ý nhất cũng đến . Thế là tôi lại được một dịp say sưa thưởng thức những tinh túy của đất trời cùng nhau về hội tụ trên những áng thơ hay mà tác giả bằng xương bằng thịt hiện diện trước mắt khỏi phải mơ tưởng trông mong . Tôi tự vừa là khán giả vừa là giám khảo âm thầm một mình chấm điểm. Không biết trong cái đầu rắc rối của tôi có vấn đề không bình thường gì hay không, chứ hễ mỗi lần đến phiên một người nào đó mà lời thơ của họ làm tâm hồn tôi rúng động bấn loạn thì y như là cặp mắt tôi tự động quan sát vào khuôn mặt , và lần nào cũng vậy tác giả của những lời tho não ruột này quả là thiếu nhan sắc . Có lẽ ấn tượng hễ ai làm thơ hay thì nhan sắc bị phản ngược đã ăn sâu thành gốc rễ vào trí óc , cho nên sự tò mò cứ thôi thúc . Và cái lý lẽ những bài thơ hay chưa bao giờ được làm ra từ một người có nhan sắc cứ thế mỗi một ngày sự khẳng định càng được tăng cao . Tôi biết có một điều gì đó vô cùng phi lý , vô cùng không thuyết phục trong cái lý lẽ này , nhưng sự thực chưa có điều gì chứng minh để phản bác lại .

Tôi lục tung trong lịch sử truy tìm tài liệu về dung nhan của những nữ sĩ trong nền văn học . Bà Huyện Thanh Quan , Đoàn Thị Điểm , Hồ Xuân Hương , gần đây hơn là Lệ Khánh , TTKH và trong nền thơ văn đương đại sau này rất nhiều nhà thơ nữ mà sáng tác của họ đã làm tôi khâm phục , hoặc là họ không để lại cho đời hình ảnh của họ hoặc là họ không có dung nhan . Những sự việc xãy ra trên cuộc sống đâu có gì tuyệt đối , tôi vẫn kiên nhẫn tò mò dựa theo lý lẽ kia , nhưng rốt ráng cuối cùng thì hoạ hoằm lắm chỉ một số rất ít tác giả đạt được nhan sắc bình thường chứ tuyệt đối chưa hề thấy được ai có nhan sắc tuyệt trần mà để lại cho đời một áng thơ bất hủ .

Trong những lúc trà dư tửu hậu tôi đem điều này bày tỏ với một người bạn thân tâm giao . Anh bạn cười ngất ” mày đúng là một đứa dở hơi , Thúy Kiều của Nguyễn Du chẳng phải là một gười có nhan sắc tuyệt trần lại vừa cầm kỳ thi họa là gì ? ” Nhưng khi tôi đặt nghi vấn ” Thúy Kiêù đồng ý là đẹp , nhưng bài thơ nào mà Thúy Kiều để lại bất hủ cho đời đâu ? Không có bài nào , như vậy chứng tỏ Thúy Kiều chưa biết làm thơ ” Anh bạn tức quá ” Tao biết rất nhiều nhà thơ hay lại có nhan sắc , để tao mang tài liệu đến cho mày xem ” Khi tôi hỏi tới tấp ” đâu … đâu … ? ” thì anh bạn xin có một thời gian truy tìm . Sau đó anh bạn ôm tới một chồng tác phẩm của những nhà thơ nữ hải ngoại cũng như trong nước . Anh chỉ tôi xem hình những nhà thơ có nhan sắc, nhưng khi đọc vào sáng tác của họ thì rõ ràng không thể gọi là hay . Điều này lại củng cố thêm một điều là phụ nữ có nhan sắc làm thơ rất nhiều , nhưng thơ không hay . Mãi đến tận bây giờ anh bạn tôi vẫn chưa tìm ra được nhân vật nào là ” thơ sắc vẹn toàn” .

Hiện tại tôi rất sợ gặp lại bạn bè vừa là phụ nữ vừa là nhà thơ . Đối với phụ nữ không khen họ đẹp là thiếu xã giao , là không biết nịnh đầm , là thiếu lịch sự , nhưng nếu khen đẹp thì có nghĩa là thơ họ dở . Còn nếu khen họ làm thơ hay thì cũng có nghĩa là chê họ xấu . Còn nếu im lặng thì thiếu thật tình là giả dối . Đúng là rối rắm .