If You Were Coming In The Fall của Emily Elizabeth Dickinson và những bài thơ phỏng dịch

 Trang thơ phỏng dịch xin được giới thiệu bài thơ :
“IF YOU WERE COMING IN THE FALL” và 4 bài thơ phỏng dịch qua tiếng Việt :
1. NẾU THU NẦY EM CÓ ANH  (Nguyễn Cang)
2. NẾU EM CÓ ANH VÀO MÙA THU (Con Gà Què)
3. 
NẾU ANH ĐẾN MÙA LÁ RƠI (HLO)
4. NẾU VÀO THU ANH ĐẾN (LHN)

Đây là 1 bài cổ thi của Emily Elizabeth Dickinson – một nữ thi  hào nổi tiếng người Mỹ vào thế kỷ thứ 19 .
Bài thơ này diễn tả tâm trạng của tác giả trong suốt thời gian chờ mong người yêu trở về, kéo dài ngày càng lâu dần – gần như bất tận – cho tới khi tác giả đành phải bỏ cuộc vì quá đau khổ và tuyệt vọng…


Mặc dù bài thơ này không nằm trong số 10 bài thơ nổi tiếng nhất của tác giả nhưng người dịch đã chọn bài này để phỏng dịch qua tiếng Việt với một số lý do cá nhân .

Bài cổ thi này gồm 5 khổ thơ – trong đó có một số ẩn ngữ cũng như địa danh cổ “Van Diemen’s land” * –  được dùng để ám chỉ một nơi rất xa xôi, do tác giả không biết rõ người yêu của mình đang thực sự ở nơi nào !

Theo tài liệu hướng dẫn đã được tham khảo, đại ý bài thơ như sau : Tác giả quá buồn rầu, gần như kiệt sức vì mong đợi sự trở về của người yêu, nhưng thời gian vắng mặt của người yêu ngày càng tăng lên, đến nỗi sự nghi ngờ của tác giả cũng tăng dần… Bà nghĩ rằng người yêu đã chết rồi nên có ý muốn tự tử để chết theo, vì tưởng rằng sau khi chết thì 2 người sẽ được sum họp. Tuy nhiên, cuối cùng bà đã gạt ý nghĩ đó qua 1 bên khi nhận ra sự tái hợp giữa 2 người chỉ là điều rất mơ hồ, không bao giờ còn có thể được nữa…

Cũng theo tài liệu hướng dẫn này, trong bài thơ có một số chữ mang tính ẩn dụ và một số câu gồm những ẩn ngữ. Nếu như người đọc không biết thì sẽ hiểu sai lạc ý của tác giả .

Trước khi giới thiệu những bài thơ được phỏng dịch qua tiếng Việt, Trang Thơ Phỏng Dịch xin được giới thiệu bài thơ nguyên tác bằng tiếng Anh, cùng với bài diễn nghĩa những ẩn ngữ…
Những nơi được tô đậm là nơi cần được nên hiểu theo bài diễn nghĩa vì nguyên tác gồm ẩn ngữ … (Lời mở đầu by Con Gà Què)

Nguyên tác
IF YOU WERE COMING IN THE FALL

If you were coming in the Fall
I’d brush the Summer by
With half a smile, and half a spurn,
As housewives do a fly.

If I could see you in a year
I’d wind the months in balls
And put them each in separate Drawers
For fear the numbers fuse

If only Centuries, delayed
I’d count them on my hand
Subtracting, till my fingers dropped
Into Van Diemen’s land. *

If certain, when this life was out
That yours and mine should be
I’d toss it yonder, like a rind
And take eternity

But now, uncertain of the length
Of this, that is between
It goads me, like the goblin bee
That will not state its sting.

(Emily Elizabeth Dickinson)

Bài diễn nghĩa

If you were coming back to me in the Fall,
(Nếu anh về bên em vào mùa thu)

I’d brush off the absence of a summer as a housewife would shoo a fly away. (Lúc đầu tác giả ngỡ rằng nếu được gặp lại người yêu vào mùa thu, tác giả sẽ xóa thật sạch mùa hè, giống như khi các bà nội trợ đuổi con ruồi thì sẽ phải đuổi đến tận cùng. Nghĩ đến điều này, và sắp được gặp lại người yêu nên tác giả vừa mỉm cười vừa như quên được nỗi đau lòng vì sự mong chờ đã quá lâu dài)

I’d compartmentalize the months into smaller units like balls of yarn and place them each I separate draws, in fear that our time apart would somehow become larger. (Nhưng mùa thu qua đi vẫn chưa thấy người yêu trở về, tác giả lại hy vọng người yêu sẽ về trong vòng 1 năm; tưởng tượng sẽ chia nhỏ từng tháng, cuốn mỗi tháng lại như cuốn len  thành những cuộn banh tròn, để sự mong đợi ngắn lại, cất từng cuộn banh len đó vô mỗi ngăn kéo riêng, như vậy chúng không kết hợp lại được để khỏi phải cảm thấy sự chờ mong quá lâu dài.)

If you were coming back to me in a matter of centuries, I’d count the centuries on the fingers, subtracting them one by one until they all fall to Tasmania (or Australia).
(Tuy nhiên, 1 năm trôi qua, người yêu vẫn bặt tin, tác giả cảm thấy như bà có thể phải chờ thêm hàng thế kỷ nữa, và dù cho thời gian dài bao lâu, bà vẫn chờ được. Bà sẽ dùng tay để đếm, xem mỗi ngón tay là 1 thể kỷ. Đếm tới đâu, coi như thời gian chờ đợi đó đã trôi qua,  cho tới khi đếm hết mọi ngón tay. Đếm xong thì tưởng tượng nó đã rụng xuống vào miền đất Van Diemen – Xem NOTES – sau bài dịch cuối cùng)

If I were certain that we could be together in death, I’d take my own life.
(Nhưng rồi sự mong đợi quá dài lâu đã làm tác giả mỏi mòn kiệt sức, bà đâm ra nghi ngờ người yêu đã chết rồi. Bà tự nhủ nếu chắc chắn là chết đi bà sẽ được sum họp với người yêu, bà sẽ tự tử chết theo…)

But, as I’m not sure of when you will come back to me, the doubt of your return taunts and hurts me like the sting of a bee. (Tuy nhiên, sau đó bà chợt nhận ra sự tái hợp bên kia thế giới là điều không thật nên bà bỏ ý định tự tử, tiếp tục sống trong nỗi đau lòng… nhức nhối như bị ong chích !!!)
(Con Gà Què diễn nghĩa sang tiếng Việt)

Emily DickinsonEmily Elizabeth Dickinson

Giới thiệu bài thơ trữ tình lãng mạn, nóng bỏng của nữ thi hào Mỹ Emily Dickinson :

Tôi chọn bài nầy để phỏng dịch nhưng thấy khó khi muốn diễn thơ cho đúng ý. Cách diễn tả của bà có vài chỗ mới lạ, cầu kỳ như so sánh việc xua đuổi mùa hè giống như việc một bà nội trợ đập (vứt bỏ), đuổi con ruồi trong bếp hay cách đếm thời gian đi qua giống như một người bẻ cụp ngón tay xuống mà những ngón tay nầy là: “những ngón tay rớt ( dropped into) xuống, rơi vào miền Van Diemen’s land”. Nhưng vì là một nhà thơ lớn của nền văn học Mỹ nên tôi xin dành cho bạn đọc nhận định. (Nguyễn Cang)

Phỏng dịch 1 :
NẾU THU NẦY EM CÓ ANH

Nếu anh đến khi mùa thu tới
Em sẽ tiễn mùa hạ đi mau
Với nửa mỉm cười nửa mai mỉa
Như người làm bếp vứt con ruồi

Nếu cả năm em đều gặp anh
Em cuộn tháng ngày trong trái banh
Đặt chúng vào tim từng ngăn nóng
Vì sợ có ngày sẽ mất anh

Nếu chờ anh suốt thế kỷ nầy
Em đếm thời gian trên ngón tay
Trừ đi những ngón vừa rơi xuống
Rớt vào miền đất Van Diemen*

Nếu biết chắc mai đời chấm dứt
Thì chúng mình cùng chết chung đôi
Bỏ đi vướng bận không thương tiếc
Theo về miền miên viễn xa xôi

Nhưng giờ chẳng chắc sống dài lâu
Giữa hai ta ai biết ra sao
Tim em nhức nhối như ong đốt
Biết đến bao giờ hết nỗi đau?!

Nguyễn Cang (29/12/2017)

Phỏng dịch 2 :
NẾU EM CÓ ANH VÀO MÙA THU

Nếu biết anh về đến vào mùa thu,
Em sẽ xóa mùa hè đi rất sạch,
Như bà nội trợ đuổi chú ruồi xanh,
Vừa mỉm cười vừa quên hết đớn đau.

Nếu phải chờ anh thêm một năm sau,
Em cuốn từng tháng thành những cuộn len,
Cất mỗi cuộn vào một ngăn kéo riêng,
Sợ kết lại, xa cách sẽ càng lâu.

Nếu anh về chậm hàng thế kỷ sau,
Em vẫn chỉ đếm chúng bằng tay mình,
Mỗi thế kỷ trừ một ngón tay xinh,
Cho tới khi rơi hết vào Van Diemen.*

Nếu biết chắc sau khi đời đã tận,
Hai chúng ta được mãi mãi kề bên,
Em sẽ chết theo anh và bỏ hết,
Hồn tái hợp nơi vĩnh cửu cùng nhau…

Nhưng hiện giờ biết chờ đến bao lâu?
Giữa chúng ta có còn ngày gặp lại?!
Em đau nhói như bị ong chích đầy,
Mà chẳng phải nhức nhối bởi vì ong !

Con Gà Què  (Mpt. Sept. 25, 2015 –
Dịch lại vài nơi sau khi tham khảo tài liệu Dec. 30, 2017)

Phỏng dịch 3 :
NẾU ANH ĐẾN MÙA LÁ RƠI

oofgyscx29b
Nếu biết anh đến vào mùa thu
Em mỉm cười tiễn hạ qua mau
Bằng nửa nụ cười nửa bất cần
Như người nội trợ đuổi ruồi bay

Nếu suốt năm gần cạnh bên anh
Em cuộn tháng ngày vào quả banh
Và đặt chúng vào ngăn kéo riêng
Vì em lo sợ sẽ vuột mất anh

Nếu đợi anh suốt thế kỷ nầy
Em đếm từng ngón tay tình si
Trừ bớt những ngón vừa rơi xuống
Rớt vào vùng đất VAN DIEMEN*

Nếu chắc cuộc đời nầy đã hết
Thì chúng ta nguyện sẽ cùng chết
Bỏ đi tạm bợ không thương tiếc
Hồn quyện vào vĩnh cửu nghìn thu

Nhưng bây giờ không chắc dài lâu
Cuộc tình hai ta đang úa sầu
Tim em đau buốt như ong đốt
Biết bao giờ mới hết khổ đau .

HLO ( Jan 1/18 )

Phỏng dịch 4 :
NẾU VÀO THU ANH ĐẾN

14054025_1761296624083581_3528794075937966427_n

Nếu anh sẽ đến vào thu này
Em quét mùa hè biến mất ngay
Nửa tiếc nửa vui nhưng phải vậy
Đành như phải đuổi chú ruồi bay .
 *

Nếu chờ cho tới một năm sau
Em sẽ vo tròn mỗi tháng vào
Và cất từng riêng ngăn kéo một
Khỏi lo chúng sẽ rối vào nhau .

Nếu phải chờ bao thế kỷ dài
Thời gian em tính nhẩm bàn tay
Như người tận Van Diemen* đảo
Ngồi nhẩm ngón rơi hết kiếp nầy .

Nếu sau khi chết được chung đôi
Em sẽ buông xuôi mọi thứ thôi
Vất bỏ cuộc đời như cỏ rác
Vĩnh hằng một cõi bước chân trôi .

Nhưng giờ biết phải đợi bao lâu
Khi bước thời gian dẫm thật đau
Quỉ quái như ong luôn chích nọc
Chừng nào mới dứt được cơn đau .
LHN

 NOTES :                  
*Van Diemen : là tên cổ của island of Tasmania, ngày nay thuộc nước Úc  –  được dùng để ám chỉ một nơi rất xa xôi vì vào thời ấy, đối với người Mỹ, nước Úc là một nơi trũng thấp rất xa vời; vật gì bị rơi mất, họ đều cho là rơi xuống tuốt tận đó. Vì thế nên những ngón tay được trừ đi sau khi đếm đều rơi xuống vào miền đất của đảo này !

Tiểu sử Tác Giả : (By Nguyễn Cang)

slide_7

Emily Elizabeth Dickinson (1830 – 1886) là một nhà thơ Mỹ. Cùng với Walt Whitman, đã trở thành nhà thơ đặc sắc nhất của Mỹ trong thế kỉ 19 (theo tài liệu Wikipedia). Bà sáng tác rất nhiều và nổi danh nhờ những bài thơ như thế nầy.
(Nguyễn Cang)

*

Source Tài liệu đã tham khảo :
http://www.eliteskills.com/c/4608  (Look to the comments section for help/info).
*

Trở về  >>> TRANG THƠ PHỎNG DỊCH   –  HOME

Đọc thêm >>> Thơ Con Gà Què  – Thơ Nguyễn Cang  – Thơ Hương Lệ Oanh

Xem thêm  :

*

Trở về  >>> TRANG THƠ PHỎNG DỊCH   –  HOME

Đọc thêm >>> Thơ Con Gà Què  – Thơ Nguyễn Cang  – Thơ Hương Lệ Oanh

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s