TRẬT TỰ THẾ GIỚI THẾ KỶ 21

GS Nguyễn Thanh Liêm

Không ít tư tưởng gia/sử gia có những ưu tư về vận mệnh của con người trên quả địa cầu này. Lịch sử của loài người là lịch sử của chiến tranh, giết chóc, tiêu diệt đồng loại, nhiều hơn là lịch sử của sự hợp tác, xây dựng hoà bình, thương yêu giúp đở nhau. Ngày xưa khi giao thông còn khó khăn, phương tiện kỹ thuật còn thấp kém, chiến tranh chỉ xảy ra ở trong một vùng hay khu vực nào, nhưng sang thế kỷ 20 với sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học, kỹ thuật, giao thông càng lúc càng dễ dàng, phương tiện giết người càng ngày càng công hiệu, sức tàn phá của chiến tranh càng ngày càng lớn lao, chiến tranh trỡ thành tai hoạ chung cho cả nhân loại chớ không chỉ thu hẹp hay hạn chế vào một vùng nào, và vận mệnh của con người càng mong manh trước những tham vọng bất tận cũng của con người ở trên đời này. Đại chiến thế giới Thứ Nhất, rồi Đại chiến Thế giới Thứ Hai, rồi Chiến Tranh lạnh giữa Mỹ và Nga Sô, giữa Thế Giới Tự Do và Thế Giới Cộng Sản, không lúc nào nhân loại được yên ổn, thật sự hoà bình, hạnh phúc.

Đầu thập niên 1980, một tư tưởng gia/sử gia Mỹ, ông Francis Fukuyama (trong tác phẩm “The End of History), cho rằng chiến tranh sẽ hết, sự tranh chấp trên thế giới sẽ không còn khi Cộng Sản và những chế độ kiềm kẹp trấn áp con người sụp đổ, khi phẩm giá con người được nhìn nhận, tự do dân chủ và nhân quyền được các quốc gia trên thế giới tôn trọng và áp dụng. Từ trước đến giờ, sở dĩ có chiến tranh là vì con người bị phủ nhận giá trị người của mình, bị kẻ khác áp chế hành hạ mình coi mình như con vật không cho mình có quyền sống xứng đáng với danh nghĩa con người. Lịch sử loài người là lịch sử chiến tranh để đòi hỏi giá trị con người phải được chấp nhận. Và theo ông tình trạng này có thể sẽ xảy ra cho nhân loại vào thế kỷ 21. Từ ngữ “End of History” của ông không có nghĩa là tận thế, là hết còn lịch sử nữa, ở đây ông chỉ muốn nói đến tình trạng thế giới đi vào một mối, giá trị của con người được chấp nhận ở mọi nơi, và không còn có những tranh chấp/chiến tranh nữa. Có thể hy vọng như vậy không?

Đầu thập niên 1990, một tư tưởng gia khác của Mỹ, ông Samuel Huntington (trong tác phẩm “The Clash of Civilizations”) cho rằng thế giới sẽ bước vào một đợt mới của những xung đột, chiến tranh mà theo ông nguyên nhân không phải là kinh tế hay ý thức hệ. Theo ông nguồn gốc lớn nhất của sự xung đột trong thế giới loài người là văn hoá. Sự va chạm về văn hoá là trận chiến trong tương lai. Sự xung đột giữa các nền văn hoá với nhau sẽ là đợt mới của chiến tranh. Đây không phải là chiến tranh giữa quốc gia này với quốc gia khác, mà là giữa nến văn hoá này với nền văn hoá khác, mỗi nền văn hoá có thể là một nước hay nhiều nước. Ông phân biệt nhiều nền văn hoá khác nhau trên thế giới như văn hoá Tây phương (Western), văn hoá Khổng giáo (Confucian), văn hoá Hồi giáo (Islamic), văn hoá Ấn giáo (Hindu), văn hoá Châu Mỹ La Tinh (Latin American), văn hoá Phi Châu (African), v v . . . Sự khác biệt giữa những nền văn hoá này là sự thật và là cơ bản. Lịch sử, ngôn ngữ, tập tục, và nhất là tôn giáo gắn liền với mỗi nền văn hoá, đó là những nét đặc biệt căn bản của văn hoá. Và tính cách đặc biệt đó khó có thể thay đổi, hay xoá bỏ để chấp nhận nền văn hoá khác. Thế giới ngày nay nhỏ hẹp lại, các nền văn hoá thường xuyên va chạm nhau, chiến tranh, xung đột khó tránh được.

Thế kỷ 21 sẽ ra sao? Sẽ là “end of history” như cái nhìn của Fukuyama hay là đợt mới của chiến tranh do “clash of civilizations” như Huntington đã thấy? Thế giới Hồi giáo có thể chấp nhận văn hoá nhân bản, tự do của Tây phương không hay vẫn giữ đặc tính của văn hoá Hồi giáo và do đó vẫn có xung đột, tranh chấp với văn hoá Tây phương? Thế giới Cộng Sản, Xã Hội chủ nghĩa với đặc tính Trung Quốc có thể chấp nhận tự do dân chủ Mỹ không hay vẫn giữ chủ trương cộng sản Trung Quốc để xảy ra xung đột, tranh chấp với Hoa Kỳ? Cuộc cách mạng Hoa Lài ở Bắc Phi có thể xem như một khởi đầu, một báo hiệu cho sự chuyển mình của thế giới Hồi giáo để tiến dần đến tình trạng dân chủ, nhân quyền vào thế kỷ 21 chăng? Chiến tranh đang còn sôi sụt ở đây, chưa biết tương lai sẽ thế nào? Mỹ sẽ rời khỏi chiến trường Afganistan để chuyển trục xoáy vào Á Châu Thái Bình Dương cốt để be bờ, ngăn chặn sự bành trướng quá mau lẹ của Trung Cộng. Tuy trên bình diện ngoại giao Mỹ vẫn hô hào hợp tác, kêu gọi Trung Quốc cùng góp sức giữ gìn hoà bình và phát triển thế giới, tõ vẽ hoà hoãn nhân nhượng với Trung Quốc nhưng mặt khác Mỹ đang vận dụng mọi phương cách (chính trị, ngoại giao, kinh tế, quân sự) để xây một bức tường thật vững mạnh để bao vây, chận đứng sự bành trướng, xâm lăng thế giới của Trung Cộng. Người ta thấy rõ sự tranh chấp giữa một siêu cường đã ở vị thế lãnh đạo từ trước với một siêu cường vừa mọc lên và đang muốn chiếm vị thế lãnh đạo thay thế siêu cường cũ. Dù giữa hai siêu cường này đã có nhiều quyền lợi, nhiều liên hệ chằng chịt nhau, có vẽ như không tách rời ra được, như phải chặt chẽ hợp tác nhau, nhưng trên thực tế siêu cường mới vẫn nuôi tham vọng đánh gục siêu cường cũ để trèo lên vị thế lãnh đạo thế giới. Trong mục đích đó, từ hai thập niên qua, Trung Quốc đã trổi dậy mạnh mẽ, phát triển vượt bực về kinh tế, quân sự, bành trướng nhanh chóng ảnh hưởng chính trị, kinh tế, văn hoá đến các nước láng giềng, các nước Đông Nam Á, các quốc gia Hồi giáo, các nước Phi Châu, và cả các nước ở Nam Mỹ, độc chiếm các biển Hoa Đông và Hoa Nam, đẩy lui ảnh hưởng của Mỹ ở nhiều nơi. Mỹ đã sực tỉnh, và thấy vẫn còn kịp để đối phó với tham vọng và âm mưu của Trung Cộng. Dù có suy giảm phần nào về kinh tế, nhưng Mỹ vẫn còn ở vị thế số một về kinh tế, quân sự, và chính trị trên thế giới. Mỹ phải giữ vững vị thế đó. Muốn giữ vững vị thế đó, Mỹ phải kiềm hảm sự trổi dậy nguy hiểm của Trung Cộng. Mặt trận quan trọng nhất nằm trên lằn ranh bao vây là Á Chân Thái Bình Dương. Mỹ đẩy mạnh trục xoáy về vùng này. Phần lớn hải quân (60%) Hoa Kỳ sẽ được đưa tới vùng này, những khí giới tối tân nhất sẽ được trang bị ở đây, những lá chắn hoả tiễn tân tiến sẽ được thiết lập ở một số quốc gia đồng minh trong vùng, các cuộc tập trận chung với các nước đồng minh xảy ra qui mô hơn và thường xuyên hơn, các cuộc gặp gỡ chính trị, các bắt tay thầm kín hay các trao đổi riêng bên lề những hội nghị vùng, các vận động thành lập khối “Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương”, v v . . . Với những hành động trên Mỹ đang thực hiện hữu hiệu Trục Xoáy Á Châu Thái Bình Dương, nhằm hoàn thành bức tường kiên cố kiềm hảm siêu cường Trung Quốc, (tuy mới trổi dậy, mới lớn lên nhưng rất hung hăng và có tiềm năng vô cùng nguy hiểm).

Trước thái độ mạnh mẽ hướng vào Á Châu Thái Bình Dương của Mỹ Trung Cộng sẽ đối phó như thế nào?

Trung Cộng vừa mới có Bộ Chính Trị mới, sau đại hội đảng lần thứ 18. Bảy người trong Ban Thường Vụ Bộ Chính Trị mới là Tập Cận Bình, Lý Khắc Cường, Trương Đưc Giang, Du Chính Thanh, Lưu Vân Sơn, Vương Kỳ Sơn, và Trương Cao Lệ. Hai người trẻ nhất trong số này là Tập Cận Bình, 59 tuổi, và Lý Khắc Cường, 57 tuổi. Những người khác đều trên 60. Chủ Tịch nước cũng là Tổng Bí Thư đảng Cộng Sản Trung Quốc (82 triệu đảng viên) là Tập Cận Bình, và Thủ Tướng là Lý Khắc Cường. Đây là những người ít nhiều cầm vận mạng của hơn một tỷ người dân Trung Hoa, có ảnh hưởng đến hơn tỷ người ở Á Châu Thái Bình Dương, và bao nhiêu tỷ người trên thế giới nữa. Họ là những người có thể thúc đẩy chuyển đổi xã hội chủ nghĩa toàn trị Trung Quốc sang chế độ dân chủ tự do Tây phương, hội nhập vào nền dân chủ tự do nhân bản trên thế giới, đưa nhân loại vào cùng một mối văn hoá, chính trị chung, không còn xung đột, chiến tranh nữa. Họ có thể làm như vậy được nếu họ muốn. Nhưng họ có muốn như vậy không? Cả nước Trung Hoa và cả thế giới nữa đang để mắt nhìn về Tập Cận Bình và thầm hỏi: Ông ta sẽ làm gì để đưa 1,3 tỷ người dân Trung Hoa đến chổ tương đối thịnh vượng, dân chủ, tiến bộ, văn minh, và ông ta sẽ làm gì để Trung Quốc có thể đóng góp vào việc xây dựng hoà bình và phát triển thế giới? Tất cả bảy nhân vật trong Ban Thường Vụ Bộ Chính Trị đều nói đến cải tiến, canh tân xứ sở, phục vụ nhân dân nhưng canh tân ở đây không có nghĩa là thay đổi cơ chế cộng sản toàn trị hiện có ở Trung Quốc. Tập Cận Bình trong buổi viếng thăm Quảng Châu đã kêu gọi toàn bộ Đảng, toàn thể dân chúng bao gồm mọi sắc tộc hăy gắn chặt với đường hướng cải cách (reform) và cởi mở (opening up) theo gương Đặng Tiểu Bình hồi hai mươi năm trước để thực hiện Giấc Mộng Trung Quốc (China Dream). Giấc Mộng Trung Quốc là gì?  Tập Cận Bình bảo: “Ngày nay mọi người đều nói đến Giấc Mộng Trung Quốc. Theo cái nhìn của tôi thì thực hiện một công cuộc canh tân lớn lao cho quốc gia đó là giấc mộng lớn nhất của nhân dân trong lịch sử hiện đại”. Để đạt mục tiêu cao cả này, Tập Cận Bình phát hoạ những đường hướng chính như sau:

Về kinh tế tránh chú trọng vào phát triển nhanh, mạnh, chú trọng khía cạnh khoa học hơn

Về chính trị ông nhấn mạnh vào chổ mọi quyền hành đều thuộc về người dân, kêu gọi luôn luôn canh tân trong khi gắn chặt vào chủ nghĩa xã hội với đặc tình Trung Hoa

Về văn hoá chú trọng vào việc phát triển tài năng của con người, nuôi dưỡng tinh thần dân tộc Trung Hoa, đặc biệt theo tinh thần bản quốc ca TQ “chúng ta dùng xương máu để xây tân Vạn Lý Trường Thành”.

Về xã hội tiếp tục nổ lực thăng tiến đời sống nhân dân với những phát triển kinh tế. Thiết lập một xã hội hoá hợp, thực hiện đời sống tốt đẹp cho người dân tựa trên sự làm việc nặng nhọc trong khi chú ý tới hoàn cảnh đặc biệt của quốc gia.

Về ngoại giao, cho rằng Trung Quốc là một quốc gia có trách nhiệm. TQ không chỉ lo việc quốc nội mà còn chú trọng đến mối liên hệ với các nước khác trên thế giới. TQ đóng góp nhiều cho hoà bình và phát triển thế giới. Sự phát triển nhanh chóng của TQ tuỳ thuộc ở tình trạng hoà bình và phát triển thế giới, Và TQ cũng tạo cơ hội cho các quốc gia khác phát triển. TQ cùng các quốc gia khác cùng hưởng lợi. Các cường quốc trên thế giới đều muốn bá quyền. TQ chỉ chú trọng vào phát triển trong hoà bình, chiến lược mở rộng đê đôi bên đều có lợi, và hứa chẳng bao giờ nhắm đến bá quyền ngay bây giờ hay về sau này. Các quốc gia trên thế giới hãy cùng nhau góp sức làm cho có công bằng  và quân bình để bảo toàn quyền lợi chung của tất cả mọi người và làm cho thế gian này tốt đẹp hơn. Riệng với Hoa Kỳ, Tập Cận Bình kêu gọi nhiều “năng lượng tích cực” (positive energy) hơn cho đối tác Trung-Mỹ (China-U.S.partnership).

Qua ngôn ngữ ngoại giao, qua những lời kêu gọi, tuyên bố, người nông nổi có thể hy vọng rằng TQ sẽ thay đổi theo chiều hướng thuận lợi hơn với Bộ Chính Trị mới. Thật ra nếu nhìn kỹ thì dưới lớp mỏng canh tân, cải tiến, hợp tác chiến lược lưỡng lợi, phát triển hoà bình, không hề muốn bá quyền, v v . . ., vẫn còn gắn chặt những căn bản “xã hội chủ nghĩa với đặc tính Trung Quốc”, “đem xương máu xây tân Vạn Lý Trường Thành”, “thực hiện Giấc Mộng Trung Hoa”, tất cả là để bành trướng ảnh hưởng TQ trên thế giới, tiệm tiến xâm lăng các nước láng giềng ở Đông Nam Á, độc chiếm Biển Đông, hất cẳng Mỹ ra khỏi Châu Á Thái Bình Dương và nhiều nơi khác trên thế giới, để sau cùng thay thế Mỹ trong vai trò siêu cường số một lãnh đạo cả thế giới này. Xã hội chủ nghĩa với đặc tính TQ có căn bản văn hoá không hoà hợp được với văn hoá tự do, nhân bản của Tây Phương. Sự gần gũi của hai nền văn hoá này khó tránh được va chạm, xung đột và có thể đưa đến một hình thức chiến tranh nào đó trong tương lai. Siêu cường nào sẽ thắng và trật tự thế giới sẽ như thế nào trong thế kỷ 21? Hy vọng là hình ảnh tốt đẹp của Fukuyama (The End of History) sẽ xảy ra cho nhân loại trong thế kỷ 21 này.

Nguyễn Thanh Liêm

 

Trở về đầu trang GS Nguyễn-Thanh-Liêm

Trở về trang Thầy Cô

HOME

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s