THĂM THẲM TRỜI XANH (Đoạn 6)

Tôi bắt đầu làm việc với tập đoàn 9 nhằm lúc vụ lúa tháng ba đã gặt xong gần một nửa. Tháng ba đây là tháng ba âm lịch, nói theo thói quen của dân địa phương, chỉ vụ gặt đầu trong năm. Vụ này kéo dài hơn một tháng, thường vào khoảng cuối tháng tư tới giữa tháng sáu dương lịch. Tôi thao thức sẵn nên sáng hôm ấy khi mới nghe hồi kẻng đầu tôi đã vùng dậy chuẩn bị mọi thứ. Xong xuôi tôi sang nhà chị Hiền chờ chị cùng đi. Thấy tôi chị Hiền liền kêu lên:

– Đi gì sớm dữ vậy! Nửa tiếng nữa đi cũng vừa mà!

Tuy nói như vậy nhưng chị cũng lật đật bới cơm bới nước. Khi lướt mắt nhìn qua tôi, chị Hiền lại kêu:

– Chị Ngọc mang dép à? Không được đâu! Chị phải đi chân đất chứ mang dép làm sao lội nước?

À, làm ruộng thì phải lội nước! Tại sao cả mười ngày ở đây rồi mà mình lại không để ý đến vấn đề này chứ? Tôi cười ngượng ngập rồi quay về nhà. Cất dép xong, vừa bước ra sân tôi đã cảm thấy lòng bàn chân đau tê tái khi dẫm phải sỏi đá. Sỏi càng nhỏ càng làm bàn chân khó chịu hơn. Dù cơn đau chỉ thoáng chốc rồi hết nhưng tôi vẫn thấy nhợn nhợn bàn chân. Tôi phải rón rén thật nhẹ từng bước. Nhưng rón rén tới mức nào cũng không tránh khỏi dẫm thứ này hay thứ khác. Từ một vỏ trấu đến một cọng cỏ khô đều làm tôi phải nhăn mặt khó chịu. Tôi than với chị Hiền:

– Tôi đi chân không chưa quen, cứ dẫm phải sỏi là đau điếng lên thế này phải làm sao đây chị Hiền?

Chị Hiền cười thương hại:

– Phải ráng chịu đau rồi nó quen dần thôi! Nhưng dẫm sỏi từ lòng đến phần trước bàn chân thì đau hơn dẫm ở phần gót. Chị khum mấy ngón lại để nâng lòng bàn chân lên một chút sẽ đỡ hơn! Đừng nản, vài ngày nữa sẽ quen hết.

Nghe lời chị Hiền, tôi cố khum mấy ngón chân mà đi. Vừa ra khỏi nhà mấy bước chúng tôi đã thấy một toán cả đàn ông lẫn đàn bà đi cùng chiều từ phía sau lướt tới. Tôi đau chân nên đi hơi chậm, chị Hiền cũng đi chậm lại chờ tôi. Toán người kia qua mặt chúng tôi xong cũng chậm bước lại. Vài người cứ quay lại nhìn hai đứa tôi. Họ xầm xì với nhau gì đó. Bỗng một bà cười khanh khách rồi nói:

– Hôm nay có bà đại úy đi quan sát chúng ta gặt lúa đó nghe! Chị em phải gắng lao động cho thật tốt không lại bị quở!

Tôi biết ngay là họ nói móc mình. Đang bỡ ngỡ chưa biết phản ứng như thế nào tôi lại nghe một giọng khác:

– Dân chuyên sống trên giày trên dép trông ra khác! Nội cách đi đứng cũng thấy trái dáng rồi!

Người thứ ba lên tiếng:

– Sao bà đại úy không bảo ông nhà cho xe “rép” chở một vòng cho sướng mà phải đi khum khum bàn chân cho khổ vậy kìa?

Không ngờ họ dễ gây sự đến thế! Tôi giận cành hông nhưng vẫn cố nhịn nhục coi như không nghe. Tiếp đó một giọng đàn ông nói lớn:

– Mấy bà này ăn nói gì lôi thôi dữ vậy? Chính sách của nhà nước đề ra là hòa hợp hòa giải dân tộc, các bà sao lại cứ khiêu khích chia rẽ như thế?

Một giọng đàn bà cãi lại:

– Thấy cách đi đứng làm bộ điệu khuê các quá thiên hạ ngứa mắt nói đôi lời chứ làm gì đâu mà chia rẽ?

Người đàn ông giải thích:

– Các bà phải thông cảm người ta đi chân đất chưa quen chứ có gì mà nói là làm bộ làm điệu!

Một giọng đàn bà khác phản đối:

– Thế tại sao chúng tôi đây lại đi chân đất được? Chúng tôi thuộc hạng người gì?

Lúc đó nỗi đau trong tim óc đã lấn át hết cả nỗi đau ở đôi bàn chân. Người tôi run lên, nước mắt tôi cứ chực trào ra. Tôi cố dằn từng bước mạnh trên đường như để tống xuất nỗi uất hận ra khỏi người. Bỗng có tiếng tập đoàn trưởng Phước quát lên:

– Thôi, đủ rồi! Yêu cầu các bà ngừng tranh luận ngay!

Im lặng được một lát tôi lại nghe một giọng nữ nói nhỏ:

– Cũng đẹp gái đấy chứ! Mấy cha đàn ông bị hớp hồn khi nào không hay đó!

Một giọng gay gắt lại trỗi lên:

– Đẹp cái con khỉ khô! Nhờ lấy con “c… chó” mà quệt môi quệt mép tô vẽ ra chứ nó hơn gì bọn mình?

Một giọng khác phụ họa:

– Sẵn tiền bóc lột của nhân dân sắm chi không được? Kiểu đi làm dáng đó là để đi trong các động ăn chơi mới đúng!

Biết tinh thần tôi đang căng thẳng tột độ, chị Lâm tiến lại gần bấm tay tôi nói nhỏ:

– Nói gì mặc họ, nói mỏi miệng hết nói!

Chị Hiền cũng nói nhỏ:

– Trước đây tụi tôi cũng bị họ xoi móc suốt mấy tháng trời. Nhưng tôi cứ một mực im lặng rồi cũng qua cả. Họ rất thù vợ lính, nhất là vợ sĩ quan…

Một lát sau chị Lâm dặn tôi:

– Mấy con mẹ đó nhiều chuyện lắm. Nhất là con mẹ Huy và con mẹ Dục, cô đừng thèm để ý đến lời chúng nó!

Nước mắt tôi cứ chực tuôn ra vì tủi thân. Ngay bước đầu đi làm việc tôi đã gặp những điều khổ tâm như thế, liệu tôi có thể ở lâu dài được với cái hợp tác xã này không? Tôi đâm ra giận luôn cả bà nội lũ nhỏ. Tại sao bà nội cứ một mực đòi tôi phải trở về? Bà nội có biết tôi sẽ gặp phải tình cảnh này không? Nhìn lưỡi vằng sắc bén dùng để gặt lúa móc trước đòn xóc, trong thoáng chốc đầu tôi bỗng dậy lên một ý nghĩ thật hung bạo. Không chừng tôi có thể liều mạng để trừng trị chúng! Tôi có thể bửa lưỡi vằng vào đầu đứa nào cả gan nói móc tôi một lần nữa!

Nhưng rồi tôi lại cố xua đuổi cái ý nghĩ ấy đi. Không thể được, nếu mình có mệnh hệ nào thì ba đứa nhỏ và bà nội sẽ khổ! Phải cố dằn lòng nhịn nhục!

*

Lúc bấy giờ xã Thiện Trường đang ở buổi giao thời của hai chế độ trồng lúa: loại lúa ngắn ngày và loại lúa dài ngày. Xã đang chủ trương tiến tới việc thống nhất trồng loại lúa ngắn ngày toàn bộ nhưng mới thực hiện chưa được một nửa. Phần lớn cánh đồng Thiện Trường là ruộng sâu, cây mạ giống thần nông lại quá thấp, dễ bị hư khi ngập nước. Bởi thế người ta vẫn còn phải cấy các thứ lúa địa phương dài ngày như lúa chiên, lúa hẻo rằn, lúa chùm dâu… Vì thân lúa địa phương cao, hay bị ngã, người ta phải dùng loại dụng cụ cổ điển là vằng để gặt.

Trước ngày ra quân tôi đã được nhiều người chỉ vẽ cách dùng vằng rất cẩn thận vì nó là thứ dụng cụ dễ hại chính người sử dụng nó nhất. Riêng chị Lâm còn chỉ cho tôi biết cách đề phòng đỉa cắn. Chị cũng tặng tôi một món bửu bối trị đỉa nữa. Đó là một cục vôi ăn trầu đựng trong một miếng vải nhỏ buộc túm lại. Thấy đỉa đeo chỗ nào cứ việc dí túm vôi đó vào chỗ ấy khiến đỉa bị phỏng miệng phải nhả ra.

Lần đầu tiên bước xuống ruộng lúa, tôi hết sức lúng túng. Đôi chân tôi dẫm nước bùn sền sệt chưa quen, nhột nhạt rất khó chịu. Nhiều chỗ sâu còn nước đọng, đỉa trâu, đỉa mén thấy nước động sung sướng tung tăng tỏa ra tìm mồi. Tuy gặp nhiều trở ngại nhưng vì tự ái với đám đàn bà kỳ thị nhỏ nhen kia, tôi cố làm như chẳng ngán một thứ gì. Thật ra cứ bước vài bước tôi lại lén liếc xem đôi chân mình có đỉa bám chỗ nào không. Tôi rất ngán loại đỉa mén mình nhỏ như que tăm, rất khó thấy. Chúng cứ chun vào giữa kẽ hai ngón chân hút máu mà không thấy đau đớn gì hết. Mãi đến khi chúng no nê thỏa mãn nhả mồi, chỗ bị đỉa cắn hút chảy máu ra mình mới biết.

Lúa mới chín, hầu hết thân lúa còn đứng vững rất dễ gặt. Lâu lâu mới gặp phải một đám lúa bị ngã. Gặt lúa đã bị ngã thường khó khăn hơn. Những chỗ này lúa hay bị rối nùi do nhiều bụi ngã chồng chéo lên nhau, gió máy lại làm chúng quyện vào nhau thêm. Cái cù ngoéo của chiếc vằng rất hữu dụng trong trường hợp này. Người ta dùng nó để khều móc các nhánh lúa ngã gom gọn vào nắm tay. Cứ đầy nắm người ta lại quay phía lưỡi thép có răng cưa để cắt. Cứ kéo nhẹ vằng một cái là nắm lúa tách khỏi thân gốc ngọt xớt.

Tôi vừa làm vừa theo dõi bắt chước từng động tác của những người bên cạnh. Thấy tôi là lính mới, nhiều bạn gặt cũng chú ý giúp đỡ tôi. Sợ chuyện sơ suất xảy ra, chốc chốc lại có người nhắc chừng tôi. Với sự quyết tâm học hỏi, chỉ qua một buổi sáng tôi đã khá quen với công việc. Lúc nghỉ ăn cơm trưa nhiều người đến chúc mừng tôi, khen tôi sáng ý. Ông Phước là người khen tôi nồng nhiệt nhất. Dù chưa hẳn theo kịp mọi người nhưng tôi đã thấy phấn khởi, bớt lo.

Lúc mặt trời xế bóng, tập đoàn bắt đầu cho ôm gom lúa lại để bó. Mọi người lại làm việc thoăn thoắt. Tôi tưởng chừng như công việc dễ lắm nên cũng làm vẻ thành thạo gom bó như mọi người. Chị Lâm thấy thế cười bảo:

– Bó được không đó? Để người khác họ bó cho. Từ từ tập lần!

Tôi không tin lời chị Lâm, cứ hăng hái làm. Nhưng loay hoay mãi tôi vẫn không bó được bó nào. Nhìn mớ cồi lúa xộc xệch dưới chân tôi, anh Sự tập đoàn phó cười:

– Chị sắp lúa thẳng đuột thế này bó không chắc đâu! Và dẫu bó được đi giữa đường nó cũng có thể xổ tung ra, mệt lắm. Chị phải sắp từng ôm cồi đan chéo nhau như thế này bó nó mới khỏi tuột!

Thế rồi anh lấy từng ôm cồi, lần lượt đặt hơi chéo nhau lên sợi lạt, phần bông lúa vẫn quay về một bên, phần cọng quay về một bên. Khi nhắm đã đủ bó, anh xoắn một đầu lạt làm chuẩn rồi dùng hết sức rút đầu lạt kia thật mạnh để thắt phần giữa bó lúa lại rồi xoắn lạt giữ kỹ luôn. Bó lúa hai đầu xòe ra, giữa thắt lại trông giống như một trái đậu phộng hai hột. Anh Sự lại nói:

– Bây giờ gấp quá tôi giải thích chị chưa kịp hiểu đâu. Cứ từ từ mà học. Tạm thời chị cứ lo gom lúa đi, tôi bó cho.

Tôi đành ngượng nghịu bỏ đi gom lúa cho người khác bó. Tới khi thấy người ta xóc gánh lúa để gánh về, tôi lại ngạc nhiên thêm một lần nữa. Trước đây đã có lần tôi được xem một cuộn phim trong đó có cảnh gánh lúa trên đồng. Tôi còn nhớ như in những bó lúa người ta gánh lúc nào cũng quay phần cọng quay lên trời, phần bông nặng trĩu thòng xuống dưới. Nhờ thế trông gánh lúa khá cân bằng, không chao đảo. Bây giờ ở đây người ta lại xóc bó lúa nằm ngang, nghĩa là khi gánh phần bông quay về một bên, phần thân lúa quay về một bên. Thế mà khi gánh người ta vẫn giữ được thế cân bằng như thường. Tôi cũng xóc thử nhưng không thành công. Một ông nào đó phải xóc giúp gánh lúa rồi đỡ lên vai cho tôi. Tôi gánh chạy theo mọi người mới được một đoạn đã thấy vai đau chịu không nổi. Từ khi về nhà chồng thỉnh thoảng tôi vẫn gánh nước cho gia đình dùng nhưng đường gần nên tôi không học cách trở vai. Bây giờ gánh lúa đường dài tôi mới thấy cái tai hại của khuyết điểm ấy. Nhìn những người khác ai cũng quay đòn xóc qua phía sau cổ để đổi vai một cách nhanh nhẹn tôi phát thèm. Tôi cố bắt chước họ nhưng mỗi lần xoay đòn xóc qua cổ gánh lúa lại trệ xuống muốn tuột, thế là tôi phải vội xoay nó trở lại như trước. Muốn đặt gánh lúa xuống đường để đổi vai cũng không dám vì sợ cất lên lại không nổi. Biết nhờ ai giúp cho đây? Tôi gắng chạy theo một chị đàn bà đang chạy trước để hỏi:

– Chị ơi, có nghỉ dọc đường không hở chị?

Chị ta vừa thở vừa đáp:

– Gánh lúa có ai nghỉ dọc đường đâu! Đau vai thì cứ trở vai, hai vai thay nhau. Để xuống nhấc lên sẽ làm rụng lúa hết!

Thế là tôi phải nghiến răng chịu đau không dám nghỉ chân. May sao, cuối cùng tôi cũng lết về tới sân phơi. Ông Phước đang đứng sẵn ở sân phơi đỡ giúp tôi để gánh lúa xuống. Ông ta mỉm cười chỉ cho tôi đám củi ngổn ngang ở sân:

– Tôi biết cô Ngọc gánh lúa chưa quen đau vai lắm. Nhưng cô cứ yên chí, mọi việc sẽ quen dần. Bây giờ cô khỏi gánh lúa tiếp, cô ở lại đây chuyển giúp tôi mớ củi này chất ra phía sau nhà rồi quét dọn quanh sân cho sạch. Nghỉ một lát cho khỏe rồi làm!

Tôi mừng như bắt được vàng, vui vẻ nhận lời ngay. Phải nói là lúc ấy tôi sợ việc gánh gồng đến phát khiếp. Mới nhìn qua thấy đám củi không nhiều nhặng gì, tôi hơi thất vọng vì sợ mình thoát khỏi việc gánh lúa không mấy lâu! Nhưng khi nhìn kỹ toàn bộ cái sân, thấy rêu lá khá nhiều tôi mới yên chí mình có thể kéo thêm thời giờ ra.

Hút thuốc uống nước xong mọi người lại đi gánh lúa tiếp. Tôi cũng bắt tay vào công việc mới. Trước khi đi ông Phước quay lại dặn tôi:

– Cô Ngọc làm nhanh nhanh kẻo lúa về không kịp có chỗ để chất đó! Chỗ nào có rêu trơn cô gắng cạo đi, chà xát cho sạch để người ta bước khỏi trợt.

Thấy cầm chắc khỏi gánh lúa tiếp trong chiều nay, tôi đáp:

– Dạ, thưa anh, tôi sẽ gắng.

Liền đó tôi nghe một giọng nữ nói trổng:

– Chiều nay bà đại úy ở nhà rồi!

Tiếp theo là một giọng nữ khác chanh chua hơn:

– Có quí nhân phù hộ mà. Nay mai lên làm thư ký hợp tác xã rồi đấy!

Tôi lại ứa gan lên, muốn trả công việc lại. Nhưng thấy ông Phước đã đi khuất, tôi đành cắn răng làm thinh.

Đây là cái sân được lát gạch khá rộng trước mặt một ngôi nhà rường gồm đủ nhà lớn, nhà cầu, nhà lều trông rất đồ sộ, kiến trúc theo kiểu cổ. Chủ nhân ngôi nhà là một vị chức sắc có uy tín trong xã trước đây, hiện đang bị giữ ở một trại cải tạo nào đó. Cách mạng đã trưng thu ngôi nhà này để chứa đồ đạc, phân thuốc của hợp tác xã. Cái sân lâu ngày không ai quét dọn nên rêu cỏ, lá mục, rác rưởi, sỏi đá phủ đầy. Người ta chỉ mới dọn một khoảnh nhỏ để chất lúa. Nhiều chỗ rêu bám cả lớp, tôi phải dùng cả dao liềm để cạo, chà xát cho sạch như lời ông Phước dặn. Kể ra dọn sạch cái sân này cũng mệt hộc hơi nhưng tôi vẫn thích hơn việc gánh lúa. Nhiều người gánh lúa về thấy công việc tôi làm có vẻ bằng lòng lắm.

– Sạch quá, tốt lắm! Thế này thì hết sợ trợt té gẫy xương rồi!

– Phải như thế đi mới đỡ nhợn chân. Cô lính mới hôm nay làm được việc lắm!

Ông Phước nhìn quanh rồi nói với tôi:

– Tốt đấy. Cô tiếp tục làm nốt phần còn lại nhé.

Thế là tôi lại tiếp tục dọn sân.

Buổi tối, khi người ta bắt đầu cho trâu lên giã lúa tôi thấy có một số người có vẻ như sửa soạn ra về. Tôi nhìn quanh tìm ai quen để hỏi ý nhưng thấy chị Hiền và cô Ánh đang làm việc ở đằng xa nên tôi ngại không dám lại gặp. Tôi chưa biết tính sao thì ông Phước kêu tôi mà nói:

– Được rồi, cô Ngọc nghỉ về nhà ăn cơm đi. Ăn xong, nếu thấy khỏe trở lại xảy rơm, ra lúa với người ta. Nếu không khỏe cô cứ nghỉ luôn, sáng mai đi làm tiếp.

Nghe ông Phước nói tôi hơi bỡ ngỡ. Mình được tùy tiện làm hay nghỉ như vậy ư? Lúc ấy người sẵn mệt, bụng lại đói nên tôi “dạ” một tiếng rồi rút lui. Chợt thấy chị Lâm đang làm gần đó, tôi lại gần hỏi chị:

– Chị về ăn cơm chưa?

– Không, về ăn xong tới làm lại nó cũng đói thôi, mất công lại tốn của ăn lần thứ hai. Thà ráng nhịn làm cho xong rồi về ăn luôn một thể.

– Thế sao ông Phước bảo em cứ về ăn, nếu mệt thì nghỉ luôn?

– Cô Ngọc chưa biết à? Nếu ăn xong cô trở lại làm tiếp thì được tính điểm tiếp, nếu cô nghỉ luôn thì không tính điểm, thế thôi! Đi làm người ta theo dõi cô từng bước chứ có phải để cô muốn làm gì thì làm đâu!

Giờ thì tôi đã hiểu. Tôi về nhà. Bà nội đã lo cơm nước sẵn. Sau khi ăn xong, dù không khỏe lắm tôi vẫn trở lại cùng mọi người lo việc xảy rơm, hốt lúa… Hình như chẳng có mấy ai không trở lại làm việc buổi tối.

Trong khi đang làm việc, cô Ánh hỏi tôi:

– Chốc nữa chị ở lại họp bình điểm không?

Tôi chưa hiểu rõ việc này nên hỏi lại:

– Bình điểm ra sao  cô Ánh?

Chị Hiền giải thích vừa đủ tôi nghe:

– Mỗi ngày ra làm việc, mình theo dõi người khác làm được việc hay không rồi tối đến, trước cuộc họp, mình đề nghị cho người ta hưởng bao nhiêu điểm để mọi người biểu quyết. Làm cho có lệ vậy chứ ý kiến mình ai coi ra gì. Tôi khi nào cũng chiếm chỗ cuối bảng nên chẳng muốn tham gia bầu bán chi hết, về nhà ngủ sớm lấy sức!

Tôi hỏi lại:

– Chị không tham gia bình bầu người ta không cho là tắc trách à?

Cô Ánh nói nhỏ:

– Ở đây có hai loại họp hành chị ơi. Như họp để học tập, để phổ biến thông tư bưu điệp hoặc bàn thảo phương hướng công tác mình không dự có thể bị người ta phê bình là tiêu cực, chống đối gì gì đó. Còn trường hợp bình điểm trong ngày mình không dự người ta còn mừng là khác. Càng ít người tham dự bình bầu người ta càng dễ thao túng. Mấy cuộc họp bình bầu thường chỉ có khoảng một phần ba nhân số là nhiều. Một phe với nhau hết chứ ai!

Hiểu ý Ánh, tôi cười:

– Nếu thế tôi cũng chẳng ở lại bình bầu làm gì!

Rồi một ngày dài đầy gian khổ cũng qua. Tôi về nhà đúng mười giờ đêm. Lúc ấy cả bốn bà cháu đều đã đi ngủ hết. Tôi rón rén rửa ráy sơ sài, ăn vội thêm vài miếng rồi chun vào mùng. Thân xác mệt nhoài, vai đau, lưng mỏi, tôi làm một giấc cho tới khi nghe tiếng kẻng báo thức…

*

Sang ngày thứ hai, ai gặp tôi cũng hỏi cảm tưởng về ngày làm việc đầu tiên, có chịu nổi với công việc không. Tôi chỉ cười – chịu đựng nổi sự mỉa mai xiên xỏ của đám người kia mới khó chứ công việc dù khó bao nhiêu chắc cũng ráng được! Khi trở lại công việc, tôi biết mình đã tiến bộ nhiều. Mặc dù các bắp thịt trong người đều còn ê ẩm, tôi vẫn thấy mình làm việc nhuần nhuyễn hơn hôm trước rất xa. Những bạn gặt ở gần tôi đều tỏ ra ngạc nhiên. Họ chẳng cần kềm cặp nhắc nhở tôi nữa. Sự tiến bộ quá nhanh trong công việc khiến tôi càng tự tin.

Thế nhưng tới mục bó lúa tôi lại tiu nghỉu chịu thua. Tôi đang bứt rứt trong lòng thì ông Phước lại đến. Ông nhỏ nhẹ dạy tôi cách đặt lạt, đặt lúa, rút lạt, xoắn lạt. Có lúc ông ta còn nắm tay tôi để chỉ dẫn cụ thể từng động tác. Nhưng vô ích, trong lãnh vực này cô giáo đã thành một cô học trò dốt. Rốt cục tôi vẫn trầm trầy trầm trật chẳng làm nên trò trống gì. Sau đó ông Phước nói với mọi người:

– Cô Ngọc làm việc tốt lắm, nhưng cô yếu tay quá, từ nay cô khỏi làm việc này – ông cười – không xay lúa được thì mình bồng em, chán gì việc!

Thế thì còn gì bằng! Nỗi ưu tư lớn của tôi đã được giải tỏa một phần. Tôi lại gắng xông xáo làm các việc khác để bù lắp vào chỗ yếu kém của mình. Chị Lâm thấy tôi làm quá hăng bèn nói nhỏ:

– Cứ làm từ từ, phải giữ sức để còn làm ngày khác nữa chứ!

Tôi thành thật nói:

– Em bó lúa không được phải gắng làm việc khác để bù chứ!

Chị Lâm nói:

– Bù cái gì mà bù? Bộ cô tưởng họ làm ơn cho mình ư? Đừng lầm thêm hao sức! Người biết bó biết xóc họ chỉ đứng một chỗ để làm mà được tính đến 9, 10 công điểm một ngày. Người không bó lúa được chỉ cho 6, 7 công điểm là cùng. Thê thảm nhất là hạng không biết bó không biết xóc, phải lội nước lội bùn ôm gom lúa muốn bại tay, vấp lên trợt xuống cao lắm chỉ được trên dưới 5 điểm chứ mấy! Chớ có dại mà thiệt mình! Không bó lúa được có người quen tay họ bó cho! Việc xóc lúa đưa lên vai không nổi nhờ người ta giúp ít ngày rồi cũng sẽ làm được! Trong tập đoàn mình có cả chục mạng không bó nổi lúa chứ đâu phải một mình cô!

Chị Lâm vừa nói vừa nháy mắt hướng về phía chị Hiền, chị Hảo và đám đàn bà lắm chuyện nọ. Lúc này tôi mới để ý đến chuyện tập đoàn tôi số phụ nữ đông gấp ba số đàn ông. Điều này cũng dễ hiểu – một số đàn ông còn đang ở trong các trại cải tạo hoặc đang làm các công tác khác. Chị Lâm hạ thấp giọng:

– Cô Ngọc nên coi chừng cái lòng tốt của ông tập đoàn trưởng đấy!

Tôi ngạc nhiên hỏi lại:

– Chị Lâm nói sao em chưa hiểu?

– Rồi từ từ cô Ngọc sẽ hiểu! Còn mấy con mẹ kia chỉ được cái già miệng đàn áp người ta chứ làm thì cũng như cứt chó chứ hơn ai!

Chị Lâm với tôi vốn là chỗ thân tình từ trước, chị lại là người chín chắn, tôi nghĩ chị đã nói tất không phải vô cớ. Vì thế tôi không hỏi nữa mà quay lại tiếp tục gom lúa.

Tới khi mọi người xáp lại xóc lúa để gánh, tôi lấy cái khăn lông đem sẵn xếp vuông để lên vai rồi ấn ngón tay xuống thử. Đó là mẹo cô Ánh bày cho tôi để giúp đôi vai gánh đỡ đau. Khi thử ấn nhẹ vào vai phải, tôi giật mình biết cái vai này còn đau quá đỗi! Giờ đành phải gánh vai trái vậy! Quả đúng lót vuông khăn trên vai gánh đỡ đau nhiều thật. Tuy không thoải mái mấy nhưng rồi tôi cũng gánh được gánh lúa về tới sân phơi như ai. Lần này uống xong miếng nước tôi lại phải cầm đòn xóc tiếp tục đi gánh nữa. Cứ việc nhìn người ta mà ráng sức! Vuông khăn trên vai đã đắc lực giúp tôi trong việc vượt qua sự khó khăn. Hú vía, hôm ấy người khác gánh được bao nhiêu gánh tôi cũng gánh được bấy nhiêu!

Mấy ngày kế tiếp công việc vẫn tiến đều. Tôi đã lần lượt loại trừ được một số khó khăn. Tôi đã tự xóc lúa và tự cất được gánh lúa lên vai. Khi gánh lúa tôi cũng đã trở vai được. Chỉ có một điểm tôi thấy khó khắc phục là sự dị ứng của những người đàn bà kia. Tôi có cảm tưởng như lúc nào họ cũng rình rập chờ cơ hội để mỉa mai, để xoi móc tôi. Do đó, cứ làm việc gần với họ là tôi mất tự nhiên, thiếu an tâm… Nhiều lúc tôi cứ băn khoăn không biết bao giờ mới chấm dứt được tình trạng này?

      CHƯƠNG    9

Qua mấy ngày làm việc tôi đã quen mặt gần hết những người trong tập đoàn. Quen mặt thôi, thật sự trong đó có một số người tôi không muốn tiếp xúc với họ chút nào. Những lời châm biếm mỉa mai cay độc cứ liên tiếp nhắm vào tôi đã tạo cho tôi một ấn tượng rất sâu đậm. Tôi đâm ra sợ hãi bất cứ người đàn bà nào mới đến cư ngụ ở xã Thiện Trường. Nếu bức thế phải đối mặt nhau với những người đó, tôi chỉ gật đầu chào sơ một chút chiếu lệ rồi tìm cách lảng tránh ngay…

Từ khi mới ra làm việc, tôi đã nghe nói tập đoàn có cử một toán nhỏ đi cắt dọn rạ ở những phần ruộng mới gặt để cày sớm lo chuẩn bị cho vụ sau. Tôi vẫn ao ước được cử đi như thế để được yên thân hơn. Không ngờ ao ước của tôi cũng có lúc thành sự thật. Một hôm chị Lâm nói với tôi:

– Mấy bữa nay cô vẫn mong được đi với toán cắt dọn rạ, nay toán đó đã trở về, tập đoàn cử tôi làm toán trưởng toán cắt dọn rạ mới, cô thích đi không?

Tôi mừng quá hỏi lại:

– Thật hả chị Lâm? Em tình nguyện đi với chị nghe!

– Vậy thì chuẩn bị đi, có thể là ngày mai mình nhận việc.

– Nhưng tại sao tập đoàn lại cho cắt dọn rạ sớm vậy chị?

– Cô chưa làm ruộng nên chưa biết chứ ở làng mình năm nào vụ đầu nông dân cũng phải làm việc tối đa để bắt kịp thời vụ đấy. Như bây giờ là tháng tư âm lịch, mình đang gặt thế này mà vẫn phải chuẩn bị luôn việc cấy mạ sao cho lúa vụ sau chín kịp gặt xong trong tháng bảy. Nếu để trễ sang tháng tám có thể gặp lụt là thua. Lúa thần nông từ khi cấy đến khi gặt chỉ kéo dài ba tháng tới ba tháng rưỡi nên không đáng lo. Nhưng mình còn trồng lúa mùa cũ nữa nên phải cấy sớm hơn lúa thần nông trên một tháng mới kịp. Vì vậy vụ này mới gặt xong một ít đã phải chuẩn bị gieo mạ lúa mùa. Tới giờ thì mạ thần nông cũng đã gieo luôn rồi đấy. Sắp tới đây là giai đoạn mà nông dân gọi là “đầu này gặt đầu kia cấy” rồi, gấp lắm. Mình đi cắt dọn rạ đây là để rảnh đất cho người ta cày xới trước, sau đó vô nước ươm đất kịp làm tiếp vụ sau. Hi vọng vài năm nữa chỉ trồng toàn lúa thần nông, công việc vụ hè thu này sẽ được thong thả hơn. Đi cắt dọn rạ tuy công điểm thấp hơn đi gặt một chút nhưng bù lại khỏi gánh gồng mệt nhọc, đầu óc cũng được thoải mái hơn. Mình cứ coi thời gian này như thời gian giải lao đi!

Hôm sau thì chị Lâm được lệnh chọn 4 toán viên. Tôi là người tình nguyện đầu tiên. Kế đó là cô Ánh và cô Xuân Hương. Vẫn còn thiếu một người, chị Lâm hỏi:

– Cần một người nữa, ai tình nguyện?

Tôi định kêu c