Qua mấy ngày làm việc tôi đã quen mặt gần hết những người trong tập đoàn. Quen mặt thôi, thật sự trong đó có một số người tôi không muốn tiếp xúc với họ chút nào. Những lời châm biếm mỉa mai cay độc cứ liên tiếp nhắm vào tôi đã tạo cho tôi một ấn tượng rất sâu đậm. Tôi đâm ra sợ hãi bất cứ người đàn bà nào mới đến cư ngụ ở xã Thiện Trường. Khi bức thế phải đối mặt nhau với những người đó, tôi chỉ gật đầu chào sơ một chút chiếu lệ rồi tìm cách lảng tránh ngay…

Từ khi mới ra làm việc, tôi đã nghe nói tập đoàn có cử một toán nhỏ đi cắt dọn rạ ở những phần ruộng mới gặt để cày sớm lo chuẩn bị cho vụ sau. Tôi vẫn ao ước được cử đi theo toán ấy để được yên thân hơn. Không ngờ nỗi ao ước của tôi lại có lúc thành sự thật. Một hôm chị Lâm nói với tôi:

– Mấy bữa nay cô vẫn mong được đi với toán cắt dọn rạ, nay toán đó đã trở về, tập đoàn cử tôi làm toán trưởng toán cắt dọn rạ mới, cô thích đi không?

Tôi mừng quá hỏi lại:

– Thật hả chị Lâm? Em tình nguyện đi với chị nghe!

– Vậy thì chuẩn bị đi, có thể là ngày mai mình nhận việc.

– Nhưng tại sao tập đoàn lại cho cắt dọn rạ sớm vậy chị?

– Cô chưa làm ruộng nên chưa biết chứ ở làng mình năm nào vụ đầu nông dân cũng phải làm việc tối đa để bắt kịp thời vụ đấy. Như bây giờ là tháng tư âm lịch, mình đang gặt thế này mà vẫn phải chuẩn bị luôn việc cấy mạ sao cho lúa vụ sau chín kịp gặt xong trong tháng bảy. Nếu để trễ sang tháng tám có thể gặp lụt là thua. Lúa thần nông từ khi cấy đến khi gặt chỉ kéo dài ba tháng tới ba tháng rưỡi nên không đáng lo. Nhưng mình còn trồng lúa mùa cũ nữa nên phải cấy sớm hơn lúa thần nông trên một tháng mới kịp. Vì vậy vụ này mới gặt xong một ít đã phải chuẩn bị gieo mạ lúa mùa. Tới giờ thì mạ thần nông cũng đã gieo luôn rồi đấy. Sắp tới đây là giai đoạn mà nông dân gọi là “đầu này gặt đầu kia cấy” rồi, gấp lắm. Mình đi cắt dọn rạ đây là để rảnh đất cho người ta cày xới trước, sau đó vô nước ươm đất kịp làm tiếp vụ sau. Hi vọng vài năm nữa chỉ trồng toàn lúa thần nông, công việc vụ hè thu này sẽ được thong thả hơn. Đi cắt dọn rạ tuy công điểm thấp hơn đi gặt đôi chút nhưng bù lại khỏi gánh gồng mệt nhọc, đầu óc cũng được thoải mái hơn. Mình cứ coi thời gian này như thời gian giải lao đi!

Hôm sau thì chị Lâm được lệnh chọn 4 toán viên. Tôi là người tình nguyện đầu tiên. Kế đó là cô Ánh và cô Xuân Hương. Vẫn còn thiếu một người, chị Lâm hỏi:

– Cần một người nữa, ai tình nguyện?

Tôi định kêu chị Hiền nhưng liền đó có một người nói to:

– Có tôi.

Tôi nhìn người vừa ứng tiếng : trời ơi, bà Hoành! Bà Hoành là một trong số những người đàng ngoài mới nhập cư xã Thiện Trường mà tôi đã có thành kiến không mấy tốt. Tôi than thầm: mình đã muốn tránh họ mà đâu có thoát? Tưởng tình nguyện theo toán cắt rạ là tạm xa được bọn họ, không ngờ vẫn còn một người trong bọn họ lẽo đẽo bám theo. Bóng dáng bà Hoành xuất hiện đã làm tôi cụt hứng.

Sau khi nghe ông Phước dặn dò những điều cần thiết, chị Lâm dẫn toán cắt rạ tách khỏi tập đoàn. Việc cắt rạ khỏi lội nước, chỉ dùng liềm, khỏe hơn gặt lúa nhiều. Rạ cắt xong cứ việc ôm chất lên bờ ruộng để đợi khi thuận tiện tập đoàn sẽ cho chuyển về ủ mục làm phân bón.

Chị Lâm đưa chúng tôi đến một vùng ruộng cao. Toán cắt rạ chỉ có năm người nên chúng tôi luôn làm việc sát cạnh nhau. Lúc đầu phải làm việc bên cạnh bà Hoành tôi thấy khó chịu lắm. Nhưng rồi tôi ngạc nhiên khi gặp thái độ hoàn toàn mềm mỏng, thân ái của bà ta. Có phải vì ở đây bà chỉ một mình nên không dám sinh chuyện? Tôi cứ thắc mắc như thế và vẫn lặng lẽ, dè dặt đề phòng. Để tạo bầu không khí vui vẻ, chị Lâm tinh nghịch nói đùa:

– Cắt rạ thế này chị em mình tha hồ cà đũng quần lên gốc rạ. Đỡ ghiền lắm chứ không phải chơi đâu!

Bà Hoành cười tán thành:

– Đúng đó, vừa đỡ ghiền vừa đỡ mỏi nữa chứ!

Chị Lâm lại hỏi:

– Mấy cô có đồng ý như vậy không?

Ngoại trừ tôi, cả bốn người đều cười rộ lên vui vẻ. Cô Ánh nói:

– Cắt rạ hay bị gốc rạ nó làm mình nhột nhột một tí thôi nhưng đỡ mỏi thật. Còn hơn gặt lúa hay đi cấy cứ chổng mông ra mỏi lưng thấy bà!

Bà Hoành nghe cô Ánh nói thì cười khục khặc. Cô Ánh ngạc nhiên hỏi lại:

– Thím cười cái gì? Bộ cháu nói sai sao?

Bà Hoành vẫn cười:

– Không phải, nghe cô Ánh nói chổng mông tôi tức cười nhớ lại cái chuyện năm ngoái. Lần đó chị nói sao mà bị ra hầu xã một buổi còn nhớ không chị Lâm?

Lần này lại tới phiên chị Lâm cười sằng sặc:

– Bữa đó bọn tôi đang gặt lúa. Gặp lúc một phái đoàn của xã và mấy ông bộ đội đi tham quan cánh đồng đang đứng trên bờ phía sau lưng. Bà Vàng không biết bực mình chuyện gì đó nên cằn nhằn: “Mụ cô cha nó cực quá đi! Ngồi thì gốc rạ nó xóc vào đũng quần, đứng thì phải cúi xuống muốn gẫy lưng”. Tôi nghe tức cười bèn nói đùa: “Thì cứ chổng mông mà gặt cho đằng sau người ta nhìn chứ ngồi làm gì cho gốc rạ nó xóc đũng quần!” Mình tưởng nói mà cười đâu ngờ hôm sau cả hai chị em bị gọi ra xã làm kiểm điểm vì cái tội ăn nói bừa bãi, mất tư cách, thiếu văn hóa. Hôm đó có một chị ở ấp 2 cũng bị gọi tới làm kiểm điểm về tội phát ngôn bừa bãi như tụi tôi. Mấy người biết chị ta nói gì không? Chỉ vì một câu thôi: “Thóc lúa ở đâu bồ câu ở đó!”

Cô Ánh chận ngang:

– Hai thím phát biểu như vậy ra hầu xã là phải rồi. Còn câu “Thóc lúa ở đâu bồ câu ở đó” chỉ là một câu tục ngữ ai cũng biết, tại sao bà kia lại phải làm kiểm điểm?

Chị Lâm cười:

– Tôi nói chưa hết mà. Vì thời gian ấy lúa chín nhiều sợ gặt không kịp, xã phải nhờ mấy đơn vị bộ đội đóng gần đó tăng cường gặt giúp. Phái đoàn của xã và toán bộ đội kia đi quan sát ruộng lúa cũng chỉ nhằm mục đích thảo luận việc đó. Thế mà chị ta nói như vậy có khác gì chửi xéo họ?

Mọi người cười vang lên. Cô Ánh lại hỏi:

– Thím nói chửi xéo ở chỗ nào?

Bà Hoành giải thích:

– Cô không biết đó chứ. Bộ đội thật ra thiên lôi chỉ đâu đánh đó thôi. Nhưng tỉnh hay huyện lại lúc nào cũng có sự trao đổi “hai bên cùng có lợi” chứ đâu dễ gì ai giúp đỡ không cho ai! Hai bên trao đổi với nhau dĩ nhiên hai bên đều được lợi. Rốt cục chỉ có nông dân chịu thiệt vì bao nhiêu tốn kém đều rút từ xương sống của nông dân. Vì vậy nói tới chuyện bộ đội đi gặt lúa giúp dân người ta nghĩ ngay là nói kháy, cấp lớn của họ cũng thấy nhột. Thế là đủ phạm lỗi rồi!

Nghe lời giải thích của bà Hoành tôi cũng đâm ra ngạc nhiên. Không ngờ bà ta cũng có cái giọng “phản động” như thế. Nhưng biết đâu đó là những lời cò mồi để người khác bắt chước nói theo rồi bị sập bẫy? Nghĩ thế nên tôi vẫn một mực im lặng. Thình lình bà Hoành hỏi tôi:

– Chị Ngọc sao buồn dữ vậy? Nói chuyện cho vui chứ!

– Tôi đâu biết chuyện chi mà nói!

– Chị mà không biết chi thì còn ai biết nữa! Dù sao thì đời cũng bầm dập rồi. Cứ vui mà sống chứ chị có buồn cũng vô ích thôi!

Tôi trả lời hơi gay gắt:

– Mấy bà đối xử với tôi như vậy mà bảo tôi vui được à?

– Trời ơi, chị hiểu lầm tôi rồi. Tôi có hề nói gì chị đâu mà mấy ông với mấy bà! Chắc chị Ngọc ghét tôi lắm nhỉ?

– Câu đó phải dành cho tôi hỏi bà mới đúng!

Bà Hoành nở một nụ cười nhân nhượng:

– Thôi thì đáng ai hỏi ai cũng được. Đồng hội đồng thuyền cả mà chị Ngọc! Nói thật, tôi rất có cảm tình với chị chứ không như bà Dục bà Huy đâu. Chị đừng hiểu lầm! Thấy chị bị họ mỉa mai bươi móc tôi cũng buồn lắm chứ. Tôi không hề tán đồng việc làm của họ đâu. Nghĩ mình gặp nhau hằng ngày mà cứ như đuôi với sừng tôi thấy khó chịu lắm. Hi vọng rồi đây chị sẽ hiểu tôi hơn!

Thấy giọng điệu bà ta không đến nỗi nào, tôi đâm ra tò mò:

– Cám ơn bà. Thế bà nói đồng hội đồng thuyền nghĩa là sao?

Bà Hoành nói:

– Chắc lâu nay chị vẫn tưởng tôi hùa với mấy người kia để ức hiếp chị? Không có đâu chị Ngọc! Tôi biết người ta xử ép chị nhiều lắm. Người ta vẫn gán cho chồng chị là thành phần ác ôn. Lại nữa, chị đẹp đẽ hơn người ta nhiều quá nên người ta càng ganh ghét. Tôi cũng có nỗi oan tương tự nên tôi thông cảm hoàn cảnh của chị lắm chứ!

Tôi chưa hẳn tin bà Hoành đã nói thật lòng. Biết đâu bà ta chẳng có một ý đồ nào khác? Tôi dè dặt nói:

– Ghét thương mặc họ, khi họ nói cạnh nói khóe tôi, tôi cũng có giận một chút, nhưng chuyện qua rồi thôi. Tôi đâu có để tâm làm gì!

Bà Hoành lại cười:

– Tôi giãi bày như thế chị vẫn chưa tin ư? Chị biết tôi trước đây thuộc thành phần nào không? Người ta gán cho gia đình tôi là địa chủ, kẻ thù của nhân dân đấy chị Ngọc ạ! Chỉ có điều oan cho tôi là địa chủ đôn lên chứ không phải địa chủ thật! Nhưng đôn hay thật thì gia đình tôi cũng tan nát rồi!

Tôi ngạc nhiên hỏi lại:

– Gia đình chị đã tan nát rồi?

– Vâng, tan nát từ thời 53-54.

– Tan nát vì gia đình chị thuộc thành phần địa chủ?

– Vâng, nhưng thật tình gia đình tôi chỉ là địa chủ do địa phương đôn lên thôi chứ không phải địa chủ thứ thiệt!

– Tại sao lại có sự đôn lên như vậy?

– Thôi, chuyện đó dài dòng lắm, vả lại nói lúc này cũng không tiện. Có dịp tôi sẽ kể cho chị nghe sau. Bây giờ mình nên làm gì để mọi người cùng vui mà làm việc đã phải không chị Lâm? Tôi nghe nói cô Xuân Hương và cô Ánh hát hay lắm, giờ chỉ có năm chị em mình, hai cô hát cho nghe vài bản đi!

Chị Lâm tán thành:

– Ừ, phải đấy, hát vài bản cho vui đi hai cô lười biếng!

– Sao thím bảo bọn cháu lười biếng? – Ánh hỏi.

– Không lười biếng mà tình nguyện đi cắt rạ à? Lớn tuổi người ta mỏi lưng, còn mấy cô con gái nòng nọng như vậy mà cũng đi cắt rạ còn cãi gì nữa?

Ánh im lặng cười. Xuân Hương có vẻ rụt rè:

– Nhạc cách mạng cháu ít thuộc lắm!

Bà Hoành nói:

– Nhạc cách mạng ngày nào chẳng có hát trên loa. Chúng tôi muốn nghe là nghe nhạc vàng cơ! Phải không chị Lâm chị Ngọc?

Thế là Xuân Hương và Ánh thay nhau hát cho cả toán cùng nghe…

*

Từ cái lần nói chuyện cởi mở ấy trở đi, tôi và bà Hoành hay gặp gỡ chuyện trò với nhau. Tôi đã đổi cách xưng hô từ bà Hoành sang chị Hoành. Chị Hoành vốn ở cùng một kiệt với tôi nên việc qua lại cũng thuận tiện.

Một lần kia, giữa lúc đang cắt rạ, chị Hoành vừa cười khúc khích vừa nói:

– Có một cái tin hay lắm: Bà Huy bà Dục bà Nghĩa trước đây chế nhạo chị Ngọc đẹp nhờ lấy con “c… chó” để quệt môi quệt mép thế mà lúc này thấy họ cũng đang dùng con “c… chó” để quệt lên môi lên mép rồi đấy!

Cả bọn chúng tôi cùng cười ồ lên. Chị Hoành lại nói nhỏ với tôi:

– Thấy tôi hay gần gũi chị mấy bà nhờ tôi hỏi chị mua thứ ấy ở đâu cho tốt và rẻ!

Tôi bật cười:

– Chị bảo họ bắt mấy con chó đực mà cắt lấy để dùng!

*

Trong thời gian dọn gốc rạ này, có một lần chúng tôi đã chứng kiến một cảnh tượng hành hạ súc vật hết sức thương tâm.

Hôm ấy chúng tôi đang cắt rạ bỗng nghe tiếng thét nạt “tắt, rì, hị, hẹ…” vang vang ở thửa ruộng bên cạnh. Chị Lâm nhìn sang phía người đang cày rồi nói:

– Hôm nay ông Bụi cày thửa ruộng gần đây rồi! Chà, con trâu Xe ông Bụi đang cày ấy giỏi nổi tiếng nhất ở xã Thiện Trường đó. Nó ngoan lắm, đã có sức dẻo dai lại hiểu được ý người điều khiển. Trước đây chủ nó là ông Lực cày thường chỉ nghe mấy tiếng tắt rì nhỏ nhẹ nay sao ông Bụi lại phải lớn tiếng quát tháo vậy không biết?

Xuân Hương hỏi:

– Sao thím biết được?

– Tao đi làm thuê ở xã này cả đời mà không biết được sao? Để tao kể cho nghe. Con trâu Xe ấy nó khôn lạ lùng. Hồi ông Lực con bà Vấn còn sống, ông ta chuyên dắt nó đi cày mướn. Ngày ngày ông cứ sáng sớm vai vác cày tay dắt trâu ra ruộng. Người và vật làm việc bên nhau không khác chi cha con. Khi cày, ông Lực cứ nhỏ nhẹ bảo tắt bảo rì, con Xe bao giờ cũng ngoan ngoãn làm theo lời chủ. Gần như ông Lực chẳng mấy khi phải đụng đến ngọn roi hoặc có đụng roi cũng chỉ đụng khẽ ra dấu hiệu nhắc nhở. Khi nghỉ giải lao, ông Lực thường mở ách cho con Xe gặm cỏ ở bờ ruộng. Lúc đang gặm cỏ, nếu thấy con Xe đi hơi xa, ông Lực chỉ cần quát “Xe, trở về!” là nó tự động quay lui. Đi dọc đường, những con trâu khác thường hay vói miệng ăn cắp những đọt sắn, đọt bắp, thậm chí cả những bụi lúa của người ta ở gần lề đường, riêng con Xe thì không. Không hiểu ông Lực đã huấn luyện cách nào mà con Xe trở thành thuần thục đến vậy. Bà Vấn thương nó như con. Nhiều khi nó nghỉ, bà không ngại dơ bẩn, bước vào chuồng để bắt từng con ve con lằn hoặc gãi tai gãi cổ cho nó. Rất nhiều lần bà tự đi kiếm rơm kiếm cỏ cho con Xe ăn. Khi ông Lực đã mất, nhiều người trong xã rất muốn mua lại con Xe. Mặc dù nhà thiếu người chăn nhưng bà Vấn nhất định không chịu bán. Ai cần mướn để cày, bà Vấn cũng có cho nhưng rất giới hạn. Bà luôn lo việc bảo vệ sức khỏe cho nó. Đến khi xã Thiện Trường lên hợp tác xã, ủy ban xã đã mất rất nhiều thì giờ để vừa đe dọa vừa thuyết phục bà Vấn mới chịu để họ hóa giá nó. Vừa hóa giá xong, liền có người tình nguyện dắt nó về để săn sóc. Nói vậy chứ săn sóc cái gì? Thấy nó làm được việc quá người ta cố giành để lợi dụng thôi. Bà Vấn đã khóc khi giao con vật dễ thương ấy cho hợp tác xã. Bây giờ chắc nó không còn được săn sóc tử tế như trước đâu…

Trong khi chị Lâm kể chuyện, bên kia tiếng quát nạt, hậm hẹ vẫn vang lên liên tục. Ban đầu ông Bụi còn gắng la hét chừng mực, nhưng dần dần giọng ông trở nên giận dữ thấy rõ.

– Sao hôm nay mày trở chứng ra vậy Xe? Muốn ăn roi hả? Muốn ăn roi thì tao cho ăn roi đây này!

Tiếng vun vút đen đét của chiếc roi cày rít lên nghe rợn người.

– Mày lì hả Xe? Mày muốn nằm vạ hả Xe?

Lại tiếng vun vút đen đét!

– Thế này thì tao làm sao để đạt tiêu chuẩn? Lì hả? Mày không chịu đi hả?

Tiếng vun vút đen đét của ngọn roi lại vang lên.

– Thằng cha mày thế này là mày hại tao rồi! Lì này! Lì này!

Cứ tiếng roi bên kia vút lên bên này tôi lại giật mình thon thót. Chị Lâm lẩm bẩm:

– Con trâu Xe ấy có bao giờ lười như vậy đâu? Không hiểu sao hôm nay nó trở chứng cũng kỳ thật!

Cô Ánh than thở:

– Nhưng sao ông Bụi ấy đánh nó dữ thế? Nó chịu đựng gớm thiệt! Mình mà bị một roi như vậy chắc chết!

Bên kia tiếng ông Bụi lại vang lên:

– Thằng cha mày nằm vạ này! Nằm vạ này!

Tiếng roi vút nghe liên tục quá khiến cả bọn tôi đều quay mặt nhìn sang. Chúng tôi ngạc nhiên thấy con trâu cổ vẫn mang cóng dù nhưng lại nằm ẹp trên đất ruộng. Ông Bụi vẫn vụt roi liên tiếp.

– Mày không chịu đứng dậy hả? Nằm vạ này! Nằm vạ này!

Có lẽ không nhẫn tâm được, chị Lâm kêu lớn:

– Anh Bụi ơi, anh đánh nó chi dữ vậy? Xưa nay nó có bao giờ lì đến thế đâu! Chắc có vấn đề chi đó chứ anh! Anh cho nó nghỉ một lát đi!

Ông Bụi trả lời chị Lâm với vẻ bực bội:

– Cô nghĩ thế này có chết tôi không? Làm sao tôi đạt được chỉ tiêu?

Tuy nói vậy nhưng ông Bụi cũng ngưng hành hạ con trâu. Ông bước lên bờ ruộng ngồi hút thuốc. Chị Lâm nói với chúng tôi:

– Nghe cái tiếng chỉ tiêu mà rùng mình. Xã mình đã có nhiều con trâu chết vì làm việc quá sức rồi. Nhưng người ta cứ đổ cho lý do này lý do khác chứ có ai nhận lỗi hành hạ trâu đến chết đâu!

Xuân Hương than:

– Tội nghiệp con vật nó không kêu khóc được!

Một lát sau chúng tôi thấy ông Bụi đang loay hoay mở dây ở cóng dù trên cổ con trâu. Chị Lâm ngạc nhiên nói:

– Chắc con trâu nó thế nào rồi. Sao ông Bụi lại mở cóng dù? Con Ánh mày chạy sang xem thử sao!

Cô Ánh đi một lát trở về nói:

– Con trâu nó ứa nước miếng ra cả vũng, hình như có lẫn cả máu nữa. Nước mắt nó cũng chảy đầm đìa. Hóa ra nó cũng biết khóc như người, thảm thiết quá. Nó nằm thở phì phò, ông Bụi để trước miệng nó một ôm cỏ nhưng nó không chịu ăn.

– Thôi, thế là xong rồi! Con trâu này cũng hi sinh vì chỉ tiêu rồi! – chị Lâm than.

Lát sau thì ông Bụi bỏ con trâu nằm đó, vác cày về nhà. Chị Lâm nói:

– Chắc con trâu bệnh cày hết nổi!

Thấy tội nghiệp con trâu, lâu lâu chúng tôi lại nhìn chừng xem nó có đứng dậy ăn không. Nhưng cả tiếng đồng hồ sau chúng tôi thấy nó vẫn nằm.

Mãi đến xế trưa ông Bụi mới trở lại với một đoàn người mang đủ cả dao búa, gánh gióng thùng gánh nước, thúng rổ. Lúc đó chị Lâm mới kêu lên:

– Hóa ra con trâu nó chết rồi!

– Họ làm thịt luôn ở đây à? – Tôi hỏi.

– Chắc vậy. Nếu không, làm sao đưa con trâu nặng nề ấy về được?

Trông đám người kia nói cười có vẻ hả hê lắm. Họ bắc thùng nấu nước sôi rồi xúm nhau mổ thịt con trâu ngay giữa ruộng thật.

Lúi húi với nhau một hồi có người kêu lên:

– Trời ơi, cái lá lách dập hết thế này biểu nó sống sao được?

– Dập lá lách à? Tội nghiệp chưa, nó là con trâu cày giỏi không một con trâu nào khác sánh kịp mà! Thế mà cứ bảo nó lười!

– Con vật sinh ra để phục vụ con người, nó chết cứ làm thịt ăn chứ than thở cái gì?

Mọi người đang kẻ làm người nói ồn ào bỗng có một người từ trong làng đi ra, tất tả tiến về phía đám người đang mổ trâu. Hình như vì quá vội vã bị vấp váp nên người kia đã ngã xuống đứng lên nhiều lần. Khi người kia tiến gần đám đông thì có người nhận biết, anh ta thốt lên:

– Trời ơi, mụ Vấn – chủ cũ của con trâu Xe đó. Mụ cưng con trâu ấy lắm. Hơn bảy chục tuổi rồi mà nghe con trâu chết mụ còn lặn lội ra đây cũng tội nghiệp. Chốc nữa lựa miếng thịt nào ngon biếu cho mụ một miếng nghe.

Thấy bà Vấn xăm xăm bước đến, mọi người hồi hộp đợi xem bà ta xử sự như thế nào. Không chào hỏi ai một lời, bà Vấn tiến thẳng tới phục xuống ôm lấy cái đầu con trâu mà khóc tức tưởi:

– Xe ơi, con chết oan uổng lắm con ơi! Không đứa nào lo rơm cỏ cho con ăn mà ngày nào chúng cũng bắt con làm việc hết sức như vậy con làm sao sống nổi? Cái hợp tác xã này là cái hợp tác xã giết người, hợp tác xã bóc lột! Chỉ tiêu, chỉ tiêu cái mụ cô cha bây! Bây giết con tao chết oan uổng lắm! Khổ thân con tôi lắm con ơi là con ơi!

Ông Bụi thấy bà Vấn chửi bới om sòm như vậy thì nạt lại:

– Mụ phản động hả? Con trâu bị bệnh thì nó chết. Trâu của mụ hợp tác xã đã hóa giá cho mụ rồi, mụ đâu còn là chủ của nó nữa? Chửi lạng quạng coi chừng vô tù!

Bà Vấn càng giận dữ hơn:

– Mụ cô cha thằng Bụi! Chính mày là kẻ giết con tao! Nếu mày không chạy đua với cái chỉ tiêu quái ác đó thì con tao đâu đến nỗi thế này! Mày nói tao không còn là chủ con trâu nữa à? Từ trước tao vẫn yêu thương nó, săn sóc nó như con tao! Nó là con tao mà! Mà hợp tác xã đã trả nợ hết cho tao đâu? Tự chúng nó hóa giá cho tao rồi mỗi năm trả cho tao một ít. Bây giờ chúng đã trả cho tao được một phần ba số tiền hóa giá chưa? Mụ cô cha thằng Bụi! Con chết oan uổng, đau đớn lắm Xe ơi! Con có linh thiêng thì về húc cho chúng chết hết đi!

Chửi bới bưa bà Vấn lại ôm đầu con trâu nằm tại chỗ mà khóc. Ai khuyên dỗ gì bà cũng coi như không. Cuối cùng người ta phải cho người về báo tin cho cô Lê, con gái của bà, nhờ cô đến khuyên nhủ dắt bà về.

Cô Lê phải năn nỉ dỗ dành mẹ cô cả tiếng đồng hồ bà mới chịu nghe.

Khi cô Lê dắt bà Vấn bước được mấy bước, một người chạy theo đưa cho cô một miếng thịt lớn. Bà Vấn thấy vậy lại nổi điên lên:

– Bây bắt tao ăn thịt con tao hả? Quăng lại cho nó, cho bè đảng nó ăn cho sướng!

Cô Lê hoảng sợ vừa khoát tay từ chối vừa hối hả kéo mẹ về. Hai mẹ con đi đã xa mà tiếng chửi rủa của bà Vấn vẫn còn vẳng lại.

*

Thấm thoắt toán tôi cắt rạ đã được một tuần. Sáng ấy chị Hoành nói với tôi:

– Phần ruộng cần cày để gieo mạ và ươm đất tập đoàn giao mình cắt sắp xong. Bọn mình sắp trở về đi gặt lúa tiếp với tập đoàn. Hôm nay là ngày giỗ bố tôi, buổi tối mời chị Ngọc lại nhà uống bát nước.

– Chị mời ai có đông không?

– Không, chỉ có một ông anh họ, chị Lâm và chị thôi. Tôi đâu dám làm rình rang.

– Lúc nào? Tới sau khi mình cắt rạ về được không?

– Vâng, được! Tôi có xin chị Lâm về sớm hơn một chút để lo sắp xếp công việc.

– Dạ, tối tôi sẽ đến. Nhưng chị nhớ còn thiếu tôi một món nợ đó nghe.

– Vâng, nhớ rồi! Lần trước tôi có hứa với chị, tôi sẽ trả trong dịp này đấy.

Khi chị Lâm và tôi đến nhà anh chị Hoành thì việc cúng kiến đã hoàn tất, mâm cỗ đã dọn sẵn đợi chờ. Ăn uống xong, anh Hoành đem ghế ra sân ngồi nói chuyện với ông anh họ. Chị Hoành thì dồn chén bát xuống bếp rồi lên ngồi kể chuyện cho chị Lâm và tôi nghe.

– Hồi nhỏ tôi tên là Nụ, con đầu trong gia đình. Thời cải cách ruộng đất tôi mới lên mười sáu, bố tôi đã hứa gả tôi cho anh Hoành tức chồng tôi bây giờ đó. Hai đứa em tôi đều là con trai, thằng lớn tên Khôn mới lên mười, thằng Tài mới lên bốn. Gia đình tôi nói là giàu có, thật tình cũng chỉ ở hạng trung. Bố tôi chỉ có cỡ vài ba mẫu ruộng với một con bò chứ mấy! Ngặt vì thời cải cách chính quyền ra tiêu chuẩn cho xã tôi phải đấu tố ít nhất là năm tên địa chủ…

– Cũng tiêu chuẩn, chỉ tiêu nữa! – chị Lâm chen vào.

– Vâng, đấu tố địa chủ cũng phải đặt ra tiêu chuẩn số lượng. Xã tôi thật sự không có người giàu lớn mà chỉ có hạng xoàng xoàng. Viên bí thư xã bàn với viên đội trưởng đội cải cách ruộng đất lựa một số trung nông trong xã đưa ra cho ủy ban nhân dân xã biểu quyết nâng lên hàng địa chủ cho đủ con số được ấn định. Bố tôi không may bị lọt vào danh sách những người bị đôn lên đó. Thấy tình thế nguy cấp có thể ảnh hưởng đến tương lai của tôi, bố mẹ tôi vội làm đám cưới cho chúng tôi. Thủ tục hôn sự được làm giản tiện chẳng khác gì một đám cưới chạy tang. Tôi vừa về nhà chồng thì gia đình tôi bị cô lập, bố tôi bị bắt giam, tài sản bị niêm phong. Sau đó bố tôi bị đưa ra đấu tố, bị ném đá và đánh đập đến mang bệnh mà chết. Mẹ tôi và em Khôn thì bỗng nhiên biệt tích. Người trong làng cho rằng hai mẹ con đã trốn lọt vào Nam, nhưng tới giờ tôi vẫn chưa hề bắt được tin tức gì về hai người. Khốn khổ cho đứa em út của tôi, thằng Tài mới bốn tuổi còn kẹt lại ở nhà. Nghe nói nó chịu đói chịu khát một thời gian dài mà họ hàng xóm giềng không ai dám giúp đỡ gì cả. Nhà cha mẹ tôi bị canh giữ, tôi sợ quá đâu có dám về thăm em. Sau này tôi nghe người ta kể lại em Tài đã chết bên một đống rác chị ơi! Tội nghiệp nó quá! Cái hình ảnh và tiếng nói của em Tài lúc chia tay tôi không thể nào quên được. Với đôi mắt ngây thơ đẫm lệ, nó kêu van: “Chị ở nhà với em, chị đừng đi chị Nụ ơi!”. Hăm mấy năm rồi tôi vẫn chưa quên đôi mắt đẫm lệ và tiếng kêu van thống thiết của nó được. Sau này lâu lâu tôi lại mộng thấy nó. Hôm rồi tôi cũng mộng thấy nó nữa, tôi thấy thân hình nó ốm teo, chỉ mặc một cái áo rách, đang bò lên đống rác bốc rác mà nhai! Xúc động quá tôi bật khóc òa lên rồi anh Hoành đánh thức tôi dậy…

Nghe chuyện tôi cũng không cầm được nước mắt, bèn hỏi:

– Thế chị có biết nó được chôn ở đâu không?

– Biết, một người trong xóm đã chỉ cho tôi. Tôi đã cải táng cho em Tài cùng một lượt với mộ bố tôi. Nhưng nay tôi vào sinh sống ở đây, không biết bao giờ mới về thăm mồ mả được!

Nói đến đây chị Hoành khóc sụt sịt. Vừa lúc đó thằng con nhỏ của chị chạy lại nói:

– Mẹ treo mùng cho Dần ngủ đi!

– Ừ, để mẹ nói chuyện một chút nữa.

Chị quay sang nói với chúng tôi:

– Thằng Dần này không hiểu sao nó lại giống cậu Tài nó một cách lạ lùng. Nếu em Tài còn sống giờ đây chắc nó cũng có vợ con rồi. Cứ thấy thằng Dần tôi lại nhớ đến em Tài. Có khi nào vì lưu luyến tôi, Tài nó đầu thai lại không hở mấy chị?

Chị Lâm nói:

– Theo thuyết nhà Phật trường hợp như vậy vẫn có xảy ra. Nhưng cháu Tài khi chết tuổi còn thơ ấu chưa đến nỗi mắc tội lỗi gì sao lại bị đọa xuống làm người nữa? Không có đâu!

Tôi nghe chị Lâm nói thì tức cười hỏi lại:

– Chị cho làm người là bị đọa à?

Chị Lâm nói:

– Chứ gì nữa? Cô không thấy làm người như tụi mình ngày nào cũng làm việc quần quật từ tinh sương cho tới gần nửa đêm mà chẳng bao giờ đủ ăn sao? Như vậy không phải bị đọa ư? Nhưng thôi, sự hiểu biết của tôi thô thiển lắm, không dám bàn đến chuyện đó nữa. Bây giờ cũng khuya rồi. Mình xin phép về để chị Hoành mắc mùng cho cháu ngủ.

Thế rồi chúng tôi cáo từ anh chị Hoành. Ra tới đường, chị Lâm nói với tôi:

– Ngồi ráng nghe bà Hoành nói chuyện cũ thêm buồn chứ được gì! Chế độ này nói chi ngạ mà nói!

Đọc tiếp Chương 10