Cụ Trần Văn Hương trước Nguy Cơ Mất Nước

ph_ph25c325b3t_ngth_ng

Là một quân nhân, vào những ngày cuối cùng của miền Nam, tôi được cái may mắn gần gũi với Cụ Hương, nhất là những lúc dầu sôi lửa bỏng khi thủ đô Saigon đang bị cộng quân vây hãm, trong những ngày cuối cùng của tháng tư năm 1075. Tình hình thật cấp bách sau khi Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức vào ngày 21-4-75 và bàn giao chức vụ Tổng Thống cho cụ Trần Văn Hương theo hiến pháp. Ông đã nhận lấy chức vụ tối cao để lảnh đạo đất nước trong hoàn cảnh thật khó khăn. Một mặt, dưới áp lực nặng nề từ người bạn đồng minh Hoa Kỳ muốn sớm rút chân ra khỏi Việt Nam, mặt khác, về phía địch, cộng sản Bắc Việt biết rõ sự suy yếu hoàn toàn của chánh quyền miền Nam bị Mỹ bỏ rơi, nên càng gia tăng áp lực, đưa quân uy hiếp thủ đô Saigon. Thêm vào đó,  thành phần thân cộng có mặt trong guồng máy miền Nam cũng luôn tạo áp lực để đòi hỏi lật đổ chánh quyền miền Nam và thay thế bằng một chánh quyền do cộng sản kiểm soát.

Bảy ngày sau khi bàn giao với tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, Cụ Trần Văn Hương phải chấp nhận bàn giao cho tướng Dương Văn Mình theo diễn tiến như sau :

-Ngày 21-4-75 Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức, Cụ Trần Văn Hương nhận lãnh chức vụ Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa.

-Ngày 26-4-75 Đại Sứ Martin yết kiến và thông báo cho Cụ Hương về áp lực của cộng sản Bắc Việt và khả năng của cộng quân tấn công vào Saigon.

-Ngày 27-4-75 Quốc Hội VNCH họp và biểu quyết việc trao quyền lại cho Tướng Dương Văn Minh.

  • Ngày 28-4-75 vào lúc 5:00 chiều, Cụ Trần Văn Hương trao quyền lại cho Tướng Dương Văn Minh theo quyết định của quốc hội.

Trong bài diễn văn Tổng Thống Trần Văn Hương đọc trước quốc hội ngày 26-4-75, chúng ta thấy rõ ràng Cụ không thoát khỏi áp lực quá mạnh của người bạn đồng minh Hoa Kỳ, và của cộng sản Bắc Việt mà Tướng Dương Văn Minh được xắp xếp như là một con cờ chính trị để làm nhiệm vụ xóa bỏ chính quyền Việt Nam Cộng Hòa. Chúng ta hãy nhớ lại những gì Cụ Hương đã phát biểu có tính cách lịch sử trong bài diễn văn tại Quốc Hội dưới sự hiện diện đầy đủ dân biểu và thượng nghị sĩ. Cụ Hương đã cho biết rằng Cụ chỉ muốn chỉ định Đại Tướng Dương Văn Minh trong vai trò thủ tướng, nhưng Tướng Dương Văn Minh vẫn khăng khăng đòi Cụ Hương phải trao quyền Tổng Thống để cho Tướng Dương Văn Minh để ông thương thuyết với đối phương. Cụ Trần Văn Hương đã yêu cầu Tướng Dương Văn Minh chấp nhận vai trò Thủ Tướng để đứng ra thương thuyết với phía bên kia.

Nhưng Đại Tướng Dương Văn Minh vẫn nhất quyết đòi chức vụ Tổng Thống chứ không nhận vai trò Thủ Tướng. Đại Tướng Minh nói:

-“ Thầy đã hy sinh đến nước nầy, nay xin thầy  hy sinh một lần nữa để trao trọn quyền cho tôi.”

Trước áp lực từ mọi phía, Cụ Hương vẫn cố giữ chủ quyền của một chính thể miền Nam, theo hiến pháp của nền Đệ Nhị Cộng Hòa. Cụ Hương phát biểu như sau:

-“ Nước Việt Nam chúng ta mặc dù mất đi rất nhiều rồi, nhưng căn bản pháp lý vẫn còn. Quốc Hội vẫn còn đây, Hiến Pháp vẫn còn đây, tôi không thể làm một chuyện qua mặt Quốc Hội, và vi phạm Hiến Pháp. Vã lại, cái quyền hiện tại ở trong tay tôi, là một cái quyền do nơi Hiến Pháp ấn định. Đây không phải là cái khăn mouchoir.  Đây không phải là một tờ giấy bạc từ ở trong tay tôi, tôi móc đưa cho Đại Tướng lúc nào cũng được. Tôi không thể làm như vậy được. Tôi phải trình cho Quốc Hội để quyết định .”

Trước khi trao quyền cho Đại Tướng Dương Văn Minh, Cụ Hương đã tỏ ra nghi ngờ về vai trò cũa Tướng Minh khi đứng ra thương thuyết, cụ nói:

-“ Thưa quý vị,

Đại Tướng cho rằng Ông có thể nói chuyện với đối phương vì họ chấp nhận nói chuyện với Đại Tướng. Cái chuyện nầy tôi không thể tin được cho đến khi nào tôi nắm được bằng cớ chính xác. Nhưng tôi thiết nghĩ, trong cuộc thương thuyết nầy, Đại Tướng phải là một người được sự ủy nhiệm của Quốc Hội đứng ra thương thuyết. Nếu mà Đại Tướng tự nhiên đi nói chuyện với phía đối phương. Xin lỗi, Đại Tướng đến nói chuyện với danh nghĩa gì? đại diện cho ai, và với những điều kiện gì?

Cụ Hương nhấn mạnh:

Tôi không thể chấp nhận điều kiện tiên quyết của đối phương là cử người đối thoại theo ý của họ.

Sau khi vạch rõ cho Quốc Hội thấy cái nguy cơ mất nước nếu Quốc Hội chấp thuận Đại Tướng Dương Văn Minh; nếu Quốc Hội không chấp nhận thì Cụ khẳng định Chinh quyền Việt Nam Cộng Hòa sẽ tiếp tục chiến đấu, Cụ Hương nói như sau:

-“Nếu quý vị không chấp nhận, vì đây là một điều kiện quá đáng, một điều kiện của người thắng trận áp đặt cho người bại trận, thì chúng ta không còn cách gì khác hơn là lúc đó phải chiến đấu tới cùng mặc dầu cái thành Saigon này sẽ biến thành biển máu.”

Nhưng cuối cùng, theo đa số phiếu của nhóm chủ hòa trong Quốc Hội, Cụ Hương đành phải trao quyền cho Đại Tướng Dương Văn Minh.

Sau khi trao quyền, Cụ Hương trở về phủ Phó Tổng Thống và sau đó Cụ trở về tư thất của Cụ trong ngõ hẻm đường Phan Thanh Giản. Trong thời gian bảy ngày với chức vụ Tổng Thống, với bao áp lực dồn dập từ mọi phía, tôi nghĩ rằng Cụ không còn thời giờ nào nghỉ ngơi yên lành, không còn một sự thanh thản trong tâm hồn vì vận nước. Những người làm việc cận kề đều lo lắng cho sức khỏe của Cụ. Sau khi bàn giao chức vụ cho ông Dương Văn Minh, nhưng Cụ không bao giờ được yên.  Ngày 29-4-75 Cụ vẫn còn tiếp kiến ông Đại Sứ Mỹ Martin..v..v..

Trước tình hình biến chuyển dồn dập về áp lực quân sự, Võ Phòng phủ Phó Tổng Thống đặt trong tình trạng cấm trại 100%, như phần lớn các cơ quan quân sự nằm trong thủ đô Saigon. Ngày 29/4/75, tôi là một sĩ quan chịu trách nhiệm trong phiên trực. Lực lượng phòng thủ tại phủ Phó Tổng thống lúc bình thường là một đại đội phòng vệ của Liên Đoàn An Ninh Danh Dự.  Ngoài ra thỉnh thoảng được tăng cường một, hoặc hai trung đội cảnh sát dã chiến tùy theo tình hình. Lực lượng cơ hữu thì có Võ phòng phủ Phó Tổng Thống quân số bao gồm nhiều lắm là khoảng 100 quân nhân các cấp. phủ Phó Tổng Thống tọa lạc trên một khuôn viên vuông vức bao quanh bởi các đường Tú Xương, Công Lý, Hiền Vương và Lê Qúy Đôn, chung quanh là những biệt thự sang trọng.  Vào những ngày cuối tháng tư, các gia đình cư ngụ tại các khu biệt thự xung quanh, nằm trên các con đường bao quanh phủ Phó Tổng Thống lần lượt di tản. Trong khi ấy trên bầu trời trực thăng từ đệ thất hạm đội liên tục ngày đêm di tản nhân viên của Mỹ và dân sự liên hệ đến chính phủ Mỹ. Trong bối cảnh chánh trị trong nước, thành phần chánh quyền chuyển tiếp Dương Văn Minh bắt đầu làm việc với những lời kêu gọi quân dân trong nước nên bình tỉnh, được phát thanh trên các đài thanh Quốc Gia, chờ đợi một giải pháp hòa hợp hòa giải với Bắc Việt.Trong khi đó, áp lực địch càng ngày càng tiến sát vào Saigon.  Quân đoàn 3 còn có sư đoàn 18 bộ binh đang quần thảo trước các sư đoàn Bắc Việt được chiến xa hổ trợ đang  tiến về cận cửa ngỏ Saigon.

Trước áp lực của địch, tôi liên lạc trực tiếp với Biệt Khu Thủ Đô (Chuẩn Tướng Lý Bá Hỷ), ông ấy nói như sau:

-Thật tình, tôi không biết nói với anh như thế nào hơn là chúng ta đang chuẩn bị đánh nhau với địch tại Saigon trong những giờ sắp tới với đà tiến quân như thế nầy.

Tôi liên lạc với Tổng Tham Mưu và Quân Đoàn 3, họ cũng cùng một tâm trạng rối bời. Chỉ còn ở Quân Đoàn 4, tình hình còn trong giai đoạn sẵn sàng ứng chiến và bình tỉnh hơn. Từ khi Tướng Dương Văn Minh lên thay thế Cụ Hương, tôi phải lo thêm một người nữa là Cụ Nguyễn Văn Huyền trong chức vụ Phó Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa. Trung Tá Lâm Phước Tăng chánh sự vụ Sở Quân Vụ tại Phủ Phó Tổng Thống đang liên lạc với cụ Huyền tại tư thất của Cụ Huyền và theo yêu cầu của Trung Tá Lâm Phước Tăng, tôi cử một trung đội của Liên Đoàn An Ninh danh dự đến giữ an ninh tại tư gia của Cụ Huyền. Như vậy lực lượng phòng thủ phủ Phó Tổng Thống chỉ còn là một đại đội trừ dưới quyền chỉ huy của Thiếu Tá Hội. Nhìn thấy áp lực địch đang tiến về Saigon, các lực lượng Quân Đoàn 3 đang co cụm, một vài  đơn vị thiết giáp của Quân Đoàn 3 đang rút về Saigon. Tôi nghĩ sẽ có cuộc chiến đấu trực diện với quân chính quy của cộng sản Bắc Việt, với chiến xa yểm trợ, chúng sẽ bắn phá các vị trí then chốt, các cơ quan đầu não của Việt Nam Cộng Hòa khi chúng đã vào được thủ đô Saigon. Tôi lo lắng khi nhìn lại lực lượng còn lại trong phủ Phó Tổng Thống, với các loại vũ khí không đủ khả năng đối phó khi địch dùng chiến xa tấn công vào phủ Phó Tổng thống.

Trước tình hình nghiêm trọng nầy, tôi trình bày với vị chỉ huy trực tiếp cao cấp nhất của chúng tôi Trung Tá Chánh Võ Phòng. Sau khi nghe tình hình như thế, Trung Tá Chánh Võ Phòng không nói năng gì và hai mươi phút sau tôi nghe chiếc trực thăng còn lại trong phủ Phó Tổng Thống nổ máy. Như thường lệ, mỗi khi trực thăng của Phó Tổng Thống cất cánh là truyền tin gọi máy liên lạc. Tôi hơi ngạc nhiên vì trực thăng mới nổ máy không được bao lâu thì vội cất cánh một cách khẩn cấp. Trong khi truyền tin gọi máy theo danh hiệu của Trung Tá Chánh Võ Phòng thì không được trả lời như bình thường. Linh tính cho tôi biết rằng Trung Tá đã dùng chiếc trực thăng cuối cùng nầy để ra đi. Tôi biết rằng sự ra đi của vị chỉ huy đầu đàn của Võ Phòng sẽ làm cho tinh thần các quân nhân còn lại sẽ bị giao động. Để tránh tình trạng nầy, tôi  gọi máy báo với truyền tin rằng Trung Tá đi công tác đặc biệt và không mang theo máy nên không cần phải liên lạc. Tôi nói truyền tin thông báo tất cả các sĩ quan còn lại vào phòng họp và tôi xuống phòng họp làm việc. Trong khi đó tôi cố gắng liên lạc với Trung tá Lâm Phước Tăng đang công tác tại tư thất của Cụ Nguyễn Văn Huyền, Trung tá Tăng nói với tôi là đang bận nên không về được. Mọi việc bây giờ nhờ tôi lo liệu.

Khi tôi xuống phòng họp thì gặp Đại Úy Phan Hữu Cương, trưởng phòng an ninh đã có mặt và một số sĩ quan cấp úy. Đại Úy Cương cho tôi biết chắc Trung Tá Chánh Võ Phòng đã dùng chiếc trực thăng còn lại của ông Cụ để ra đi một cách vội vã. Trong phủ Phó Tổng Thống còn lại có một mình tôi là thiếu tá. Tôi vào phòng họp và thông báo cùng anh em tình hình bây giờ đang vào những giờ phút chiến đấu với địch cận kề. Tôi kêu gọi tất cả hãy giữ vững tinh thần để làm tròn trách nhiệm của một quân nhân.

Tôi và Đại Úy Cương thảo luận phương cách tốt nhất để bảo vệ an toàn cho Cụ Trần Văn Hương vì thật sự ra tôi nhìn thấy rằng với lực lượng và vũ khí hiện tại trong tình huống nầy không hữu hiệu để chống trả khi đụng độ với địch quân. Quân chánh quy cộng sản Bắc Việt được trang bị với vũ khí hữu hiệu hơn, cộng thêm chiến xa yểm trợ, chắc chắn khó mà bảo vệ an toàn cho Cụ Hương được. Tôi đề nghị một kế hoạch, hy vọng sẽ bảo vệ Cụ Hương an toàn hơn. Tôi bàn với đại úy Cương nên tìm một vị trí bí mật chỉ có Đại Úy Cương và tôi biết và đưa Cụ về đó và sẽ chuyển Cụ về miền Tây trước khi Saigon bị tấn công. Trước khi có ý định nầy tôi đã liên lạc với Chuẩn Tướng Lê Quang Lưỡng, tư lệnh nhảy dù, và một người bạn cùng khóa là Trần Tấn Hòa làm Tiểu Đoàn Trưởng nhảy dù. Hòa đang nắm tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 6 nhảy dù. Tôi mới vừa gặp Hòa trên đường Lê Qúy Đôn, khi tiểu đoàn của Hòa về đóng trong vườn Tao Đàn, hai đứa trao nhau danh hiệu truyền tin. Tướng Lưỡng cùng quê Bình Dương với tôi và coi tôi như một đứa em, Tướng Lưỡng nói với tôi:

-“Em cứ liên lạc với anh Hai, và cho anh Hai biết ý định của Cụ, anh Hai và Hòa sẽ đưa Cụ về miền Tây sát cánh với Tướng Nguyễn Khoa Nam. Em cho anh Hai hay gấp khi có quyết định của Cụ”

Cần nói thêm Tướng Lưỡng khi còn nhỏ là bạn học cùng lớp với anh tôi và coi tôi như một đứa em. Được sự hổ trợ tích cực của Tướng Lưỡng, tôi như vớ được một cái phao, tôi nói với Cương về điều quan trọng nầy. Cả hai chúng tôi vào gặp Cụ Hương.  Đại Úy Cương là cháu ruột gọi Cụ Hương bằng cậu. Hai  chúng tôi vào gặp Cụ Hương một cách bất thường trong đêm 28-4-75. Đại úy Cương trình với Cụ Hương là tôi muốn gặp Cụ để trình bày một kế hoạch bảo vệ an ninh cho cụ. Cụ Hương mời tôi vào và ngồi nghe tôi trình bày. Sau khi nghe xong Cụ Hương đứng dậy vỗ vào trán tôi nhè nhẹ, Cụ nói:

-“Em là người chịu trách nhiệm chỉ huy, em có quyền quyết định mọi thứ, nhưng với bản thân của qua, em  đừng lo cho qua gì hết”.

Cụ nói thêm:

-“Đất nước như thế nầy qua biết các em là những quân nhân, thật là rất vất vã nhưng qua rất buồn vì qua không làm gì hơn được nữa. Qua cầu mong mọi việc không đến nỗi bất hạnh hơn…”

Tôi thấy không làm sao được hơn đành đứng dậy trở về công việc của mình. Tôi liên lạc với Chuẩn Tướng Lê Quang Lưỡng và cho Tướng Lưỡng biết sự việc không thành. Tướng Lưỡng cũng rất quý trọng Cụ Hương.

Ngày 29-4-75 đến ngày 30-4-75, tôi vẫn túc trực tại đơn vị, trong thời gian hai ngày nầy, tình hình quân sự càng thêm căng thẳng trước áp lực của cộng quân.  Trên không phận Saigon, trực thăng của Mỹ từ đệ thất hạm đội đã liên tục bay vào ra Saigon để đón những người di tản. Riêng Cụ Tổng Thống Trần Văn Hương tuy đã bàn giao cho Đại Tướng Dương Văn Minh, Cụ phải trở lại phủ Phó Tổng Thống để tiếp đại sứ Martin, đây là lần cuối cùng mà Đại Sứ Martin thuyết phục Cụ ra đi, nhưng Cụ đã nói thẳng vào Đại Sứ Martin như sau:

-“Thưa ngài Đại Sứ, tôi biết tình trạng hiện nay là nguy hiểm. Đã đến đổi như vậy, Hoa Kỳ cũng có phần trách nhiệm trong tình trạng nầy. Nay ông Đại Sứ mời tôi ly hương, tôi rất cám ơn ông Đại Sứ. Nhưng tôi đã suy nghĩ và quyết định dứt khoát ở lại nước tôi. Tôi cũng dư biết cộng sản chiếm Saigon, bao nhiêu đau khổ nhục nhã sẽ trút xuống đầu dân chúng miền Nam. Tôi là người lãnh đạo hàng đầu của họ, tôi tình nguyện ở lại để chia xẻ với họ một phần nào niềm đau đớn và tủi nhục, nổi thống khổ của người dân mất nước. Cám ơn ông Đại Sứ đã đến viếng tôi.”

Riêng phần tôi và Đại Úy Cương vẫn túc trực tại phòng trực và chờ đợi môt tình huống chiến đấu khi cộng quân tiến đánh Saigon. Để tiện theo dõi tin tức, tôi bảo người tài xế về nhà lấy cái radio hiệu Sony 10 band mà tôi mới mua để tôi theo dõi diển biến qua chương trình của đài phát thanh Saigon. Cho đến 10:00 sáng ngày 30-4-75, những gì phải tới đã tới, tướng Dương Văn Minh đọc lời kêu gọi đầu hàng. Dù rằng tôi cũng đoán được kết quả cuối cùng sẽ như thế, nhưng tôi không ngờ nó quá nhanh và dễ dàng như vậy, tôi lặng người khi nghe tin Tướng Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng. Tôi  nghẹn ngào khi nghe tin nầy! Tôi thật sự là môt chiến binh bại trân! Một ý nghĩ đen tối chợt đến, nhưng vừa lúc đó tiếng phone reo lên, giọng nói của vợ tôi khẩn thiết trong phone và tiếng các con tôi lao xao:

-“Anh ơi! Em đây. Anh hãy về sớm nha anh, em và các con đang chờ anh đón mẹ con em về. Em và các con đang ở dưới nhà anh chị Hai chờ đây. Nhớ thu xếp và về sớm nha anh!”

Tôi trả lời với vợ tôi:

-“Ờ ! ờ anh sẽ về ngay sau khi từ giã anh em trong đơn vị”

Khi buông điện thoại, tôi tập họp tất cả anh em quân nhân trong đơn vị, tôi nghẹn ngào nói những lời chia tay với tất cả anh em. Tôi nói với anh em như sau:

-“Chúng ta đã bị bại trận rồi, thật là đáng buồn, nhưng chúng ta đã làm trọn vẹn nhiệm vụ của một quân nhân tới giờ phút cuối cùng. Anh em cũng như tôi, tương lai sau nầy sẽ không biết như thế nào, tôi chúc tất cả anh em mọi sự may mắn. Bây giờ trong phủ Phó, những gì anh em có thể xử dụng được, như gạo, lương thực anh em có thể mang về mà xử dụng…”

Dù có bình tỉnh như thế nào lòng tôi vẩn thấy như một cái gì đó đè nặng trong tâm cang, tôi bắt tay từng người, từ giã các chiến hữu của tôi. Tôi vẫn còn mang quân phục và ra lái chiếc xe jeep. Trung sĩ Nhất Trầm Trung Nghiệp, người tài xế của tôi vội chạy theo định lái xe, nhưng tôi nói với anh:

-“Thôi anh về lo cho bà xã anh đi, vì vợ anh đang chờ ngày sanh nở đứa con đầu tiên”.

Trung sĩ Nghiệp ôm chầm lấy tôi và khóc, tôi cũng không kềm được nước mắt, tôi nói trong nghẹn ngào:

-“ Thôi chú sắp xếp rồi đi về đi, kẻo chị ấy trông chú”.

Tôi lái xe qua tư thất Cụ Hương, mấy người bảo vệ an ninh tại tư thất của Cụ Hương mở cửa cho tôi vào. Đại úy Cương vừa trong nhà Cụ ra gặp tôi ôm chầm lấy tôi, tôi không cầm nước mắt, Cương cũng vậy và cả anh em quân nhân bảo vệ. Tâm trạng của mọi người bây giờ đang giây phút giao động nhất của những người thua cuộc mất hết tương lai. Cương nói với tôi:

-“Ông Già suốt đêm qua tới giờ không ngủ, đang ngồi trầm ngâm trong phòng, nảy giờ nhiều cú điện thoại reo, nhưng Ông Gìà nói thôi không cần phải bắt phone nữa”. “Ông Già” là hai tiếng thân thương mà chúng tôi nói với nhau dành cho Cụ Hương”. Có lẽ Cụ nghĩ giờ nầy tình thế đất nước không còn cách gì thay đổi được nữa. Cũng có thể phe thắng trận đang tìm cách liên lạc với Cụ, nên Cụ không còn muốn nghe.

Tôi nói với Cương:

-“Thôi Cương hãy bình tỉnh, hãy chờ đợi những gì đang đến với mình, mình đã thật sự mất nước rồi, số phận đã an bài, có lẽ mình sẽ mất tự do và tương lai đen tối. Cố gắng để mà lo gia đình chứ không còn cách nào hơn…”

Cương nói với tôi:

-“Thiếu Tá cũng vậy, em chúc Thiếu Tá gặp mọi sự bình an và nhiều may mắn trong tương lai, nhưng em không biết em có thể chấp nhận cuộc sống trong tương lai sắp tới được hay không. Bây giờ em cũng không biết chính tâm trạng em như thế nào…”

Thời gian từ biệt cấp bách, tôi nói với Cương tôi phải vào từ biệt Cụ Hương vì tôi nghĩ rằng trong tương lai chắc khó có thể gặp lại Cụ.

Cương nói:

-“Thiếu Tá cứ vào, Cụ ở trong nhà một mình không có ai”.

Khi nghe Cương vào trình, Cụ bước ra khỏi phòng. Tôi thấy Cụ và đứng nghiêm chào. Cụ bắt tay tôi và mời tôi ngồi. Tôi nhận thấy Cụ rõ ràng đang trong trạng thái mỏi mệt. Tôi rất hiểu thời gian vừa qua, những biến chuyển dồn dập của tình hình đất nước, Cụ phải làm việc một cách liên tục. Hệ thống an ninh của phủ Phó Tổng Thống cũng bận rộn theo sự duy chuyển liên tục của Cụ, nhất là sau ngày Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu bàn giao chức vụ trực tiếp điều hành đất nước cho Cụ.

Tôi nhìn Cụ và nói:

-“Thưa Cụ, hôm nay Cụ có khỏe hay không?”

Như thường lệ Cụ vổ vào vai tôi và nói chẫm rãi:

-“Qua vẫn khỏe, không sao đâu em.”

Cụ nói tiếp:

-“Mấy hôm nay mấy em rất vất vả, nhưng bây giờ đất nước không còn, trong tương lai cuộc sống các em và gia đình càng vất vả hơn. Không biết rồi trong tương lai nước mình sẽ như thế nào. Qua không còn biết làm sao hơn nữa vì nó vượt qua mọi ý muốn của mình. Thật là một sự bất hạnh cho dân tộc Việt Nam của mình!”

Ngừng một lát Cụ nhìn tôi nói tiếp:

-“Thời gian qua em và một các anh em quân nhân cũng đã rất mệt lo cho qua. Xin cho qua gởi lời cám ơn đến các em. Qua cầu chúc cho em và tất cả quân nhân cùng gia đình được bình an và mọi sự may mắn trong tương lai…”

Tôi nhìn Cụ và cảm thấy thương Cụ vô cùng, cả tôi và Cụ không cầm được nước mắt. Tôi thấy Cụ cố nén nỗi buồn, thỉnh thoảng lấy khăn ra chậm giọt nước mắt cho nó khỏi rơi xuống. Cụ muốn nói nhiều, nhưng giọng nói ngắt quãng vì xúc động. Trong khi nhìn qua Cương thì nước mắt tuôn trào. Tôi nhìn Cụ và nói:

-“Thưa Cụ, xin Cụ yên tâm, là quân nhân việc gian khổ là chuyện bình thường, xin Cụ chớ bận tâm. Con cầu xin mọi sự an lành đến với Cụ vì Cụ là người lảnh đạo của đất nước. Con sợ mọi sự không lành đến với Cụ.”

Cụ ân cần nói với tôi:

-“Em đừng lo cho qua, qua chọn việc ở lại với đất nước là qua chấp nhận tất cả mọi việc không may xảy ra đối với qua.  Qua hiểu rằng khi cộng sản chiếm đất nước thì dân tình sẽ bất hạnh và khốn khổ khôn lường. Cái chết, đối với qua là việc rất bình thường.  Qua chỉ thương sinh linh thống khổ…”

Thấy đã lâu, tôi đứng dậy từ biệt Cụ, tôi ôm Cụ và nói:

-“Con cầu chúc cho Cụ mọi sự bình an…”

Quá mười hai giờ ba mươi trưa ngày 30-4-75, hai giờ sau khi thành phố Saigon đổi chủ, Cương tiễn tôi ra cổng, Cương ôm tôi khá lâu và chúc tôi được bình an và nhiều may mắn. Tôi cũng chúc Cương như vậy và tôi lên chiếc xe jeep lái về đường Sư Vạn Hạnh để đón vợ con từ nhà người chị Hai của vợ tôi về nhà.

Đường phố Saigon rối loạn, xe chạy vội vã không còn luật lệ lưu thông. Tôi lái chiêc xe jeep từ nhà Cụ theo đường Phan Thanh Giản, Công Lý, Hiền Vương, Trần Quốc Toản, chạy vòng qua Lý Thái Tổ đã thấy một xe lam gắn cờ Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam xuất hiện với loa phóng thanh hô hào tiêu diệt bọn “Mỹ Ngụy”.  Tôi lái xe vượt lách vào đường Cộng Hòa và chạy về đường Thành Thái mà lòng đau như cắt. Cuối cùng lái về đường Sư Vạn Hạnh đón vợ con về nhà trên đường phố rối loạn trong thời gian đổi chủ. Thả vợ con xuống con hẻm trên đường Trần Quốc Toản để đi bộ vào nhà tôi lái chiếc xe jeep quẹo vào đường Cao Thắng và đậu lại bên đường, bỏ lại chiếc xe jeep trên đường Cao Thắng góc đường Phan Thanh Giãn…Tuần lể sau, tôi có dịp đi ngang đường Cao Thắng, tôi thấy chiếc xe jeep đã bị đập phá, tôi nhìn thấy mà đau lòng.

Sau khi cộng sản Bắc Việt vào dinh Độc Lập bàn giao với Tướng Dương Văn Minh, đài phát thanh Việt Nam Cộng Hòa biến thành đài phát thanh của “ giải phóng”, chương trình phát thanh của chánh quyền mới kêu gọi quân đội Việt Nam Cộng Hòa buôn súng và tuân thủ luật lệ của chánh quyền mới. Tại Saigon, Uỷ Ban Quân Quản thành phố Saigon Chợ Lớn được thành lập, người đứng đầu là Thượng Tướng Việt Cộng Trần Văn Trà….

Theo lệnh, sáng hôm sau tôi đến trình diện tại Nha Tổng Thơ Ký/ Phủ Phó Tổng Thống cũng nằm trên đường Lê Qúy Đôn. Tại đây sau khi làm thủ tục khai lý lịch trích ngang với người bộ đội đến nhận phủ Phó Tổng Thống.  Tôi bị giử lại gần hai tiếng. Tôi nghĩ rằng tôi sẽ bị giữ lại luôn. Tuy nhiên, sau đó tôi được thả ra về.

-“Tôi cho anh về, nhưng nhớ khi có lệnh là anh phải trình diện ngay, các anh không trốn khỏi chúng tôi đâu.”

Tôi nghĩ rằng tôi sẽ bị giữ lại luôn vì khi xem lý lịch của tôi, tên bộ đội tiếp quản tỏ ra gay gắt. Hắn nói:

-“Cấp bậc của anh có đúng là thiếu tá hay không?”

Tôi trả lời với hắn:

-“Tôi đã ghi rõ ràng trong tờ giấy mà anh đưa cho tôi đó, cấp bậc của tôi là thiếu tá.”

Hắn hỏi tiếp:

-“Có phải anh là thiếu tá ở tới giờ phút cuối cùng phải không?”

Tôi nói với hắn:

-“Đúng rồi, tôi ở tới giờ phút cuối cùng với anh em thuộc quân đội của chúng tôi.”

Thì ra trước khi làm việc với tôi, hắn đã làm việc với anh em quân nhân thuộc phủ Phó Tổng Thống nên khi thấy lý lịch của tôi, hắn mới kiếm chuyện hạch hỏi thêm.

Hắn nhìn tôi và buông ra một câu nói trịch thượng của đám quân chiến thắng, hắn nói:

-“Trông anh thật bướng bỉnh, tại sao anh không bỏ chạy như thằng Thiệu, thằng Kỳ và thằng Khiêm?”

Tôi cảm thấy đau nhói trước câu nói của hắn, nhưng cố bình tỉnh trả lới:

-“Anh là một quân nhân và tôi là một quân nhân, thì anh phải hiểu rõ quân nhân phải tuân lệnh như thế nào.”

H