Một trong số nghệ sĩ Mỹ ở Los Angeles ủng hộ nhân quyền cho VN
Chị Khanh nói ở đây có sách báo nhưng không có sách báo mới, toàn loại cũ do người nhà tù nhân đi thăm nuôi gởi vô. Có khi họ thu mua của mấy người bán ve chai, báo cũ, các sạp báo cũ lề đường giá rẻ đem lên mỗi lần cả chục thùng “tặng cho trại.” Tôi coi qua mấy quyển tạp chí, nguyệt san thì thấy quyển mới nhất cũng cách đây hai năm. Sách văn học, khoa học thì không có, sách luật lèo tèo vài cuốn Bộ Luật Hình Sự, Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự, Hiến pháp (cũ), Bộ Luật Dân Sự, không có thêm gì khác. Chị Khanh nói báo Nhân Dân ở đây không ai đọc nên ít khi lấy về, nếu tôi muốn đọc thì để chị báo với cán bộ mỗi ngày sẽ ra lấy về riêng cho tôi, tôi đọc xong đưa lại cho chị. Tôi đồng ý, mượn hai cuốn tạp chí cũ (tôi chưa đọc) cầm tay rồi đi qua phòng bệnh kiếm chị Dung.
Phòng bệnh là một căn phòng ngay mặt tiền, cạn bên phòng tự quản, có sức chứa khoảng tám người. Nói phòng bệnh tức là tập trung những tù nhân bịnh nặng thuộc loại đi không nổi nằm ở đây, chớ không có gì khác những phòng giam khác. Vẫn là nằm ngủ trên sàn gạch san sát vào nhau, vẫn phát cơm canh như tất cả tù nhân bình thường khác, có điều phòng này gần phòng y tế nên tiện hơn trong việc mỗi ngày người bịnh lết qua phòng y tế mà thôi.
Chị Dung rất ốm yếu, da đen sạm, môi thâm, mắt vàng, đi ra ngoài phải có người dìu. Trong phòng thì chị vịn tay vô vách tường lần từng bước chậm chạm đi vô nhà vệ sinh. Trong phòng này có một bà phạm nhân già, nghe mọi người kêu là bà Ba già, không bị bệnh gì nhưng làm công việc vệ sinh, dọn dẹp trong phòng bệnh. Chị Dung nói chị bị sỏi mật, nhiều lần đau đến bất tỉnh, bọn công an đặt điều kiện nếu chị nhận tội sẽ cho đi bệnh viện phẫu thuật mổ lấy sỏi thì hết đau, nhưng chị không chịu nhận tội nên chúng nó để như vậy, mỗi lần đau là mồ hôi vã ra ướt hết mặt mày, mắt mờ không nhìn thấy gì. Tôi hỏi chị đã hết đau mắt chưa? Chị Dung ngạc nhiên nói: “Chưa. Sao biết Dung đau mắt?”. Tôi trả lời khi tôi còn ở Sài Gòn, tôi chỉ nghe thân nhân người tù đi thăm nuôi nhắn ra là có chị Mai Thị Dung ở trại Xuân Lộc Đồng Nai đau mắt nặng gần như mù mà không được chạy chữa, tôi đã viết một bản tin ngắn đăng lên trang blog của tôi. Chị Dung nói bây giờ đã đỡ nhiều rồi, nhờ anh Võ Văn Bửu-chồng chị, vừa ra tù được một năm nay, hàng tháng đi thăm nuôi nên bây giờ thuốc men, quần áo, đồ ăn thức uống anh gởi vô đầy đủ nên sức khỏe khá hơn trước nhiều. Đau ốm là vậy nhưng Dung vẫn ăn chay trường, rất lạc quan, tin tưởng một ngày không xa chế độ cộng sản sẽ sụp đổ ở Việt Nam, thiệt là đáng nể phục.
Nói chuyện một lúc thì đến giờ phát cơm trưa. Tôi đi ra ngoài đón Đặng Minh Quang báo cho Quang biết là tôi muốn gọi điện thoại thoại thông báo cho gia đình tôi biết là tôi đã chuyển trại. Đặng Minh Quang nói để báo lại lãnh đạo rồi trả lời.
Tôi nghe các tù nhân khác nói ở đây chúng nó không cho tù chính trị gọi điện thoại về nhà như những tù bình thường. Buổi chiều, tôi đi gặp các chị Trần Thị Thúy, Dương Thị Tròn và Mai Thị Dung hỏi ở đây chúng nó có cho tù chính trị gọi điện thoại không, tất cả đều nói là chúng nó không cho gọi. Tôi nói rằng đã báo cho Đặng Minh Quang biết là tôi muốn gọi, đó là quy định, là quyền lợi được hưởng, nếu nó không cho phải chìa ra văn bản thằng nào cấm mà kiện nó, không thì tôi cứ làm tới.
Buổi chiều, thời tiết nóng hừng hực như cái lò bánh mì. Hơi nóng từ sân xi măng hắt lên nóng rát da, tuy là đầu giờ chiều cửa phòng giam đã mở cho tù nhân đi xuống nhà tắm công cộng tắm giặt nhưng tôi vẫn trốn nắng ở trong phòng. Đến hơn ba giờ chiều mới xuống phòng y tế xin thuốc cao huyết áp và đau khớp. Thuốc này ở nhà tôi gởi vô, khi chuyển trại thì đem theo, đến đây giao cho cán bộ y tế giữ, mỗi ngày nó phát cho mình uống.
Ngày nào tôi cũng kiếm Đặng Minh Quang, nhắn với chị Khanh và con Thùy hỏi tại sao tôi chưa được gọi điện thoại nhưng hai người nói có hỏi rồi nhưng cán bộ chưa trả lời. Đặng Minh Quang thì làm như là né không muốn gặp tôi. Một buổi chiều, tôi đang đứng ở trước sân phòng Tự quản thì thấy Đặng Minh Quang từ trong một phòng giam đi ra. Tôi lập tức đi nhanh tới, gọi Đặng Minh Quang hỏi vấn đề tôi muốn gọi điện thoại giờ giải quyết ra sao mà cứ nín thinh. Đặng Minh Quang bảo tôi cứ chờ. Tôi nói:
– Chờ cũng phải có thời gian, tôi không chờ vô thời hạn. Bây giờ chờ bao lâu, trong một ngày, hai ngày hay ba ngày thì cán bộ có câu trả lời cho tôi? Cho gọi hay không thì nói rõ. Tôi sẽ có cách xử lý.
Đặng Minh Quang nói:
– Chị chờ cho tôi hai ngày, tôi xin ý kiến lãnh đạo rồi trả lời cho chị.
– Được. – Tôi nói. – Hai ngày, lúc mấy giờ nói cho rõ luôn để tôi không phải chờ.
– Buổi chiều đi. – Đặng Minh Quang nói.
– Tôi sẽ chờ cán bộ có câu trả lời cho tôi đúng như đã hứa. – Tôi nói xong bỏ đi. Quang cũng bỏ đi.
Một trong số nghệ sĩ Mỹ ở Los Angeles ủng hộ nhân quyền cho VN
Chị Khanh nói ở đây có sách báo nhưng không có sách báo mới, toàn loại cũ do người nhà tù nhân đi thăm nuôi gởi vô. Có khi họ thu mua của mấy người bán ve chai, báo cũ, các sạp báo cũ lề đường giá rẻ đem lên mỗi lần cả chục thùng “tặng cho trại.” Tôi coi qua mấy quyển tạp chí, nguyệt san thì thấy quyển mới nhất cũng cách đây hai năm. Sách văn học, khoa học thì không có, sách luật lèo tèo vài cuốn Bộ Luật Hình Sự, Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự, Hiến pháp (cũ), Bộ Luật Dân Sự, không có thêm gì khác. Chị Khanh nói báo Nhân Dân ở đây không ai đọc nên ít khi…
Biểu tình ủng hộ quốc nọi ngày 01/4/2017 tại Little SG, Nam California.
Nghe tiếng chưn đi lịch kịch bên ngoài hành lang là biết con cán bộ Hằng đi lên cùng với con Thùy. Cái phòng này ít người, hành lang lại nhỏ nên không xếp hàng ở ngoài mà xếp hàng luôn trong phòng. Tất cả tù nhân trong phòng lấy cái áo sọc trại khoác vô người đứng dọc theo bệ nằm xi măng, nó đếm xong rồi đi ra, khóa cái cửa có song sắt của phòng lại. Trong này cởi áo sọc, bày cơm ra ăn, vừa ăn vừa coi phim Ðài Loan trên kênh truyền hình Vĩnh Long.
Coi phim từ năm giờ chiều đến bảy giờ tối là đến chương trình thời sự một giờ đồng hồ, sau đó coi phim tiếp. Ở trong này tù nhân chỉ có coi phim thôi, thời sự bắt buộc phải để phát theo quy định, nếu theo dõi có lẽ có mỗi một mình tôi để ý nghe. Bọn kia nó lo tụ tập ở góc phòng bên dưới lén hút thuốc lá điếu. Quy định thì có rõ ràng, rành rành, đọc lên hay lắm, nhưng ở trong tù hai năm rồi tôi mới được coi truyền hình. Ðến đúng mười giờ đêm ti vi bị cắt điện đồng loạt hết để ngủ.
Năm giờ rưỡi có kẻng đánh báo thức, kẻng này nghe nói ở bên trại tù nam vọng qua chớ bên khu nữ này tôi không nhìn thấy cái kẻng. Lúc này, có tù nhân trực sinh xuống sân bưng cơm nóng lên cho những tù nhân khác ăn sáng để đi lao động. Ai có tiền chạy xuống căn tin mua xôi mặn, xôi ngọt, bánh mì, bánh cam… ăn. Ai không có tiền lấy cơm vô ăn với muối mè, thịt chà bông hay muối tôm cũng xong. Tính ra, buổi sáng mỗi người được một chén lớn cơm trắng, nhưng vì có người ăn đồ ăn căn-tin nên cơm dư, ăn mỗi người được một tô. Ăn xong vội vàng rửa chén rồi chạy xuống tập trung dưới sân, cái nồi đựng cơm thì trực sinh sẽ đem xuống sân trả cho nhà bếp. Mỗi ngày cũng được phát hai thùng nước uống là nước đun sôi để nguội cho cả phòng.
Chị Khanh hôm qua nói với tôi ở đây mười ngày đầu mới vô trại là thời gian học nội quy, tôi không cần đi xuống sân như tù nhân cũ đi lao động, cứ ở trên phòng, chờ ở dưới xuất trại đi hết thì tôi xuống sân cho cán bộ điểm danh rồi đi lên phòng. Tôi xuống sân điểm danh xong thì lượn xuống khu phía dưới hỏi thăm chị Tròn, chị Thúy, chị Phượng. Hóa ra, chị Thúy là Trần Thị Thúy ở Bến Tre trong vụ dân oan bị bắt mấy năm trước mà thằng Ðạt là luật sư bào chữa cho Thúy. Còn chị Phượng là Nguyễn Thị Phượng già ngắt cũng năm 2010 bị bắt ban đầu báo đăng là “khủng bố,” sau bị xử vì tham gia tổ chức Việt Tân. Khi tôi còn ở Sài Gòn, tôi có viết một bài nhạo báng báo công an thành phố HCM vì chúng nó đăng cái hình bà chị này già chát như bà già bảy mươi tuổi mà lại có ý định “đặt chất nổ khủng bố” đến bảy địa điểm ở Sài Gòn, thì người trẻ như tôi cũng phải quỳ xuống kêu bà Phượng bằng “sư phụ” và “siêu nhân.”
Chị Thúy đã đi “cải tạo” ngoài xưởng hột điều.
Chị Dương Thị Tròn là tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo ở Ðồng Tháp, đã gần bảy mươi tuổi, người thấp nhỏ, tóc bạc phơ. Chị Tròn kể cả cả hai vợ chồng cùng bị bắt, xử mỗi người chín năm tù vì bảo vệ quyền tự do hành lễ của Phật Giáo Hòa Hảo ngày 25 Tháng Hai và ngày 18 Tháng Năm âm lịch Ðức Thầy Vắng Mặt. Vợ chồng chị Tròn bị bắt trên đường đi đám cưới ở Lai Vung, tội gây rối trật tự công cộng. Mắc cười nhứt là ra tòa xử hai vợ chồng gây rối trật tự công cộng vì hô khẩu hiệu “Phật Giáo Hòa Hảo Muôn Năm” tại… nhà riêng của họ. Chị Tròn ăn nói chậm rãi, khoan thai, đúng chất một bà già nông dân miền Tây đặc sệt. Chị Tròn ăn chay trường, nên có trữ rất nhiều gói mì chay, cháo chay ăn liền, muối ớt rang, tàu hũ ky chiên kho mặn, muối mè… do ở nhà con gái làm đem vô thăm nuôi. Chị Tròn cho tôi một hũ muối ớt rang với bột ngọt, tôi ăn thử thấy ngon lắm. Sau này, sáng nào tôi cũng lấy muối ớt rang ra ăn cơm sáng. Hôm nay tôi không gặp chị Phượng.
Chị Tròn nói chị Dung vợ anh Bửu cũng Phật Giáo Hòa Hảo, bị bịnh sỏi mật đi không nổi có người dìu mà vẫn ăn chay trường từ khi bị bắt đến giờ gần bảy năm rồi. Nhờ ở tù tôi mới biết tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo bị đàn áp, bắt bớ còn nhiều hơn tín hữu Công Giáo. Lúc bên ngoài không thể biết được vì báo chí quốc doanh đăng tin có bao giờ nói mấy người này là Phật Giáo Hòa Hảo đâu, dựng nên chân dung họ như những kẻ lưu manh côn đồ chuyên phá thúi và gây rối trật tự công cộng. Có tiếp xúc mới biết chị Tròn hiền lành, nhân hậu quá cỡ, ngoài việc hành đạo không biết gì khác về chính trị, vậy mà trại giam bọn Cộng Sản xếp chung chị Tròn vô loại tù chính trị để “đối xử đặc biệt” thì quá khốn nạn.
Tôi nói với chị Tròn hôm nay tôi gặp chị thôi, mai hẵng đi thăm chị Dung, bây giờ tôi đi ra gặp chị Khanh hỏi về việc sách báo trại này cung cấp cho tù nhân như thế nào.
Biểu tình ủng hộ quốc nọi ngày 01/4/2017 tại Little SG, Nam California.
Nghe tiếng chưn đi lịch kịch bên ngoài hành lang là biết con cán bộ Hằng đi lên cùng với con Thùy. Cái phòng này ít người, hành lang lại nhỏ nên không xếp hàng ở ngoài mà xếp hàng luôn trong phòng. Tất cả tù nhân trong phòng lấy cái áo sọc trại khoác vô người đứng dọc theo bệ nằm xi măng, nó đếm xong rồi đi ra, khóa cái cửa có song sắt của phòng lại. Trong này cởi áo sọc, bày cơm ra ăn, vừa ăn vừa coi phim Ðài Loan trên kênh truyền hình Vĩnh Long.
Vỏ chăn có chữ “FREEDOM MEDIA” Tạ Phong Tần tự làm bằng tay khi ở Trại 5 Thanh Hóa.
Đặng Minh Quang mời tôi qua ngồi bên chiếc bàn họp lớn cũng trong cái hội trường đó. Quang bắt đầu lân la hỏi thăm về gia đình tôi ở Bạc Liêu.
Tôi nói:
– Trong hồ sơ, lý lịch của tôi có hết đó, cán bộ giáo dục mà trước khi gặp tôi chưa đọc sao?
– Tôi có đọc, nhưng tôi muốn nghe chính chị nói lần nữa. Tôi biết chị là người có trình độ nghiệp vụ, chị làm việc rất giỏi nên tôi muốn biết tại sao chị lại chống nhà nước? – Đặng Minh Quang hỏi.
– Cán bộ muốn nghe tôi nói thật hay muốn nghe tôi nói dối? – Tôi hỏi.
– “Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng.” Cán bộ Quang đã muốn biết sự thật thì tôi không ngại nói, chính tôi cũng muốn cho cán bộ Quang hiểu rõ cái chế độ mà cán bộ đang phục vụ để có cách cư xử phù hợp. Ban đầu tôi chỉ làm báo, tôi chỉ viết về những sự thật mà tôi mắt thấy tai nghe ở Việt Nam này, tôi không hề có ý định chống nhà nước làm cái gì, tôi là đảng viên mà. Nhưng bọn họ không chịu nghe sự thật, không chịu nghe góp ý, mà còn dùng thủ đoạn bẩn thỉu hèn hạ để đàn áp bịt miệng tôi, lúc tôi viết những bài báo đó thì tôi chưa chống, nhưng hiện giờ tôi mới thật sự là chống nhà nước nè. Họ muốn tôi chống thì tôi chống luôn cho họ coi, đừng tưởng uy quyền trong tay mà tôi sợ. Đời người chỉ chết một lần, chết vinh hơn sống nhục, họ hèn rồi tưởng ai cũng hèn giống họ à? – Tôi nói.
– Thế chị không sợ à? – Đặng Minh Quang hỏi.
– Sợ cái gì? -Tôi hỏi lại. – Đời tôi chỉ sợ một thứ, đó là tôi không làm chủ được chính tôi thôi. Tất cả những thứ còn lại chẳng là cái đinh gì hết.
– Trông chị cũng có nét xinh xắn đấy chứ, lại học hành tử tế. Chị đã có người yêu chưa? – Đặng Minh Quang hỏi.
Tôi phá ra cười, nói:
– Câu này nghe quen quá, sao ai cũng hỏi tôi câu này hết vậy? Bí mật đời tư của tôi, miễn trả lời. Tìm hiểu làm cái gì? Để kiếm chuyện khủng bố người khác gây áp lực với tôi à?
– Làm gì có chuyện đó, tôi quý chị nên hỏi thăm vậy thôi. – Đặng Minh Quang nói.
– Tôi đã nhìn thấy bọn an ninh khốn nạn đó khủng bố nhiều người khác như vậy rồi, tôi không lạ bản chất nhà nước cộng sản này. – Tôi nói.
– Nếu chị không đồng ý nói thì thôi, tôi không ép. Vậy chị có dự tính gì sau khi hết án không? -Đặng Minh Quang nói.
– Cán bộ không thôi thì làm gì được tôi. Còn dự tính thì tôi vẫn tiếp tục làm báo và viết thêm hồi ký để tố cáo những thủ đoạn bẩn thỉu, những vi phạm pháp luật đầy dẫy trong các trại giam tôi đã đi qua nè. Tù chính trị thì có nhiều, nhà báo ở tù cũng nhiều, ra tù cũng nhiều rồi, nhưng chưa có ai làm việc này đúng không? Tôi sẽ là người đầu tiên viết để tố cáo cho cả thế giới biết thủ đoạn hèn hạ của nhà cầm quyền cộng sản đối với tù nhân, báo trước cho cán bộ biết luôn đó. Cán bộ Quang còn muốn biết gì nữa không?
Có lẽ thấy không khai thác lẫn thuyết phục được tôi nên Đặng Minh Quang nói:
– Thôi, tôi chỉ hỏi bấy nhiêu thôi. Chị về phòng đi.
Quang đứng dậy, gọi chị Vân Khanh dẫn tôi về phòng giam Đội 10 trên lầu. Lúc này cũng đã tới giờ cơm trưa.
Tôi đi theo Vân Khanh, vừa đi vừa cười thầm trong bụng: Tưởng Tạ Phong Tần dễ khai thác điều tra lắm à? Cỡ bọn mày chỉ là đồ bỏ, mẹ mày là điều tra viên thứ dữ kinh nghiệm điều tra đầy mình đây nè. Mày chưa mở miệng xong thì tao biết mày muốn nói cái gì rồi, hù cho chúng mày sợ chết mẹ luôn. Thế nào thằng Quang này cũng vội vàng báo cáo với sếp nó về việc tôi dự định viết hồi ký sau khi ra tù cho coi. Chúng mày sẽ bàn mưu tính kế đối phó, chỉ cần mày không cho tao ra xưởng lao động thì tao biết ngay ngoài đó có cái gì rồi.
Tôi nghe chị Vân Khanh và con Thùy nói ở đây có chị Tròn, chị Phượng, chị Thúy, chị Dung là tù chính trị, từ từ rồi gặp mấy chị đó nói chuyện chơi. Mấy đứa tù nhân khác gặp tôi cũng nói như vậy.
Chắc tôi “quậy đục nước” nổi tiếng nên tôi chưa tới trại này “tin đồn” đã ầm lên ai cũng biết rồi. Có đứa vừa nhìn thấy tôi đã hỏi:
– Phải chị là chị Tần tù chính trị mới tới không?
– Ừ, sao biết hay vậy? – Tôi hỏi.
– Em nghe cán bộ quản giáo nói. Ở đây còn có chị Tròn, chị Phượng, chị Thúy, chị Dung nữa. Chị Phượng, chị Tròn, chị Thúy ở chung phòng dưới kia, sáng chị ra coi có bà già tóc bạc quét lá cây là chị Tròn, chị Dung thì ở phòng bịnh. Chị xuống đó gặp chưa? – Nó hỏi.
– Chưa, chị mới tới nên lo ổn định chỗ ăn ở đã, xong rồi sẽ gặp. – Tôi nói.
Năm giờ chiều, con Thùy thổi tu huýt hoét hoét báo hiệu đã tới giờ đóng cửa phòng giam, ai ở đâu nhanh chóng chạy về phòng giam của mình. Tôi đang ở trong phòng, tụi nó nói chờ điểm danh xong, đóng cửa phòng lại rồi mình ăn cơm cho thoải mái.
Hội trường cũng có bàn ghế bằng cây ngồi tử tế nhưng mà không có giấy viết. Tôi chọn ngồi hàng ghế sau lưng tất cả những người đang ngồi, dãy chính giữa, để tôi có thể quan sát hết mọi người trong hội trường.
Trung Tá Ðặng Minh Quang tự giới thiệu hắn ta là cán bộ giáo dục của K5 trại Xuân Lộc, Ðồng Nai. Xong cầm xấp giấy khổ A4 in sẵn đọc một hơi nội quy bao gồm: Căn cứ quyết định số… ngày tháng năm của bộ trưởng Bộ Công An, nội quy gồm có… điều. Ðiều 1, Ðiều 2, Ðiều 3…
Tôi hỏi:
– Nội quy này có trong phòng giam không? Có ở phòng tự quản không? Hình như ở chỗ cổng trong đi ra đi vô sân có vẽ lên tường phải không?
Ðặng Minh Quang nói:
– Có, nhưng không đầy đủ, tôi đọc cái này là nguyên văn từ đầu đến cuối.
Tôi nói:
– Nhiều quá mà không ghi chép, sổ sách ai mà nhớ cho hết.
– Thì chị nhớ những phần quy định về phạm nhân thôi. – Ðặng Minh Quang nói.
– Phần cho phạm nhân đã có như cán bộ nói rồi, tự đọc cũng được, đứng đây đọc làm chi cho mất thời gian vậy? – Tôi nói.
– Vậy thôi tôi không đọc nữa, mà tôi sẽ giải thích, chị nào chưa hiểu rõ chỗ nào cứ hỏi lại tôi giải thích thêm. – Ðặng Minh Quang nói.
Hắn ta bèn ê a nào là phạm nhân mỗi tháng được gọi điện thoại về nhà cho người thân một lần, mỗi lần năm phút, được gặp người nhà mỗi tháng một lần, mỗi lần ba mươi phút. Phạm nhân gặp cán bộ phải chào, không chào cán bộ là vi phạm nội quy phải bị kỷ luật, mỗi tháng tiêu chuẩn mỗi người được mười lăm ký lô rau xanh, mười bảy ký lô gạo, tám trăm gram thịt heo, bảy trăm gram cá, ba trăm gram đường, ba trăm gram xà bông giặt đồ.
Tôi nghe tụi tù nó nói với tôi bọn công an trại giam rất phách lối, mình không chào nó thì nó bắt lỗi, còn chào nó thì nó làm ngơ, cảm thấy nhục nhã lắm. Tôi chờ Ðặng Minh Quang nói xong, bèn giơ tay nói:
– Tôi có ý kiến.
Ðặng Minh Quang nói:
– Chị Tần muốn nói gì nói đi.
Tôi nói lớn và chậm rãi để cho tất cả những phạm nhân đang có mặt trong hội trường cùng nghe:
– Theo phép lịch sự, xã giao thì gặp nhau chào hỏi là chuyện bình thường, tất nhiên, người nhỏ phải chào trước người lớn, người trẻ hơn phải chào trước người già, tôi không phản đối việc chào hỏi. Nhưng tôi chào cán bộ thì cán bộ có chào tôi không?
– Phải chào lại chớ. – Ðặng Minh Quang nói. – Sao lại không chào. Mấy ngày nay tôi vẫn chào chị đấy thôi. Nhưng cũng tùy trường hợp, chỗ đông người quá thì tôi chào chung chớ không thể chào từng người.
– Tôi công nhận cán bộ Quang có chào tôi, cán bộ Quang chào tôi đương nhiên tôi cũng chào lại cán bộ Quang. Nhưng còn những cán bộ khác, tôi báo trước cho cán bộ Quang biết, nếu nhỏ tuổi hơn tôi mà không chào tôi trước thì tôi cũng không chào. Người nào lớn tuổi hơn tôi, tôi chào một lần trước mà thái độ giống mắt mù tai điếc thì xin lỗi trước nhé, đừng hòng tôi chào lần sau. Tại sao tù nhân không chào cán bộ thì bắt lỗi, kỷ luật, vậy cán bộ không chào lại tù nhân có kỷ luật cán bộ không?
Tôi nhìn thấy tất cả tù nhân trong hội trường đồng loạt quay lại nhìn tôi, có đứa che miệng khúc khích cười, tôi cũng mỉm cười với tụi nó.
– Tôi thống nhất với chị Tần là các chị phạm nhân chào chúng tôi thì cán bộ phải chào lại, ai không chào lại là không đúng. Nhưng mà tôi chưa thấy quy định nào kỷ luật cán bộ nếu phạm nhân chào mà không chào lại. Chị còn nói gì nữa không? – Ðặng Minh Quang hỏi:
– Cán bộ cũng phải có nghĩa vụ, cũng phải bị kỷ luật nếu làm sai. Không thể có chuyện chỉ có tù nhân có nghĩa vụ, bị kỷ luật còn cán bộ không có nghĩa vụ. Như vậy là không công bằng. Tôi báo trước với cán bộ Quang như thế, với tôi đừng hòng có cái chuyện cán bộ giả mù, giả điếc, giả câm. Hôm nay tạm thời tôi chỉ ý kiến vậy. Khi nào có việc gì nữa tôi sẽ gặp lãnh đạo trại khiếu nại tiếp.
– Tôi mong là các chị đừng ai vi phạm nội quy, hơi khó nhớ nhưng từ từ đi ra đi vào đọc sẽ nhớ hết. Chị Tần là người đã từng làm việc trong tổ chức, những thứ này chắc đối với chị không khó khăn gì. Biết đâu sau này chị Tần sẽ được là đội trưởng. – Ðặng Minh Quang nói.
– Phải, tôi đã từng hơn mười năm làm việc trong cơ quan nhà nước, cựu đảng viên, đó là quá khứ hết sức sai lầm, nên cán bộ Quang đừng có nhắc những việc cũ ấy với tôi. Tôi không bao giờ làm đội trưởng, đội trưởng ở ngoài còn không thèm làm, đội trưởng trong tù là cái thá gì mà ham. – Tôi trả lời.
Coi như buổi học nội quy, dự kiến một ngày nhưng Ðặng Minh Quang cho giải tán sau hai giờ đồng hồ. Lúc mọi người lục tục đi ra, Ðặng Minh Quang nói:
– Chị Tần khoan về vội, ở lại ngồi đây một chút tôi có chuyện muốn nói riêng với chị.
Tôi nghe vậy thì đứng lại, không đi về theo các phạm nhân khác.
Hội trường cũng có bàn ghế bằng cây ngồi tử tế nhưng mà không có giấy viết. Tôi chọn ngồi hàng ghế sau lưng tất cả những người đang ngồi, dãy chính giữa, để tôi có thể quan sát hết mọi người trong hội trường.
Trung Tá Ðặng Minh Quang tự giới thiệu hắn ta là cán bộ giáo dục của K5 trại Xuân Lộc, Ðồng Nai. Xong cầm xấp giấy khổ A4 in sẵn đọc một hơi nội quy bao gồm: Căn cứ quyết định số… ngày tháng năm của bộ trưởng Bộ Công An, nội quy gồm có… điều. Ðiều 1, Ðiều 2, Ðiều 3…
Tất nhiên Đặng Minh Quang thừa biết đó là quy định do chúng nó đặt ra, hắn ta phải tự hiểu, không cần chị Khanh giải thích. Tôi nghe Quang lên giọng như vậy thì sôi máu lên liền.
Lúc đó, trong bụng tôi nghĩ thằng Quang này mà láng cháng thì tôi liệng luôn mấy bộ quần áo vô mặt nó, đã vậy thì bà nội mày không thèm mặc đồ sọc nhé. Chẳng qua là tao không có quần áo dài, có mấy bộ này nó vừa dày vừa dài, buổi sáng cũng đỡ lạnh, ban ngày che được nắng nên tao xài đỡ, có ích lợi chớ không mất mát gì. Tao không mặc thì mày bị kiểm điểm chớ tao đâu phải như tụi tù thường phạm người ta mặc đồ trại tử tế còn đi theo bắt bẻ.
Có lẽ tên Quang nghe giọng nói của tôi gay gắt nên làm thinh đi ra không nói thêm gì nữa. Hắn đi rồi, chị Khanh mới thở phào nói:
– Hồi nãy hết hồn, sợ quá đi.
Tôi cười, nói:
– Chị làm sao phải sợ, không ngồi đây thì phải chỉ chỗ khác, không chỉ được thì im miệng. Áo quần phải có dây thun, có nút áo đàng hoàng mới mặc được chớ. Nếu không thì em không mặc đồ này thì coi ai có lỗi.
Chị Khanh cười, nói:
– Tụi em ở đây nói sao phải nghe vậy, không dám cãi lại câu nào đâu, cãi lại là chết với mấy ổng mấy bả.
Tôi nói:
– Em còn ở đây thì chị sẽ thấy em còn cãi lộn dài dài. Em ở trại nào cũng có cãi hết. Trại này là trại thứ năm rồi đó.
Mắc cười nhứt là tù ở trại giam này, tôi mới vừa tới là bọn họ biết ngay, lập tức có một số người gặp tôi để… gạ bán quần áo trại. Quần áo mới được sửa lại kiểu cọ như quần áo ngoài xã hội, muốn loe có loe, muốn bó có bó, muốn ngắn có ngắn, muốn dài có dài, muốn sọc to có sọc to, muốn sọc nhỏ có sọc nhỏ… đủ kiểu hết, giá một trăm rưỡi ngàn đồng một bộ. Quần áo cũ giá ban chục ngàn đồng một bộ. Tôi đều từ chối hết, tự dưng bỏ tiền ra mua quần áo trại, có mà điên à. Bọn nó nói:
– Đồ trại phát xấu lắm, mặc không vừa đâu, mua cái đã sửa rồi mặc đi.
Tôi nói:
– Ở trong tù có đi đâu đâu mà cần đẹp. Đồ này trại phát sao mặc vậy, rộng cũng không sao, thoải mái mát mẻ. Mẫu quần áo này là do nhà nước quy định chớ đâu phải tôi tự nghĩ ra. Tôi mà mặc đồ xấu thì có phái đoàn nào đến đây kiểm tra họ cười chế độ này chớ đâu phải cười tôi. Để tiền đó mua đồ ăn có lý hơn.
Bọn tù nó nói với tôi rằng ai mới tới trong vòng nửa tháng căn-tin cũng bán cho một số đồ, ngày nào cũng bán không cần chờ tới đợt như tù nhân cũ. Qua thời gian này rồi thì phải mua theo đợt mỗi tuần một lần như tất cả những người khác, riêng rau cải sống, trái cây ngày nào mua cũng được, có là họ bán cho.
Căn-tin ở ngoài sân lớn, là một cái phòng lớn hai ngăn, chứa rất nhiều thứ đồ ăn, đồ dùng linh tinh trong đó, có một cán bộ trại quản lý và thêm ba bốn nữ tù nhân giúp việc. Tôi đến đó mua thêm đũa, muỗng, ca múc nước tắm, một cái thùng nhựa đa năng loại lớn. Thùng này phải đặt hàng trước, cán bộ căn-tin đi mua xong về họ tính tiền với tù nhân, năm trăm sáu chục ngàn cái thùng nhựa trắng có nắp, có quai này, mỗi người mua một cái, trong sổ mua hàng không ghi thùng nhựa mà ghi mấy thùng sữa tươi Cô Gái Hà Lan.
Con Nguyễn Ngọc Hà là đội trưởng cái phòng tôi đang ở tối hôm đó nó kêu tôi lại nói chuyện, tưởng chuyện gì, nó lên giọng giảng dạy rằng ở đây phải để đồ cá nhân vô thùng nhựa, mấy cái hũ đựng thức ăn của tôi để bên ngoài như vậy là không gọn gàng, v.v… và v.v… Nghe mấy đứa nói con này nhà ở Đà Lạt, án hơi bị cao, hình như hai mươi năm gì đó, tội tham nhũng. Tôi nghe nó nói mà khó chịu, chờ nó nói xong, tôi trả lời:
– Chưa có thùng thì cứ để vậy, lúc nào có thùng thì bỏ vô, giờ chưa có thùng không để đó thì để đâu? Tôi đi qua bốn trại giam rồi chưa có trại nào dám thu đồ của tôi, trại này là trại thứ năm. Tài sản của tôi hợp pháp chớ không phải đồ ăn cắp, một cọng rác cũng phải hỏi ý kiến của tôi, không dễ đâu.
Nó nghe tôi nói vậy thì làm thinh, không nói gì nữa. Con này lúc nào cũng tỏ vẻ lãnh đạo với bọn cùng đội, tiểu thư khuê các, đi ngủ lúc nào cũng mặc váy ngắn, không mặc đồ bộ như mấy đứa kia. Mấy đứa kia thì sau năm giờ chiều điểm danh đóng cửa phòng giam, khi cơm nước xong là tập hợp lại ở cuối phòng rồi gõ thau mà hát nhạc vàng trước năm 1975 hoặc hát nhạc trẻ mới sáng tác sau này, không thấy ai hát một bài nào gọi là “nhạc đỏ” hết. Tôi làm bộ không biết, hỏi tụi nó sao không hát nhạc đỏ nghe chơi. Tụi nó nói ba cái nhạc quỷ đó thời bây giờ ai mà thèm hát.
Sáng hôm sau, sau khi cả đội đi lao động hết rồi, tôi và một số nữ tù mới nhập trại xuống sân điểm danh, xong chị Vân Khanh dẫn tôi và một đám đó qua bên hội trường để “học nội quy.”
Tất nhiên Đặng Minh Quang thừa biết đó là quy định do chúng nó đặt ra, hắn ta phải tự hiểu, không cần chị Khanh giải thích. Tôi nghe Quang lên giọng như vậy thì sôi máu lên liền.
Chào cờ trước khi biểu tình ủng hộ quốc nội chống Formosa, ngày 18/3/2017 tại Little SG.
– Tao không có thau xài nó mà không cho đem vô thì nó có trách nhiệm phải cung cấp cho tao xài, đỡ tốn tiền mua, nó mà không cho đem vô thì nó không sống yên với tao đâu. – Tôi nói.
Tụi nó nghe tôi nói, lè lưỡi.
Cái phòng này có duy nhất một cái cửa sổ bề ngang khoảng một thước, cao khoảng một thước, có song sắt và một cái cửa ra vào bề ngang một mét, có chấn song sắt từ trên xuống dưới cửa. Ở ngoài đầu dãy phòng có một cửa sắt lớn bít bùng nên cửa phòng trong này nó không cần làm bằng sắt miếng bít bùng lại. Ngoài hành lang trước cửa phòng rộng khoảng một mét rưỡi thì có hàng rào bê tông kín mít xen kẽ một số ô nhỏ vuông vuông, đứng ở trên nhìn xuống sân không nhìn thấy rõ, gió cũng lọt vô mấy lỗ vuông này rất ít. Chiều dài phòng đi sâu vô khoảng hơn mười mét, cho nên phòng này tính theo tiêu chuẩn quy định sức chứa không quá mười người. Nhưng bọn trại giam chúng nó đã tự ý quy định cho tù nhân mỗi người có sáu tấc bề ngang thôi, cho nên cái phòng còn dư chỗ nằm rộng, chỗ của tôi dư ra bề ngang hơn một thước.
Vì nó có chiều sâu và ít cửa như vậy, bên ngoài bị hàng rào bê tông chắn lại, nên trong phòng rất nóng, vừa tắm xong mặc quần áo vô là mồ hôi chảy ra ròng ròng như xối nước. Có cái chỗ cạnh cửa sổ mát một chút thì con nhỏ đội trưởng là Nguyễn Thị Ngọc Hà giành nằm chỗ đó rồi. Ở khoảng tường trống chính giữa cửa sổ và cửa ra vào có treo cái ti vi lưng gù đời cổ lỗ sỉ loại 14 inch hiệu Samsung. Trên tường trong phòng dọc theo chỗ nằm treo ba cái quạt máy loại quạt nhỏ gắn tường chạy vù vù. Tôi hỏi quạt này ở đâu ra? Tụi nó nói Ðội 10 mới chuyển về phòng này, quạt của đội cũ mua xài, mai mốt người ta tháo ra đem đi thì mình xài quạt tay. Tôi hỏi mua bằng cách nào, ai mua, bao nhiêu tiền, tại sao trại không cung cấp quạt cho tù nhân trong khi tù nhân làm ra tiền cho chúng nó thu? Tụi nó lại nói: Nhà ai có tiền kêu người ta gởi cán bộ trại mua giùm đem vô, giá tiền thì không biết nhưng chắc chắn giá cao hơn giá ngoài, phải quen biết thân thiết thì nó mới mua giùm, chớ trại không gắn quạt cho tù nhân. Mai mốt người ta lấy mấy cái quạt này đi thì tụi nó hùn tiền mua cái khác thay vô để đỡ nóng. Còn ti vi cũng là do tù nhân góp tiền lại mua đó, mình không mua thì không có ti vi coi, buồn lắm.
Tôi nói cho tụi nó biết là quạt máy, ti vi đó quy định tiêu chuẩn tù nhân được hưởng, tiền mua là ngân sách từ trên cấp xuống, tao không hùn tiền, trách nhiệm chúng nó là phải cung cấp đầy đủ cho tao, nếu không tao sẽ tố cáo ra ngoài. Bọn tù nói nghe tôi nói vậy mới biết, ở đây hồi nào tới giờ cái gì tù nhân cũng phải tự mình bỏ tiền ra mua, ai không có tiền khổ lắm.
Tôi hỏi Ðội 10 lao động làm cái gì thì bọn nó nói là cạo vỏ hột điều. Gặp hột điều Việt Nam còn dễ cạo, làm mau về sớm, chớ hột điều Châu Phi hay Ấn Ðộ vỏ rất cứng, có hôm cạo đến tối mịt vẫn không đủ mức khoán trong ngày.
Sáng hôm sau, năm giờ rưỡi có kẻng đánh báo thức, tất cả cùng thức dậy làm vệ sinh rồi xuống sân tập trung xếp hàng chuẩn bị đi lao động. Riêng tôi không xuống do được thông báo những người mới tới ở lại trại “học nội quy.”
Sau khi tất cả tù nhân cũ đã đi lao động hết rồi, người mới như tôi xuống sân xếp hàng cho bọn cán bộ điểm danh, xong trở về phòng của mình. Tôi gặp Ðặng Minh Quang ở dưới sân, Quang gật đầu chào tôi, tôi cũng gật đầu chào lại Quang. Hắn ta nói:
– Sao chị không giơ tay chào tôi?
– Giơ tay chào là sao? – Tôi hỏi.
Quang bèn làm động tác giơ tay chào kiểu quân đội. Tôi cười, nói:
– Ðây là trại tù, không phải trại lính, tôi cũng không phải lính nên tôi không chào kiểu đó. Cán bộ Quang gật đầu chào tôi thì tôi gật đầu chào lại, vậy thôi.
Ðặng Minh Quang cười cười không nói gì nữa, tôi bỏ đi chỗ khác.
Ở đây ban ngày phòng giam không khóa cửa nên tôi muốn đi đâu thì đi trong khu vực trại giam. Tôi đem mấy bộ đồ sọc trại mới phát chưa có khuy áo xuống phòng tự quản hỏi chị Khanh mượn kim chỉ, kéo để làm lại mấy cái khuy áo. Chị Khanh đưa tôi mượn, nói ngồi đây làm đi, đừng có đem lên phòng giam vì người ta cấm đem kim, kéo vô phòng.
Tôi đang ngồi ở phòng tự quản cắm cúi làm thì Quang lại đi vô, thấy tôi, hắn ta muốn làm oai bèn lên giọng hạch sách:
– Chỗ này là chỗ ngồi may vá đó hả?
Tôi nghe cái giọng của hắn là sôi máu lên rồi. Tôi ngước mặt lên nhìn Ðặng Minh Quang, hỏi:
– Theo ý cán bộ thì tôi phải ngồi đâu để may mấy thứ này?
Chị Khanh vội vàng trả lời:
– Chị Tần mượn kim chỉ làm khuy áo, trong phòng giam không cho đem kim vô nên phải ngồi đây.
Chào cờ trước khi biểu tình ủng hộ quốc nội chống Formosa, ngày 18/3/2017 tại Little SG.
– Tao không có thau xài nó mà không cho đem vô thì nó có trách nhiệm phải cung cấp cho tao xài, đỡ tốn tiền mua, nó mà không cho đem vô thì nó không sống yên với tao đâu. – Tôi nói.
Biểu tình chống Tàu cộng, Việt cộng ngày 18/3/2017 tại Little Sài Gòn.
– Chị định tuyệt thực bao nhiêu ngày? – Lê Bá Thụy hỏi.
– Tôi không biết, cho đến khi nào yêu cầu của tôi được đáp ứng. – Tôi nói.
Lê Bá Thụy gọi một cán bộ nam còn trẻ lại hỏi:
– Còn phòng nào rộng rãi hơn không?
Thằng này vội đi lấy một quyển sổ to đùng ra lật coi rồi nói:
– Phòng Đội 10 ở trên lầu 1 phía trước.
– Vậy chuyển cho chị Tần qua tạm phòng đó đi, nhưng quân số vẫn ở Đội 2, khi nào Đội 2 có chỗ trống thì chuyển xuống khu Đội 2. Nhớ kêu bơm nước thêm cho chị em xài đầy đủ. – Lê Bá Thụy nói xong đứng dậy nói:
– Thôi chị về phòng chuẩn bị ăn cơm chiều đi. Tôi chuyển cho chị qua phòng rộng hơn rồi đó, đủ hai mét vuông cho chị.
– Vậy thì được! -Tôi nói.
– Tôi phải đi về ăn cơm, ngồi đây nói chuyện nãy giờ tối quá rồi. – Ông ta nói xong thì đi luôn ra cửa.
Trần Thanh Giang trả lại xấp giấy tờ tố tụng cho tôi. Tôi đứng dậy theo thằng cán bội trẻ về cái phòng giam ở khu dưới lấy đồ chuyển lên phòng giam ở trên lầu 1. Bọn nó cũng kêu hai chị trực sinh khiêng đồ phụ tôi đi lên lầu. Vô phòng, thằng cán bộ chỉ cho tôi chỗ nằm ở vị trí thứ tư trên bệ xi măng có dán gạch men Trung Quốc miếng lớn. Tôi thấy bề ngang rộng hơn một mét nên không nói gì nữa.
Sau khi tôi vô phòng giam Đội 10 thì chúng nó khóa cửa phòng bên ngoài luôn. Mấy đứa trong phòng lúc này mới lên tiếng:
– Hèn gì hôm nay điểm buồng, đóng cửa trễ, thì ra là có thêm người nên phải chờ.
Bọn nó xúm lại hỏi tôi tên gì, ở đâu tới, phạm tội gì. Tôi nói với tụi nó y như vừa nói với các nữ tù ở phòng Đội 2 dưới đất. Bọn nó nhìn tôi có ý kiêng nể, nói:
– Phải tụi em là nó nhét vô cái kẹt đó cho ngộp chết rồi, không ai dám cãi lại nó đâu. Phòng này rộng do thiếu người, bình thường nếu thêm người vô thì cũng sáu tấc bề ngang chật như phòng ở dưới. Có chị ở đây chắc nó không dám nhét thêm.
Tôi hỏi mấy đứa đó ở đây nước nôi tắm rửa ra sao, có đủ xài không? Tụi nó nói tắm giặt ở nhà tắm công cộng dưới lầu, nhưng bọn nó lén tắm trong phòng giam lúc đang bơm nước, xài hà tiện một chút mà không phải xuống nhà tắm công cộng. Xuống đó đông người quá, thiếu nước, mình về sau tắm trễ thường bị hết nước, mà tắm không kịp tới giờ điểm buồng khóa cửa phòng nhốt lại bị nó đuổi về. Vì vậy, cố gắng tranh thủ tắm trong phòng giam cho tiện.
Tôi nói với mấy đứa nó hồi nãy Lê Bá Thụy có nói với tôi là bơm thêm nước để hơi trễ một chút hãy ngừng cho chị em có đủ nước xài, không biết có đúng không, để coi sao. Bọn nó nghe vậy thì mừng húm, nói:
– Vậy chị ở phòng này với tụi em luôn đi, cho tụi em có nhiều nước xài.
Tôi nói:
– Không biết nữa, quân số chị ở Đội 2, nó muốn đưa đi đội nào là chuyện của nó, mình làm sao quyết định được.
Trong phòng này, tôi thấy đứa nào cũng có hai cái thùng nhựa trắng lớn có bánh xe, kêu là thùng đa năng, có quai kéo hai bên miệng thùng, có nắp đậy kín, gài lại bằng hai cái quai. Có đứa có hai thùng lớn, có đứa có hai thùng nhỏ, có đứa có cái lớn cái nhỏ. Tôi hỏi tụi nó thùng đó mua ở đâu tụi nó nói mua ở căn tin, khoảng năm trăm rưỡi một cái, mỗi người khi mới vô căn tin bán cho một cái thùng để đựng đồ cho gọn, không bán hai cái. Hai cái là mua lại của mấy đứa hết án đi về, nếu mua được hai cái thùng lớn thì đựng đồ thoải mái hơn.
Mấy đứa nó đem cơm ra mời tôi ăn. Tôi còn mì gói, thịt heo chà bông, tép rang muối đem ra ăn với tụi nó. Tôi đi đường từ sáng, lại chửi thằng đại úy công an trại Bố Lá, Bình Dương một chặp, đến trại Xuân Lộc, Đồng Nai này lại tranh luận với bọn công an ở đây đến sáu bảy giờ tối, cả ngày chưa tắm rửa gì được nên mệt quá, không ăn được bao nhiêu. Ăn xong, con nhỏ nằm kế bên tôi tên Trần Thị Vinh giành đem chén đi rửa. Nhờ tôi mua được hai cái tô nhựa màu xanh lá cây ở trại Bố Lá nên bây giờ có thể tạm gọi là “rửa chén,” chớ trước đó toàn ăn trong cái hộp nhựa vuông. Tôi thấy tụi nó có chén đũa nhựa hẳn hoi nên hỏi tụi nó mua ở đâu, tụi nó nói tôi xuống căn tin mua, dưới đó có bán chén, đũa, dĩa, muỗng đủ thứ.
Ăn xong tôi soạn đồ đi tắm. Tụi nó thấy tôi có hai cái thau mủ lớn nên mừng quá, nói:
– Cả phòng tụi em mười mấy đứa mà có hai cái thau của trại phát, không đủ để giặt đồ, mỗi lần giặt phải chờ mất thời gian lắm. Chị có hai cái thau này tụi em xài ké quá đã.
Tôi cười, nói:
– Cứ lấy xài đi. Khi nào nó bể thì ra căn tin mua cái khác.
Một đứa nói:
– Có bán sao? Tụi em đâu có mua được, mà ở nhà thăm nuôi gởi vô nó hổng cho đem vô.
Phòng rộng mà có mỗi một cửa ra vô rộng khoảng một mét rưỡi, trần phòng lại thấp nên không khí trong phòng giam vừa bước vô đã cảm thấy ẩm thấp, ngột ngạt lắm, có mùi tanh tanh nữa. Nếu căn cứ theo tiêu chuẩn quy định của Bộ Công An mỗi tù nhân phải có chỗ nằm tối thiểu hai mét vuông (tối đa không giới hạn) thì cái phòng này chỉ đủ chỗ nhốt ba mươi tù nhân.
Chị Trực sinh nói mỗi người chỉ có chỗ nằm sáu tấc thôi, tức là bề ngang bằng ba viên gạch men. Lúc này khoảng bốn giờ chiều, tù nhân đi lao động về ào ào vô lo đi lấy cơm, ăn uống, tắm rửa, xôn xao tiếng nói, cười, chửi thề ầm ầm điếc hết cả lỗ tai.
Thấy đồ đạc của tôi còn để một đống ở đó và cái chiếu bông bề ngang một mét tôi mang theo, một vài nữ tù nhân nhao nhao lên:
– Ở đây mỗi người có sáu tấc bề ngang thôi. Gì mà đồ đạc nhiều dữ vậy chỗ đâu mà để. Bỏ bớt đi.
– Cái chiếu đó phải cắt bớt đi, chiếu đó trải ở đây không được đâu, lấn qua chỗ người khác.
V.v… và .v.v….
Tôi nghe họ nhao nhao như vậy thì cắt ngang:
– Tôi là luật sư kiêm nhà báo, án chính trị chớ không phải bán ma túy đâu. Tôi giải thích cho các chị hiểu: Quy định mỗi người ít nhất chỗ nằm hai mét vuông, sáu tấc là trại này không đúng, vi phạm pháp luật. Sáu tấc bề ngang thì làm sao mà nằm? Quyền lợi của mình mình phải tự đòi, không ai tự dưng cho. Các chị có đòi quyền lợi không?
– Không. Tụi tui không dám đâu. Chật thì phải chịu chớ đòi rồi họ lại quy mình chống đối, không giảm án. – Một người nói.
– Nếu các chị không đòi thì tôi đòi, nhưng nói trước là tôi chỉ có thể đòi cho một mình tôi thôi, tôi không đòi cho ai khác được nếu chính người đó không dám đòi. Đừng ai động vào đồ đạc của tôi, cứ để đó, tôi sẽ ra ngoài đòi cái chỗ nằm đủ hai mét vuông, tôi không cắt chiếu, cũng không lấn chỗ của ai hết.
Tôi nói xong liền đứng dậy đi thẳng ra phòng Tự Quản, gặp chị Khanh ở đó, tôi nói:
– Chị báo cho tôi gặp Ban Giám Thị trại khiếu nại.
– Khiếu nại việc gì, chị nói đi, em sẽ đi báo cho cán bộ biết. – Chị Khanh nói.
– Cái chỗ nằm đó, theo quy định của Bộ Công An tối thiểu là hai mét vuông theo đường thẳng chớ không phải hai mét vuông chữ L, tối đa không giới hạn. Bây giờ trong phòng giam đó chỗ nằm của tôi bề ngang có sáu tấc, chật chội như vậy làm sao ngủ được. Trại này làm vậy là vi phạm pháp pháp luật. Không đảm bảo sức khỏe của tôi. – Tôi nói.
– Chị về phòng đi, em sẽ đi báo, có gì gọi chị. – Chị Khanh nói.
– Không được! Bây giờ gần năm giờ chiều rồi, không giải quyết ngay tối nay tôi ngủ ở đâu? Nếu không giải quyết chỗ nằm cho tôi đúng quy định tôi sẽ ngồi đây luôn, không đi đâu cả. – Tôi trả lời, mặt hầm hầm tức giận.
Chị Khanh vội vàng đi báo. Tôi ngồi chờ khoảng mười lăm phút thì chị Khanh quay lại, dẫn tôi đi qua cái sân lớn, vào một căn phòng làm việc. Trong phòng có một cái bàn lớn và nhiều ghế cây để xung quanh, vài cái bàn làm việc và tủ hồ sơ. Một cán bộ nam còn trẻ khoảng bốn mươi tuổi đeo bảng trên Trần Thanh Giang và đeo hàm Thượng Úy. Trần Thanh Giang chỉ ghế mời tôi ngồi, hỏi tôi khiếu nại việc gì. Tôi lặp lại câu nói lúc nãy đã nói với chị Khanh.
Trần Thanh Giang nói:
– Chị nói quy định đó là đúng. Nhưng trại giam hiện nay đang quá tải, chật chội lắm, ai cũng phải vậy hết chớ không riêng gì chị.
– Tôi không cần biết chật chội hay không chật chội, quá tải hay không quá tải, chuyện đó là trách nhiệm của nhà nước này phải lo, không phải trách nhiệm của tôi. Tôi chỉ biết tiêu chuẩn pháp luật cho tôi là hai mét vuông thì tôi phải có đủ hai mét vuông, nhỏ hơn chật quá tôi ngủ không được. Tôi mất ngủ thì không đảm bảo sức khỏe, tôi không đảm bảo sức khỏe là trại giam này phải chịu trách nhiệm. – Tôi nói.
– Chị đợi một chút, lãnh đạo tôi tới gặp chị. Cái này không thuộc thẩm quyền giải quyết của tôi. Nghe nói trước đây chị làm việc trong ngành công an, đến cấp bậc đại úy rồi à? – Trần Thanh Giang hỏi.
– Phải. – Tôi trả lời.
– Chị công tác bao nhiêu năm thì thăng hàm đại úy? – Trần Thanh Giang lại hỏi.
– Mười năm. – Tôi nói.
-Mười năm mà thăng hàm đại úy, vậy là chị thuộc loại làm việc giỏi. Tôi cũng mười năm mà mới có bao nhiêu đây. -Trần Thanh Giang nói. – Chị làm việc ở bộ phận nào?
– Tôi làm cảnh sát điều tra, cảnh sát khu vực, cảnh sát hình sự, an ninh điều tra… nói chung là chỗ nào tôi cũng có kinh qua. – Tôi nói.
– Mấy chỗ đó đòi hỏi trình độ nghiệp vụ cao. Vậy vụ án của chị là như thế nào? – Trần Thanh Giang hỏi.
– Vụ án của tôi thì có bản án kèm theo hồ sơ chuyển trại đó, cán bộ Giang lấy mà đọc, hỏi tôi làm gì? – Tôi nói.
Phòng rộng mà có mỗi một cửa ra vô rộng khoảng một mét rưỡi, trần phòng lại thấp nên không khí trong phòng giam vừa bước vô đã cảm thấy ẩm thấp, ngột ngạt lắm, có mùi tanh tanh nữa. Nếu căn cứ theo tiêu chuẩn quy định của Bộ Công An mỗi tù nhân phải có chỗ nằm tối thiểu hai mét vuông (tối đa không giới hạn) thì cái phòng này chỉ đủ chỗ nhốt ba mươi tù nhân.
– Hồ sơ ở bên K1 ngoài kia, cách chỗ này mười mấy cây số, mà ra đó mượn photo lại bản án cũng thủ tục phiền phức lắm. Chị cho tôi mượn photo lại liền bây giờ thì tôi cám ơn chị.
Nguyên cái tập hồ sơ tố tụng này đi đâu tôi cũng cầm theo trên tay, sợ sổng ra chúng nó ăn cắp mất rồi biết đòi ai. Ðây là giấy tờ bản gốc, khi nào tôi ra tù sẽ dùng để kiện chúng nó ra tòa án quốc tế.
Tôi nói:
– Tôi chỉ có kết luận điều tra, cáo trạng, bản án sơ thẩm và các loại quyết định, lệnh giam thôi, không có bản án phúc thẩm. Ðúng ra, Tòa án phải giao bản án phúc thẩm cho tôi nhưng tôi đòi nhiều lần rồi mà làm mặt lì không giao.
– Chị cho tôi mượn bao nhiêu đó đủ rồi. Phúc thẩm cũng giống y vậy thôi. – Trần Thanh Giang nói.
– Sao biết giống y? – Tôi hỏi.
– Tôi nhìn chị là biết, chị không nhận tội như vậy làm sao giảm án được. – Trần Thanh Giang nói.
Tôi cười, soạn mấy thứ giấy tờ ra đưa cho Trần Thanh Giang. Giang đưa cho một thằng lính photo ngay tại đó luôn.
Lúc này, một người khoảng hơn năm mươi tuổi, tướng tá hơi ốm, cao dong dỏng bước vô phòng. Tôi thấy người này đeo bảng tên Lê Bá Thụy, cấp hàm thượng tá. Hơn năm mươi mà thượng tá cũng thường thôi. Trần Thanh Giang chỉ tay giới thiệu:
– Ðây là đồng chí phó giám thị, đây là chị Tạ Phong Tần, mới đến trại hôm nay.
Ông ta mỉm cười, gật đầu chào:
– Chào chị Tần.
– Vâng, chào cán bộ phó giám thị. – Tôi chào lại ông ta.
– Tôi nghe cấp dưới báo cáo chị mới đến, và chị muốn gặp tôi nên tôi lập tức sang đây liền dù sắp hết giờ làm việc rồi. Tôi nghe nói nhiều về chị nên muốn nhìn thấy và nói chuyện với chị xem như thế nào. Chị có vấn đề gì muốn nói với tôi? – Lê Bá Thụy nói.
– Tôi nổi tiếng đến vậy sao? Hân hạnh quá. Tôi muốn gặp cán bộ lãnh đạo trại để khiếu nại về việc tôi không có chỗ nằm ngủ đúng tiêu chuẩn pháp luật quy định, chỗ đó chật quá, bề ngang có sáu tấc, tôi ngủ không được. – Tôi nói.
– Trại giam bây giờ quá tải nhiều lắm, chúng tôi biết như vậy là sai nhưng chưa có biện pháp khắc phục, xin xây thêm phòng mới thì chưa có kinh phí. Nên phải để chị em ở chật chội như vậy, chị thông cảm cho, khi nào xây được thêm phòng mới sẽ rộng rãi hơn. – Lê Bá Thụy nói.
– Ðó là trách nhiệm của nhà nước này chớ không phải của tôi, tôi chỉ cần biết pháp luật quy định tôi có ít nhất hai mét vuông chỗ nằm, tối đa không giới hạn thì phải có cho tôi ít nhất hai mét vuông. Tôi tù đến mười năm chớ đâu phải vài ngày mà thông cảm, chật chội tôi không ngủ được ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của tôi. Nhà nước này giam tôi thì phải có trách nhiệm đảm bảo sức khỏe cho tôi. Chờ là chờ đến bao giờ? Cho tôi cái thời hạn đi, hai ngày, ba ngày, năm ngày thì tôi chờ được, còn chờ không thời hạn thì không thể được. Nếu cán bộ Phó Giám thị đưa ra thời hạn chính xác thì tôi cũng thông cảm chờ cho vài ngày. – Tôi nói.
– Nói thiệt với chị là tôi cũng không biết bao nhiêu ngày nên không thể đưa ra thời hạn với chị được. Nếu tôi đưa ra thời hạn mà không làm đúng thì tôi là người nói dối. Tôi không muốn chị đánh giá tôi là người gian dối. – Lê Bá Thụy nói.
– Vậy thì sao? Nhét tôi vào cái chỗ đó à? Khi tôi mới đến trại này, ngay từ ngoài cổng, tôi đã nhìn thấy hai hàng khẩu hiệu hai bên “Sống và làm việc theo Hiến Pháp và pháp luật” chữ nào chữ nấy to như con voi. Tôi chỉ yêu cầu ông phó giám thị thực hiện đúng câu đó thôi, nếu không làm được thì đập bỏ cái hàng chữ đó xuống, để nhìn thấy chướng mắt lắm, là dối trá, lừa bịp. – Tôi nói.
– Tôi ví dụ, trong nhà có thêm dâu, rể mà nhà chưa kịp xây thêm, thì cũng phải chịu khó ở chật một chút chớ biết làm sao? – Lê Bá Thụy nói.
– Không so sánh như vậy được. Trại giam là cơ quan của nhà nước, phải tuân theo quy định nhà nước, đâu phải nhà riêng. Nhà riêng của tôi à? Chật quá tôi đi thuê thêm nhà khác, tôi thuê khách sạn ở đỡ trong khi chờ sửa nhà cũ, quá dễ giải quyết. Nếu so sánh với nhà riêng của dân thì ông phó giám thị có thuê thêm phòng cho tôi ở trong khi chờ xây thêm phòng giam mới không? – Tôi nói.
– Chớ bây giờ tôi biết làm sao? – Lê Bá Thụy hỏi.
Phó giám thị mà đi hỏi tù nhân một câu như vậy thì một là đầu thiếu não, hai là muốn đánh đố hay nắn gân tôi xem tôi phản ứng thế nào nếu chúng nó cắt xén tiêu chuẩn, chèn ép tôi trái pháp luật. Tôi nói luôn:
– Làm sao, làm như thế nào là trách nhiệm của cán bộ phó giám thị, ông được trả lương để giải quyết những việc như thế này. Tôi có được trả lương để quản lý trại giam đâu mà hỏi tôi. Tôi chỉ yêu cầu phải thực hiện đúng quy định pháp luật. Nếu tôi không có hai mét vuông chỗ nằm như quy định tôi sẽ tuyệt thực để đấu tranh. – Tôi nói.
– Hồ sơ ở bên K1 ngoài kia, cách chỗ này mười mấy cây số, mà ra đó mượn photo lại bản án cũng thủ tục phiền phức lắm. Chị cho tôi mượn photo lại liền bây giờ thì tôi cám ơn chị.
Nguyên cái tập hồ sơ tố tụng này đi đâu tôi cũng cầm theo trên tay, sợ sổng ra chúng nó ăn cắp mất rồi biết đòi ai. Ðây là giấy tờ bản gốc, khi nào tôi ra tù sẽ dùng để kiện chúng nó ra tòa án quốc tế.
Xong cái phần biên bản giữ giấy tờ, đến phần kiểm tra đồ đạc. Một cán bộ nữ trẻ tên là Hằng cùng một phạm nhân lao động ngoài (sau này tôi biết tên là Thùy) đổ mấy bao đồ đạc của tôi ra coi từ món, rồi lấy cái mộc bằng gỗ in mực đen đóng lên trên tất cả quần áo của tôi (tức là quần áo cá nhân của mình đem từ nhà vô chớ không phải của trại giam phát) mấy chữ “Phạm nhân K5.” Tôi cũng kệ nó, càng thấy thích, mấy thứ quần áo có đóng dấu này khi nào ra ngoài đem triển lãm “chứng tích tội ác nhà tù cộng sản” hay à. Còn ba cái thau và một cái xô mủ màu xanh, cán bộ tên Hằng nói:
– Chị đem vô hai cái thau thôi, hai cái lớn này nhựa tốt nè. Trong đó có thau lớn giặt đồ tập thể rồi, đem vô nhiều quá phòng giam nhỏ chật chội không có chỗ để. Cái xô và cái thau nhựa xấu này bỏ luôn đi. Chị đem vô một cái mền thôi, quy định mỗi người chỉ có một cái mền.
Con Thùy cũng nói:
– Có thau lớn trong đó đó chị, không nói gạt đâu, hổng có thau em cho chị mượn thau của em giặt đồ.
Tôi nghe nó nói vậy thì trả lời:
– Thôi cũng được. Nếu tôi không có đủ thau dùng là tôi ra đòi cán bộ Hằng đó. Còn mền này hai cái một cái đắp, một cái xếp lại làm gối nằm, có một cái mền lấy gì làm gối nằm?
Con Hằng nói:
– Chị vô trong đó sẽ có người phát cho chị một cái mùng, một cái mền, một cái chiếu liền. Còn gối khi nào người nhà thăm gặp bảo người nhà mua thêm gối nước. Như vậy chị cũng có hai cái mền như cũ. Cái mền này tôi lập biên bản giữ ở đây, gia đình chị đến thì lấy gởi về nhà cũng được, mà cứ để đây cũng được, lúc nào chị đi đâu thì lấy theo.
Tôi nghe nó nói vậy nên đồng ý. Qua cái cổng này, con Thùy dẫn tôi đi vô khu giam nữ sâu phía trong. Nó nói:
– Giờ này người ta đi làm hết rồi, trong phòng đó có vài người thôi.
Con Thùy dẫn tôi vô cái phòng đầu tiên ngay cổng thứ hai, đề bảng ở ngoài là phòng tự quản, gặp một chị cũng bận bộ quần áo tù, tên là Huỳnh Thị Vân Khanh. Sau này tôi được biết chị Khanh trước là giáo viên tiểu học ở xã Bà Điểm huyện Hóc Môn, Sài Gòn, phạm tội lừa đảo gần một tỷ đồng, đã bồi thường hơn sáu trăm triệu rồi, án tù hai mươi mốt năm. Chị Khanh đi lấy cho tôi một cái mền dạ màu xám còn mới tinh, một cái chiếu, một cái mùng lưới xanh kiểu tù, hai bộ quần áo sọc của tù, một đôi dép nhựa thứ phẩm cứng ngắc màu xanh kiểu tù (kiểu này không bao giờ thấy ngoài thị trường). Tôi chỉ lấy cái mền, còn chiếu và mùng tôi có rồi. Cái mùng trước đó một nữ cán bộ trại Bố Lá cho tôi, không phải mùng may cho tù nhân.
Trời đã xế chiều mà nắng nóng hừng hực chói chang xuống cái sân xi măng lớn, hắt ngược hơi nóng lên cảm giác rát hết da mặt và hai cánh tay. Vì tôi có nhiều bọc nilon lớn đựng đồ và hai cái thau mủ hơi trọng trọng, nên tôi không xách hết, tôi cứ xách một cái bọc đi được vài mét để xuống đất, quay lại xách cái khác, lại để xuống quay lại xách cái khác nữa… nên đi chậm lắm. Con Thùy thấy một đứa tù nữ đang đi ngang ngoài sân bèn kêu nó lại, nhờ xách đồ phụ tôi đi cùng đi một lần khỏi mất thời gian.
Nó dẫn tôi đi xuống khu nhà giam cuối cùng phía tay phải. Bên ngoài có một cánh cổng sắt nhỏ nhưng không khóa, ngoài sân xi măng thấy có mấy hàng dây thép phơi quần áo, có hai phòng giam lớn liền nhau. Con Thùy dẫn tôi vô cái phòng đầu, chỉ cho tôi chỗ nằm trên bệ xi măng cách cửa ra vào khoảng ba mét. Lúc này trong phòng có hai người nữ đang nằm, một người là trực sinh (tức chuyên làm vệ sinh trong phòng giam, không ra ngoài lao động) một người đang nghỉ bệnh nằm trong phòng. Chị trực sinh nói phòng này có 50 người ở chung, án tù từ mười năm lên đến chung thân.
Con Thùy đi ra, tôi lôi đồ đạc ra nhưng chưa kịp sắp xếp lại, còn ngồi nghỉ và đang suy nghĩ xem lấy cái gì trong mớ đồ của mình ra làm cái nùi giẻ lau chỗ nằm của mình.
Tôi quan sát thấy cái phòng này nó làm bệ nằm cho tù nhân cao cách mặt đất khoảng ba tấc, so với tiêu chuẩn là thiếu một tấc, dán gạch men cũ mèm loại mỗi viên hai tấc vuông màu vàng. Chung quanh tường trong ngoài quét vôi màu vàng, cách một mét có một cái cửa sổ nhỏ bề ngang khoảng năm tấc có chấn song sắt. Bệ nằm là hai dãy đối diện nhau, khoảng cách chính giữa lối đi là hai mét. Bên trên hai dãy bệ nằm là hai gác lửng bằng bê tông, cũng dài rộng giống y chang phía dưới, cách chỗ nằm phía dưới khoảng một mét tám, tôi đứng lên lấy tay đo thì từ đầu tôi trở lên đụng nóc gác là một gang tay. Vì tôi nói là tôi bị đau khớp đầu gối, không leo trèo cầu thang lên xuống mỗi ngày được nên bọn công an trại xếp cho tôi ở tầng dưới sát đất. Phía đầu phòng giam có nhà vệ sinh tập thể với hai hố xí và một hồ nước nhỏ bằng xi măng.
Xong cái phần biên bản giữ giấy tờ, đến phần kiểm tra đồ đạc. Một cán bộ nữ trẻ tên là Hằng cùng một phạm nhân lao động ngoài (sau này tôi biết tên là Thùy) đổ mấy bao đồ đạc của tôi ra coi từ món, rồi lấy cái mộc bằng gỗ in mực đen đóng lên trên tất cả quần áo của tôi (tức là quần áo cá nhân của mình đem từ nhà vô chớ không phải của trại giam phát) mấy chữ “Phạm nhân K5.” Tôi cũng kệ nó, càng thấy thích, mấy thứ quần áo có đóng dấu này khi nào ra ngoài đem triển lãm “chứng tích tội ác nhà tù cộng sản” hay à. Còn ba cái thau và một cái xô mủ màu xanh, cán bộ tên Hằng nói:
Tôi nhìn ra, thấy hai cái xe thùng lớn chở hết số tù nhân lúc nãy ngồi ngoài sân chuyển bánh đi trước, đi đâu không rõ. Cái xe chở tôi đi sau cùng, phía trước cabin là Nguyễn Thị Nhung và hai cán bộ nam, tài xế, thùng xe phía sau có một mình tôi. Cũng không thấy ai còng chân, có lẽ xe chạy quá nhanh và đi quãng đường ngắn nên không cần thiết, mà cũng có thể là do phía người chịu trách nhiệm áp giải.
Xe chạy nhanh xóc kinh khủng, ghế ngồi thì bằng thanh sắt hàn dính vô thành xe, mỗi lần xe qua ổ gà, ổ voi thì nó nảy mạnh lên rồi rớt cái đùng xuống, may là tôi cũng không đến nỗi da bọc xương, nếu không thì xóc kiểu này gãy xương như chơi. Suốt đường đi, tôi phải ngồi ôm cứng cái băng ghế ngồi, buông tay ra xe nó quăng mình dám giống trái banh đang đá ngoài sân cỏ lắm đó.
Khoảng hai giờ chiều, xe chạy vô một chỗ rất lớn nhưng không nhìn thấy tấm bảng hiệu, chỉ thấy chạy dài hai bên hàng rào bằng tường xây sơn màu vàng hàng chữ in đắp nổi sơn đỏ thiệt lớn “Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật.” Xe chạy luôn qua cổng chính, tối cổng phụ mới dừng lại. Có người mở cửa kêu tôi xuống xe và lấy đồ xuống. Tại đây có hai cán bộ nữ và ba cán bộ nam đang ở phòng ngoài làm thủ tục tiếp nhận với trại Bố Lá. Nguyễn Thị Nhung làm biên bản bàn giao người xong từ giã tôi đi về. Từ đó về sau tôi không gặp lại nữa.
Tại phòng tiếp nhận của trại Xuân Lộc, làm thủ tục cũng hơi lâu vì cái mớ giấy tờ, bằng cấp của tôi nhiều quá. Tôi bắt phải viết hai cái biên bản tạm giữ, liệt kê kỹ từng thứ dài sòng sọc. Một cán bộ nam còn trẻ, đeo hàm trung úy, bảng tên Nguyễn Văn Nguyên, hỏi tôi:
– Chị làm gì mà bị bắt?
– Làm báo. – Tôi trả lời.
– Làm báo sao bị bắt lạ vậy? – Nguyễn Văn Nguyên hỏi.
– Có gì lạ đâu? Tôi đâu phải nhà báo đầu tiên bị bắt ở Việt Nam. – Tôi nói.
Nguyễn Văn Nguyên không nói nữa.
Một cán bộ khác nhìn thấy hình chụp dán trong mấy cái bằng tốt nghiệp trung cấp chính trị năm 1993 của tôi, bèn hỏi:
– Chị là trung úy à?
– Hình đó lâu rồi, cái hình trong chứng chỉ ngoại ngữ năm 2001 kìa là hình mới, đại úy. Tôi nghỉ lâu rồi. – Tôi nói.
Quay qua, tôi thấy một thằng già già, nhìn cỡ hơn năm mươi tuổi, đeo hàm trung tá, bảng tên Ðặng Minh Quang, tôi bèn nói thêm:
– Tôi năm nay mới bốn lăm tuổi thôi, tôi còn công tác liên tục đến giờ thượng tá với tôi là chuyện nhỏ.
Cho Ðặng Minh Quang nghe luôn, hổng biết hắn ta có hiểu là tôi nói vậy là có ý khinh hắn ta già đầu mà cấp hàm thấp hay không. Hắn ta nhìn tôi cười cười, tôi nhìn đồng hồ treo trên tường thấy mới có khoảng hơn ba giờ chiều mà miệng mồm nói chuyện bay mùi rượu nồng nặc là cảm thấy chướng lắm rồi, chưa nói ra miệng thôi.
Ðặng Minh Quang thấy bằng tốt nghiệp Cao Cấp Lý Luận Chính Trị của tôi cũng khoe hắn đã học lớp này rồi. Hổng biết có xạo không, Ðồng Nai thuộc khu vực phía Nam thì chỗ học duy nhất là Học Viện Chính Trị Quốc Gia HCM tại quận 9 Sài Gòn (nghe nói đây là quân trường Quang Trung cũ) nhưng sao tôi không biết hắn ta?
Ðặng Minh Quang nói:
– Nghe nói chị là đảng viên phải không? Khi kết nạp đảng chị cũng thề trung thành mà sao lại bỏ đảng?
– Không cần nghe nói, tôi khẳng định luôn: Tôi là cựu đảng viên đảng Cộng Sản Việt Nam. Thề thì sao? Thời bây giờ chớ không phải thời phong kiến, tôi không phải nô lệ, mà đảng Cộng Sản cũng không phải chủ nô của tôi. Thối nát quá phải bỏ chớ sao, ai cấm tôi không được quyền bỏ? Gorbachyov – tổng bí thư cuối cùng của đảng Cộng Sản Liên xô đã nói: “Cộng Sản chỉ biết tuyên truyền và dối trá.”
– Liên Xô đã là cái thây ma chết từ lâu rồi, Gorbachyov chỉ là người đóng chiếc đinh cuối cùng đậy nắp chiếc quan tài ấy thôi. – Ðặng Minh Quang nói.
Chà, thuộc bài dữ ta, câu này nghe quen nhe. Tôi nói:
– Tôi chẳng cần biết ông ta là người đóng quan tài hay đóng đinh, đóng cái gì cũng được, quan trọng là chủ nghĩa cộng sản bị mọi người coi là thối nát. Từ bỏ chỗ thối nát đến chỗ khác sạch sẽ, thơm tho hơn là điều người khôn cần làm.
– Vậy chị định nghĩa cho tôi biết… (a bờ cờ gì đó quên rồi, đại khái là mớ lý thuyết chủ nghĩa cộng sản hay nhồi sọ trong trường học). – Ðặng Minh Quang đang nói, tôi cắt ngang:
– Khi nào lên giảng đường thì nói, ở đây không phải chỗ giảng mấy cái thứ lý thuyết chủ nghĩa cộng sản khoa học, tôi không phải học trò nên không cần thiết phải trả bài. Muốn tranh luận với tôi hôm khác nói, tôi sẵn sàng.
Ðặng Minh Quang cụt hứng, thấy không thể đem ba cái lăng nhăng trong trường chính trị ra khua môi múa mỏ với tôi được nên đứng im.
Tôi quay lại chỗ cán bộ nam đang ngồi viết biên bản coi viết tới đâu rồi, đi từ sáng đến giờ chưa ăn uống cảm thấy mệt mỏi quá. Vẫn chưa viết xong, bèn chỉ chỗ cho anh ta viết cho nhanh, chớ ngồi đó mà mò mẫm coi cái bằng số máy, ngày tháng cấp, rề rà thêm phần nội dung được cấp nữa thì đến tối cũng chưa xong. Ðến lúc tôi quay ra thì Ðặng Minh Quang đã biến đi đàng nào mất dạng.
Tôi nhìn ra, thấy hai cái xe thùng lớn chở hết số tù nhân lúc nãy ngồi ngoài sân chuyển bánh đi trước, đi đâu không rõ. Cái xe chở tôi đi sau cùng, phía trước cabin là Nguyễn Thị Nhung và hai cán bộ nam, tài xế, thùng xe phía sau có một mình tôi. Cũng không thấy ai còng chân, có lẽ xe chạy quá nhanh và đi quãng đường ngắn nên không cần thiết, mà cũng có thể là do phía người chịu trách nhiệm áp giải.
Nó đưa ra hai cuốn sổ, tờ giấy ghi số hàng mà tôi đã mua của căn-tin, và hỏi:
– Tiền chị mới nhập vô là số này đúng không?
– Ừ. – Tôi nói.
– Chị đã mua bao nhiêu thứ đây, chị coi lại coi tôi ghi có đúng không, tôi cộng lại trừ ra bao nhiêu đây đúng không? – Thằng Châu hỏi.
Tôi cầm lên dò lại danh sách, thấy đúng nên nói:
– Ừ, đúng rồi.
– Bây giờ tôi trừ lại, còn bao nhiêu đây đúng không? Nếu thấy đúng thì chị ký xác nhận vô đây cho tôi, số tiền còn lại chị ghi đã nhận lại đủ cho tôi nghe. -Thằng Châu nói, rồi nó cúi xuống rút tiền mặt ra đếm đếm để giao cho tôi.
Tôi coi lại lần nữa, trả lời:
– Ừ, đúng rồi.
Tôi đang lom khom ghi và ký nhận thì nghe có tiếng quát:
– Ăn nói cho tử tế đàng hoàng, ăn nói như vậy đó hả? Có học nhiều mà ngu như bò.
Tôi ngẩng đầu lên thấy một thằng công an mặc đồ xanh cứt ngựa sồn sồn, da mặt đen như đít trâu, đeo hàm đại úy mà không đeo bảng tên đứng sau lưng thằng Châu, cách khoảng một thước, nhìn là biết ngay thằng này thuộc loại “ngu mà muốn làm giọng chúa ngục,” tài lanh, chắc có dây mơ rễ má chi đó với con đại úy già hôm trước bị tôi chửi nên giờ muốn kiếm chuyện chửi tôi trả thù. Nhìn quanh thấy chỉ có nó đang quắc mắt nhìn tôi chớ đâu có ai nữa, bọn tù nhân nam nữ kia đang ngồi chồm hổm xếp hàng dưới sân xi măng cách chỗ tôi đang đứng khoảng ba thước, dĩ nhiên là nó đang quát tôi.
Tôi lập tức quay lại đứng thẳng đối diện hỏi thằng đại úy:
– Tôi nói cái gì mà không đàng hoàng? Không đàng hoàng chỗ nào? Đâu có quy định nào bắt buộc tôi phải vâng dạ cán bộ. Nói vậy là tử tế lắm rồi, cỡ tuổi cán bộ Châu đây tôi đẻ một lúc mấy đứa còn được, dám hỗn hào với tôi hả? Tôi bảo cho mà biết, cán bộ chỉ có quyền quản lý tù thôi, không có quyền chửi mắng, xúc phạm danh dự cá nhân tôi. Lúc nãy cán bộ đại úy mới nói cái gì nhắc lại lần nữa nói lớn lên cho tôi nghe coi.
Thằng đại úy mặt đít trâu lập tức lặp lại:
– Mày học nhiều mà ngu như bò.
Tôi lập tức chỉ thẳng tay vào mặt thằng đại úy hét lên thật lớn:
– Con đĩ mẹ mày ngu chớ ai ngu. Cả dòng cả họ mày ngu mới đẻ ra thằng ngu như mày, mày dám chửi tao ngu hả. Mày là cái chó gì mà mày dám chửi mắng xúc phạm tao. Mày chỉ là một thằng giữ tù, lãnh đạo mày không biết dạy mày hả thằng chó. Mày mới là thằng ngu. Mày họ tên gì sao mày không đeo bảng tên? Mày đang vi phạm điều lệnh đó, bản mặt mày mới là đồ ngu như bò.
Cả đám tù nhân khoảng năm mươi người đang ngồi chờ chuyển trại trố mắt lên nhìn tôi chửi thằng đại úy rồi nhìn nhau cười khoái chí. Tôi nhìn ra phía căn nhà mát lợp mái tôn nhưng không có vách có một đám công an áo xanh đang đứng ngồi lố nhố khoảng hơn chục người, nhưng không thấy ai lên tiếng binh vực thằng đại úy này, thằng Châu thì ngồi im re như tượng, mặt trắng nhợt. Thằng đại úy điệu bộ hung hăng xốc xốc tới như muốn nhào vô đánh tôi. Thấy điệu bộ nó mà tôi mắc cười, thách ông nội nó cũng không dám động đến tôi trước mặt một đám đông như vậy chớ đừng nói là nó.
Tôi liền xăng tay áo lên quá khuỷu tay, mở nút cái áo ngoài phanh ngực ra, xốc tới thét lớn thách thức nó:
– Mày muốn đánh tao hả? Ngon đánh đi, nhào vô đánh nè, không phải hù. Thách mày đó, đánh được mới sợ. Đời tao chưa biết sợ thằng nào con nào nghe thằng chó. Lãnh đạo cái trại này đâu? Trại Bố Lá chủ trương cho cấp dưới chửi mắng, sỉ nhục, xúc phạm danh dự tù nhân phải không? Các người không có quyền đó nhé, các người lộng hành à? Các người muốn chà đạp quyền con người của tôi à?
Một thằng công an khác chạy tới quát thằng đại úy:
– Thôi đi.
Tôi tiếp tục gào lên chửi:
– Thứ đồ ngu như bò bày đặt làm phách chó, tưởng ngon hả mậy. Hù tao hả? Sao không đánh đi, đang muốn mày đánh nè thằng ngu như bò.
Chúng nó làm thinh không đứa nào lên tiếng nữa. Tôi vẫn chưa thôi, vẫn còn phanh nút áo ngực, chống nạnh hai tay lên hông đứng nhìn qua nhìn lại định kiếm chuyện chửi tiếp. Nguyễn Thị Nhung đi tới nói với tôi:
– Thôi bỏ qua đi chị. Chị chuyển trại rồi, có chửi thêm nữa cũng không giải quyết được vấn đề gì. Chửi nhiều hại sức khỏe lắm, chị giữ gìn sức khỏe của mình đi.
Tôi nghe Nguyễn Thị Nhung nói vậy, thấy rõ ràng bọn chúng đã chịu lép rồi, thằng đại úy kia muốn kiếm chuyện nhục mạ tôi bị tôi đập lại cho tan xác, chửi nó trước mặt đám đông tù nhân và đồng nghiệp như vậy mà nó phải rút lui thì cũng đủ quá nhục rồi, nên tôi không chửi nữa, đi về chỗ để đống đồ đạc của tôi ngồi lên cái bọc đựng quần áo cho đỡ mỏi chân.
Chờ tất cả mọi người ra leo hết lên cái xe thùng màu xanh to đùng đậu ngoài cổng rồi thì bọn công an mới kêu tôi đi ra, có hai tù nhân nam xách đồ dùm tôi lên cái xe thùng chở tù nhỏ. Nguyễn Thị Nhung nói sẽ đi cùng tôi đến trại giam mới.
Tạ Phong Tần nói chuyện với đồng hương sau khi chào cờ Mùng 1 tết Đinh Dậu.
– Vậy chị bị bắt như vầy chị có sợ không? – Nó hỏi.
– Sợ cái gì chớ? Tôi không có tài sản, không có địa vị, không có gia đình riêng, tôi chỉ có cái mạng này thôi. Tôi cũng già rồi, sống bao nhiêu cũng quá đủ rồi. Bất quá tôi chỉ mất cái mạng này chớ tôi đâu có gì để mất, tôi không sợ mất mạng. Con người ta sống ở đời phải có liêm sỉ, phải biết tự trọng, thà chết vinh hơn sống nhục. “Nhân sinh tự cổ thùy vô tử/Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh.” Đời ai không một lần chết, chết mà để tiếng thơm lại cho đời thì cũng đáng để chết lắm. Chúng nó thì có quá nhiều thứ để mất. Chúng nó phải sợ tôi chớ sao tôi phải sợ chúng nó? – Tôi trả lời.
Thằng kia đứng im lắng nghe, gật gật cái đầu, rồi nó hỏi:
– Tôi đi lính nghĩa vụ thôi, sắp hết hạn rồi, chị biết lính nghĩa vụ là như thế nào rồi mà. Vậy theo ý chị tôi phải làm sao cho tương lai của tôi?
– Tôi sẽ không khuyên cán bộ Tuấn điều gì. Nếu cán bộ Tuấn thuộc diện con ông cháu cha thì cứ tiếp tục chui sâu leo cao nếu muốn sống kiểu như vậy. Nếu chỉ là lính bình thường thì hãy nhìn vào cuộc đời tôi lấy đó làm bài học kinh nghiệm cho bản thân mình, nếu không muốn làm công cụ cho kẻ khác thì hãy học nghề nào đó rồi làm giàu lương thiện, sống cuộc đời thanh thản. – Tôi nói.
– Tôi sẽ suy nghĩ lại điều chị nói. Cám ơn chị. Thôi chị cứ tiếp tục đọc kinh đi. Tôi đi tuần tiếp đây. Hôm nay có một mình tôi nên tôi mới dám leo lên đây nói chuyện với chị, nếu có người khác nó nhìn thấy nó báo chỉ huy là tôi bị kỷ luật.
Nguyễn Văn Tuấn nói xong thì nó thụt xuống, không thấy đầu nó xuất hiện trên cái ô vuông đó nữa.
Nguyễn Văn Tuấn đi rồi, tôi tiếp tục đọc một chuỗi kinh Mân Côi nữa rồi đi ngủ.
Tôi nghe mấy đứa tù ở đây nói bọn nó đứa nào cũng chuẩn bị hai bọc nilon thiệt lớn và dày để đựng đồ cá nhân, sáng sớm mà có người vô kêu tên thì khoảng mười phút sau là chuyển trại, không chuẩn bị trước không kịp đem đồ theo. Hai cái bọc hai tay xách hai bên, nhiều quá xách không hết, đi chậm bị lấy quăng lại. Tụ nó hỏi tôi có bọc chưa, tôi nói chưa có, mà tôi có mấy cái túi nilon với xô mủ còn để ở ngoài phòng cán bộ nữa, nhiều đồ lắm, thách bố chúng nó cũng không dám lấy quăng đồ của tôi.
Tôi chờ hai ngày rồi mà không thấy Giám thị trại Bố Lá gặp tôi, định bụng qua sáng Thứ Hai tuần sau sẽ tiếp tục đòi gặp Giám thị khiếu nại tiếp. Sáng Thứ Sáu, tôi đang ngủ thì nghe có tiếng chân người đi đến cửa sổ phòng tôi kêu to “Tạ Phong Tần có không?”, tôi trả lời “Có” xong, nhìn ra thấy một thằng công an mặc đồ màu xanh cứt ngựa, không thấy nó nói gì thêm hết mà bỏ đi, tôi biết là nó kêu tên chuyển trại nhưng tôi lại nằm xuống ngủ tiếp.
Khoảng ba mươi phút sau, thấy mấy phòng khác người chuyển trại xách đồ đi ra kình kình, kêu gọi nhau í ới, tôi ngồi trong cửa sổ nhìn ra tụi nó cười, đếm khoảng mấy chục đứa. Mấy đứa đó đi ra hết rồi, có một thằng công an khác vô kêu tôi đi ra, tôi hỏi “Đi đâu?”, nó nói “Chuyển trại, hồi nãy có nghe đọc tên không?”, tôi nói “Có nghe, nhưng đâu thấy nói gì, phải nói mới biết, không nói làm sao biết.” Thằng này tức tối bỏ đi.
Khoảng mười phút sau, nắng đã lên hơi cao, một cán bộ nữ đi vô nói:
– Chị thu dọn đồ chuyển trại đi, nhanh nhanh ở ngoài đang chờ.
Tôi hỏi:
– Còn đồ đạc của tôi gởi ở ngoài đâu?
Cán bộ nữ này nói:
– Sẽ có người lấy ra để ở ngoài sẵn cho chị, chị ra kiểm tra coi có đủ, đúng không là đi.
Tôi không nói gì, bắt đầu thu dọn đồ đạc cá nhân vô hai cái bịch nilon lớn xách ra. Đến sân bên ngoài, tôi thấy để sẵn ba cái xô mủ, một cái thau mủ lớn và túi quần áo của tôi ở ngoài rồi. Tôi coi lại thấy đầy đủ không mất thứ gì. Một tù nhân nam chạy lại xách giùm tôi mấy túi đồ, tôi chỉ cầm có cái chiếu lác ngủ và cái túi nilon nhỏ. Ra ngoài kia, tôi thấy tụi tù nhân nam nữ đã ngồi xếp hàng ngoài sân xi măng, khoảng năm chục người. Cán bộ Nguyễn Thị Nhung kêu tôi cứ ngồi xuống dưới bóng cây đó mà nghỉ. Tôi nhìn thấy bọn công an đang kiểm tra đồ đạc của tù nhân lần lượt từng người.
Một cán bộ nam hôm đầu tiên tôi đến trại Bố Lá đã lập biên bản giữ giấy tờ, bằng cấp, máy ảnh, camera và tiền Mỹ kim của tôi, hôm nay cũng có mặt lập biên bản trả lại tôi tất cả số giấy tờ và tài sản đó, tôi trả mấy tờ biên bản hôm trước lại cho anh ta nên bây giờ tôi không nhớ anh ta họ tên gì. Cán bộ này cho tôi coi cái quyết định chuyển trại do Bộ Công an ký chuyển tôi đến trại Xuân Lộc, Đồng Nai. Sau khi nhận tài sản, giấy tờ xong, cán bộ Châu phụ trách căn-tin mới kêu tôi lại bàn làm việc của nó kê giữa sân để xác nhận lại số tiền Việt Nam mà nó đang giữ để trả lại cho tôi.
Tạ Phong Tần nói chuyện với đồng hương sau khi chào cờ Mùng 1 tết Đinh Dậu.
– Vậy chị bị bắt như vầy chị có sợ không? – Nó hỏi.
– Sợ cái gì chớ? Tôi không có tài sản, không có địa vị, không có gia đình riêng, tôi chỉ có cái mạng này thôi. Tôi cũng già rồi, sống bao nhiêu cũng quá đủ rồi. Bất quá tôi chỉ mất cái mạng này chớ tôi đâu có gì để mất, tôi không sợ mất mạng. Con người ta sống ở đời phải có liêm sỉ, phải biết tự trọng, thà chết vinh hơn sống nhục. “Nhân sinh tự cổ thùy vô tử/Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh.” Đời ai không một lần chết, chết mà để tiếng thơm lại cho đời thì cũng đáng để chết…
Phòng giam trại Bố Lá này phía trên, bên hông có một ô cửa vuông cỡ sáu tấc, có song sắt, cách mặt đất khoảng hai mét rưỡi. Phía ngoài vách tường chỗ ô vuông đó nó xây cái bục xi măng cao khoảng sáu tấc cho tụi công an tuần tra leo lên đó đứng nhìn vô thì có thể nhìn thấy mọi hoạt động trong phòng giam cả tầng dưới, tầng trên cùng một lúc.
Cái tầng dưới tôi đang ở ban đêm không có ánh sáng đèn, tối mò mò một chút ánh sáng từ cái bóng điện nhỏ xíu ngay cầu thang tầng trên chiếu xuống. Buổi tối, sau khi ăn cơm xong chừng một giờ đồng hồ, tôi đọc ba chuỗi kinh rồi đi ngủ. Tôi cầm chuỗi Mân Côi trên tay, cứ đi từ cửa phòng đến cuối phòng rồi quay lại, vừa đi vừa đọc, coi như mình tập thể dục nhẹ, mà không phải ngồi một chỗ cho muỗi cắn.
Có lần tôi đang đọc kinh thì nghe tiếng hỏi:
– Chị đang làm gì vậy?
Tôi quay ra tìm, nhìn lên cái lỗ vuông đó thì thấy thằng công an tuần tra đứng nhìn tôi từ trên cái lỗ vuông đó. Tôi trả lời:
– Tôi đang đọc kinh.
– Chị đạo gì?. – Nó hỏi tiếp.
– Công Giáo. – Tôi nói.
– Tôi có thể nói chuyện với chị một chút được không?. – Nó hỏi.
– Ðược. – Tôi trả lời. – Có gì muốn nói cứ nói đi, không cần phải ngại đâu. Ai tử tế với tôi thì tôi cũng tử tế lại thôi.
– Quy định tôi làm tuần tra thì chỉ tuần tra thôi, không được nói chuyện với phạm nhân trong phòng. Nhưng mà tôi tò mò quá, muốn biết. – Nó nói.
Tôi nhìn lên, qua ánh sáng lờ mờ thấy nó đeo bảng tên Nguyễn Văn Tuấn, khoảng hơn hai mươi tuổi, cấp hàm trung sĩ. Tôi nói:
– Cán bộ Tuấn muốn hỏi gì cứ hỏi, cái gì tôi trả lời được tôi sẽ trả lời, tôi với cán bộ Tuấn đâu có gì phải thù hằn nhau đâu mà sợ.
– Tôi nghe mấy người ở ngoài nói chị có nhiều bằng cấp lắm, hồi trước chị toàn công tác ở các đơn vị mũi nhọn ngành công an có đúng không? Là những đơn vị nào vậy?. – Nguyễn Văn Tuấn hỏi.
– Ðúng vậy. – Tôi trả lời. – Tôi đã từng làm cảnh sát điều tra, cảnh sát khu vực, cảnh sát hình sự, an ninh điều tra. Tôi cũng phối hợp công tác với rất nhiều đơn vị nghiệp vụ khác như kỹ thuật hình sự, kỹ thuật nghiệp vụ 2, giao thông, pháp y. Nói chung là còn nữa, nhưng không nhiều bằng mấy chỗ vừa kể.
– Tôi biết những đơn vị đó không giỏi không làm được. Hồi trước chắc chị học giỏi lắm. Tại sao chị nghỉ làm? – Nguyễn Văn Tuấn hỏi.
– Tôi còn viết báo. Mà người ta không thích tôi viết báo, vậy thôi. – Tôi nói.
– Sao kỳ vậy?. – Nguyễn Văn Tuấn hỏi.
– Ðó là quyền của tôi, tại sao tôi lại không được quyền viết những điều mà tôi thấy đó là sự thật. Tôi không chấp nhận làm một thứ công cụ cho người khác. – Tôi nói.
– Chị theo đạo Công Giáo từ lúc nào vậy? Chị thấy đạo Công Giáo có gì hay mà chị theo?. – Nguyễn Văn Tuấn hỏi.
– Tôi mới rửa tội từ Tháng Sáu năm 2009 thôi. Tất nhiên là hay tôi mới theo chớ. Tôi già từng tuổi này, lại có trình độ giỏi như cán bộ biết, người khác muốn dụ tôi dễ lắm sao?. – Tôi nói.
– Ờ hé! Chị nói đúng. Hồi đó chị học trường nào vậy? Chị làm được bao nhiêu năm rồi? Khi chị thôi làm cấp hàm chị là gì?. – Nguyễn Văn Tuấn hỏi tiếp.
– Tôi học Ðại Học Luật, Cao cấp lý luận chính trị Mác -Lê, lớp đào tạo luật sư là chính, còn những khóa học ngắn hạn thì nhiều. Tôi công tác trong ngành công an hơn mười năm, năm 2001 tôi đã mang hàm đại úy, cho nên cỡ tuổi tôi mà giờ này mới đại úy là đồ bỏ, làm quản lý du lịch một thời gian rồi mới nghỉ luôn đi làm báo. Tôi cũng có mười mấy năm tuổi đảng đó. – Tôi nói.
– Chị công tác thời gian cũng lâu, tại sao chị không theo đuổi đến cùng?. – Nguyễn Văn Tuấn hỏi.
– Phải, tôi làm việc thời gian cũng lâu. Cái mà tôi có được trong suốt thời gian ấy là kiến thức, sự hiểu biết, ngoài ra không có gì hết. Ngày tôi còn đi học và bắt đầu làm việc, tôi nghĩ rằng tôi có thể đem lại công lý, công bằng cho người dân. Nhưng sau đó thì tôi hiểu, làm gì có công bằng, công lý, tôi không thể đem lại công bằng cho người khác khi chính bản thân tôi còn không có sự công bằng. Những người như tôi phải làm việc như trâu bò, để những đứa dốt nát chữ không đầy cái lá me nhưng là con ông cháu cha ngồi trên đầu trên cổ hưởng lợi, đứa dốt hơn mình làm lãnh đạo mình, cái đó tôi không chịu được. Bọn họ toàn lừa bịp, dối trá, những điều tôi học ở trường ngày trước thấy chúng nó đều làm ngược lại, chúng nó chỉ lo tham nhũng, hốt bạc, phe cánh, chẳng có vì dân vì nước con mẹ gì hết. Cứ tưởng là công bằng lắm, chính trực lắm, chỉ cần chịu khổ một thời gian thì dân giàu nước mạnh, cố gắng để xây dựng nước mình tiến lên. Giờ hiểu ra toàn nói láo hết, chỉ có bọn chóp bu chúng nó giàu thôi, dân thì tàn mạt, cán bộ cấp thấp như tôi cũng tàn mạt. Khi cần có năm trăm ngàn đồng thôi không biết vay mượn ai, không ai dám cho mình mượn, sợ mình không có tiền trả, tình nghĩa cái chó gì mà lưu luyến. – Tôi nói.
Phòng giam trại Bố Lá này phía trên, bên hông có một ô cửa vuông cỡ sáu tấc, có song sắt, cách mặt đất khoảng hai mét rưỡi. Phía ngoài vách tường chỗ ô vuông đó nó xây cái bục xi măng cao khoảng sáu tấc cho tụi công an tuần tra leo lên đó đứng nhìn vô thì có thể nhìn thấy mọi hoạt động trong phòng giam cả tầng dưới, tầng trên cùng một lúc.
Tôi còn đứng chửi khoảng mười phút, mấy đứa tù nam đang lao động ngưng tay ngước lên nhìn tôi, nghe tôi chửi và cười. Hai thằng cán bộ nhỏ năn nỉ tôi đi vô. Tôi chửi nãy giờ nên cảm thấy cũng mệt rồi nên đi vô, bao nhiêu đó con già đó nó đủ nhục với tù nhân và thân nhân người tù rồi.
Trên đường đi vô, hai thằng nhỏ này nói:
– Sao chị chửi làm chi cho mệt vậy?
– Con đĩ lưu manh, ngu xuẩn đó không chửi nó phí đời tù. Mẹ cha nó chớ, tài sản của tôi có giấy tờ đàng hoàng, cán bộ trại đang giữ chớ có ai ở tù mà đem được tiền, vàng vô trong phòng giam bao giờ mà nó làm như tôi mới ăn cắp của người khác trong đó đem ra vậy. Cấp bậc đại úy mà mở miệng ra là biết ngu rồi, loại dốt như me con ông cháu cha đem vô ngồi đây để hưởng lương chớ biết làm việc con mẹ gì. Nói như cán bộ ai chửi làm chi cho mệt, chửi cũng mệt lắm chớ có phải chửi sướng lắm sao. – Tôi nói.
Hai thằng nghe tôi nói vậy nhe răng ra cười.
Vô tới phòng cán bộ bên khu nữ thì hai đứa này giao tôi lại cho cán bộ trong khu. Tôi thấy có hai nữ, một nam đang ngồi ở ghế đá trước sân phòng cán bộ, mà ông này lạ hoắc mới thấy lần đầu, đeo hàm trung tá, tên gì tôi quên rồi, gặp ổng có một lần duy nhất là lần này rồi không gặp nữa.
Vừa gặp tôi, Nguyễn Thị Nhung nói liền:
– Nghe nói chị chửi ngoài đó nhiều lắm à? Chuyện gì mà ầm ĩ vậy, nói lại cho chúng tôi nghe với.
Tôi bèn kể lại đầu đuôi sự việc và đưa cho họ coi cái biên bản tôi đang cầm trên tay. Họ chuyền tay nhau coi rồi lắc đầu, một người nói:
– Dây chuỗi này tôi thấy ngay hôm chị mới vào đây, lãnh đạo không nói gì thì thôi, nói làm gì. Thôi hôm nào em chị vô thì gởi lại.
Tới đây, một tù nhân nam đi vô, cầm theo một bọc nilon thịt kho khô cỡ một ký lô và hai tờ giấy ghi biên bản nhận đồ thăm nuôi, kêu tôi ký để nó đem ra, bên ngoài đang chờ lấy biên bản. Tôi nhìn thấy trong biên bản em tôi ghi gởi hai thứ là một bịch thịt kho và một bịch cá khô chiên nhưng lại gạch bỏ hàng chữ cá khô chiên, tôi biết ngay là chúng nó làm khó không cho nhận cá kho giống như lời mấy đứa tù ở đây nói với tôi mấy hôm trước, lập tức tôi quay lại ông trung tá kia, hỏi:
– Tại sao em tôi gởi hai thứ mà gạch bỏ một thứ? Cá khô chiên của tôi đâu? Mang ngay lập tức đưa đây, nếu không tôi sẽ không nhận bất cứ thứ gì.
Ông kia nói:
– Ở đây từ hồi nào tới giờ không cho nhận cá khô, chỉ được nhận thịt thôi. Lần sau người nhà chị thăm nuôi sẽ gởi món khác.
Tôi sôi máu lên, quát lớn:
– Tôi không cần biết “cái ở đây từ trước đến giờ,” tôi chỉ biết nội quy quy định “thức ăn đã qua chế biến ăn có thể ngay được” là có quyền nhận, bất kể thứ gì. Ở đâu ra cái quy định chỉ được nhận thịt? Tôi không nhận nếu không có đủ hai thứ. Mỗi tháng chỉ được thăm gặp có một lần, một tháng trời ăn có mỗi một món thịt kho các người có ăn được không mà bảo tôi chỉ ăn thịt kho? Các người đang vi phạm pháp luật đó.
Nguyễn Thị Nhung lại vội vàng xoa dịu:
– Thôi thôi chị đừng nóng, từ từ đâu còn đó.
Xong quay ra bảo ông trung tá:
– Anh gọi ra ngoài đó, kêu tụi nó đem vô đây nhanh lên.
Ông kia còn chần chừ, tôi nói luôn:
– Chậm trễ em tôi nó về Bạc Liêu thì việc này các người phải chịu trách nhiệm, tôi không để yên đâu.
Trong bụng tôi nghĩ: Mẹ mày, chúng mày không đem bịch cá khô vô cho tao thì tao chửi cả đêm cho tất cả tù nhân cái trại này nghe. Khu tù nam chỉ cách khu nữ có một bức tường, ban đêm gào lên chửi là nghe rõ lắm.
Ông ta miễn cưỡng rút điện thoại di động ra gọi ra ngoài, bảo xách bịch cá khô vô nhanh, hết giờ làm việc rồi, ông ta còn phải đi về ăn cơm. Nói điện thoại xong, ông ta bảo tôi chịu khó chờ một chút. Tôi đứng đó khoảng mười phút thì thằng tù nam lúc nãy trở lại cầm theo bịch cá khô, nó lấy cây viết ghi lại thêm dòng chữ “Cá khô chiên một bịch” rồi đưa hai tờ biên bản cho tôi ký, xong nó cầm hai tờ biên bản đi ra. Ông trung tá lúc này mới đứng dậy nói:
– Vậy xong xuôi rồi há, tôi đi về à?
Hai cán bộ nữ nói:
– Vâng, anh về trước đi, bọn em tí nữa cũng về luôn.
Một người cầm chùm chìa khóa phòng giam kêu tôi về phòng. Trên đường đi, nữ cán bộ này nói:
– Thật là làm cái việc không giống ai cho mất thời gian. Tôi còn phải về rước con nữa. Xong rồi, chị giận làm gì cho mặt có nhiều nếp nhăn, già đi.
Tôi còn “làm mặt hình sự” cầm hai bịch thịt, cá, vừa đi vừa chửi láp dáp thêm nữa. Vô phòng rồi, tôi mắc cười quá, nghĩ bụng mai tôi phải đem bịch cá khô này ra khoe với bọn tù nhân nữ, coi như bằng chứng cho tụi nó biết lời nói của tôi với tụi nó là đúng.
Tôi còn đứng chửi khoảng mười phút, mấy đứa tù nam đang lao động ngưng tay ngước lên nhìn tôi, nghe tôi chửi và cười. Hai thằng cán bộ nhỏ năn nỉ tôi đi vô. Tôi chửi nãy giờ nên cảm thấy cũng mệt rồi nên đi vô, bao nhiêu đó con già đó nó đủ nhục với tù nhân và thân nhân người tù rồi.
Bọn nó dẫn tôi đi ra phòng thăm gặp chung của tất cả tù nhân. Phòng này ngăn cách với thân nhân người tù bên ngoài bởi một tấm mica dày khoảng một centimet, có khoan lũng mỗi chỗ ngồi chừng một chục lỗ tròn bằng ngón tay út. Rất đông người và ồn ào như cái chợ vỡ, mới đi ra ngoài trong cái đám đông nhốn nháo đó tôi không thể nhìn thấy người nhà của mình ở đâu.
Con Tú nhìn thấy tôi thì kêu lớn lên, vừa kêu vừa đưa tay lên ngoắt lia lịa tôi mới nhìn thấy. Nó chạy lại một chỗ ngồi, tôi cũng đi lại phía đó. Tôi hỏi nó trại Chí Hòa có thông báo chuyển trại cho gia đình không? Nó nói không thông báo, hôm qua ở nhà lên vô Chí Hòa không gặp, ở đó nói chuyển lên đây mới biết. Mà không biết đường đi, đi lạc lòng vòng, hai ngày sau mới vô tới đây. Nó nói có chị Tân đang ở ngoài cổng, bọn công an không cho chị Tân vô, chị Tân có gởi cho tôi chuỗi hột Mân Côi và đưa cho tôi coi chuỗi hột nhựa màu xanh xám kiểu giả ngọc trai.
Người ta đi thăm tù đông người, không phải như nhà tôi chỉ có một người, thành ra nhao nhao lên, ai cũng muốn nói, mà nói hổng có nghe được, lại cố gắng gào lớn lên, lại càng thêm khó nghe hơn. Tôi mới quay ra hỏi thằng cán bộ dẫn giải trẻ đang đứng gần đó là tôi muốn gởi xâu chuỗi hột màu đen tôi đang đeo trên cổ cho em tôi để lấy xâu chuỗi mới, vì cái cũ nó bị hoác móc nên thường bị rớt. Thằng này nó chỉ qua một cán bộ nữ khác cũng đang ngồi gần đó. Tôi nhìn qua, thấy cán bộ này có vẻ già tuổi hơn tôi một chút, đeo hàm đại úy, không thấy đeo bảng tên, đang ngồi gác hai chân lên ghế, tay thì bốc trái cây trong cái rổ để bên cạnh vừa ăn vừa cười nói hô hố giọng Bắc với một nữ đồng nghiệp cũng sồn sồn ngồi cạnh.
Tôi bước qua đưa tờ biên bản trao trả tài sản tôi đang cầm trên tay ra, vừa đưa ra vừa nói:
– Tôi có một số tiền đô la, nữ trang, giấy tờ, tôi muốn gởi cho người nhà tôi đem về.
Con đại úy già này không hề nhìn tôi, cũng không coi tờ giấy tôi đang cầm trên tay là giấy gì, đã quát lên:
– Tài sản ở đâu, tiền ở đâu ra? Gởi về cái gì?
Thái độ của con đại úy già này giống y như là nó vừa phát hiện bắt quả tang tôi vừa ăn cắp mớ tài sản đó vậy. Tôi điên máu lên, quát lại nó:
– Tài sản của tôi chớ ở đâu. Cơ quan điều tra trả cho tôi có giấy tờ hợp pháp đàng hoàng, trại này đang giữ, bộ các người tính ăn cướp tài sản của tôi hay sao làm thấy ghê vậy?
Nghe tôi quát lớn như vậy, con này mới quay lại ngước lên nhìn tôi từ đầu đến chân, thấy xâu chuỗi đen tôi đang đeo trên cổ, bèn quát:
– Xâu chuỗi này cũng không được đeo, phải thu.
Tôi quát lại nó:
– Không có quyền thu. Chuỗi này đeo đi qua ba trại rồi, trại này là trại thứ tư, chưa có ai dám thu của tôi, đừng giở trò lưu manh.
Con đại úy đứng dậy quát tôi:
– Lôi con này vô đá chết mẹ nó đi. Chưa biết đây là đâu à?
Tôi lập tức sấn tới trước mặt nó, quát to hơn:
– Tao thách mày đó, mày giỏi đụng đến cọng lông chưn tao thử coi mày có chết mẹ mày không. Mày ngồi gác cả hai chân lên ghế, ăn uống nhồm nhoàm trong giờ làm việc là loại lưu manh, ngu dốt, mất dạy chớ công an gì thứ mày. Mày đánh đi, mày động đến tao thử coi tao có để mày yên không. Tao đứng im cho mày đánh chắc, động đến tao tao đập lại mày chết mẹ mày luôn đó. Đồ công an lưu manh côn đồ, công an mất dạy, vô học.
Con Tú bên ngoài nhìn vô thấy vậy cũng gào lên chửi ầm ĩ. Những thân nhân tù nhân đang thăm nuôi nghe chửi inh ỏi bèn nhao lên hỏi chuyện gì. Tôi thấy con Tú vừa chỉ con đại úy, vừa la con công an trại đó hăm dọa đánh chị tôi, muốn cướp xâu chuỗi của chị tôi.
Lúc này, có hai thằng công an lớn tuổi cao to, mập lù nhào vô phòng thăm gặp lôi tôi ra ngoài theo đường cửa sau. Vậy là tôi chỉ mới gặp người nhà nói chuyện mới có hơn năm phút, chửi lộn với con đại úy già đó cũng khoảng hơn năm phút là bị chúng nó lôi vô rồi. Tôi cứ vừa đi vừa gào lớn lên chửi con đại úy, đào mồ cốt mả dòng họ nó mà chửi ầm lên. Ra khỏi phạm vi đó chừng hai chục thước thì hai thằng mập này buông tôi ra giao lại cho hai thằng nhỏ (dẫn tôi đi ra lúc đầu), kêu hai thằng nhỏ này dẫn tôi trở lại phòng giam.
Gần đó tôi thấy một đám tù nhân nam đang lao động trộn hồ xây dựng cái gì đó, tôi bèn đứng lại, quay mặt vô phòng thăm gặp mà gào lên tiếp tục chửi rõ ràng từng tiếng:
– Con đĩ đại úy già vừa ngu vừa dốt kia. Mày giỏi muốn đá tao, đánh tao thì ra đây, tao với mày chơi tay đôi, đừng có trốn trong phòng. Cái lon đại úy của mày tao đeo cách đây mười năm rồi, già như mày mới đại úy mà không biết nhục, tưởng hay lắm à. Tao thách cả dòng họ mày ra đây đánh nhau với tao. Mày giết cho tao chết tại đây mới giỏi, tao còn sống là tao còn tìm mày trả mối thù này. Con đĩ đại úy lưu manh, mày không dám đeo bảng tên à, mày sợ tù biết tên trả thù mày à, đồ con đĩ hèn hạ, bẩn thỉu.”
Bọn nó dẫn tôi đi ra phòng thăm gặp chung của tất cả tù nhân. Phòng này ngăn cách với thân nhân người tù bên ngoài bởi một tấm mica dày khoảng một centimet, có khoan lũng mỗi chỗ ngồi chừng một chục lỗ tròn bằng ngón tay út. Rất đông người và ồn ào như cái chợ vỡ, mới đi ra ngoài trong cái đám đông nhốn nháo đó tôi không thể nhìn thấy người nhà của mình ở đâu.
Với Thượng Nghị Sĩ Janet Nguyễn, sau khi chào cờ ngày Mùng 1 tết Đinh Dậu.
Mấy đứa tù thường phạm tôi gặp ngoài sân khu giam nữ trại Bố Lá rất ngạc nhiên không hiểu tại sao tôi ở có một mình ở phòng đầu, trong khi tụi nó phải ở chen chúc một phòng bốn năm chục đứa. Tụi nó nói với tôi có ba phòng lớn: phòng nhốt tội danh liên quan đến ma túy, phòng nhốt tội danh liên quan đến kinh tế (tức tiền bạc, như lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tế, tham nhũng, v.v…) và một phòng khác nhốt đủ thứ tội danh trừ hai nhóm trên, kêu là phòng “hột vịt lộn.”
Tôi thấy ở đây bọn tù khi nói chuyện với cán bộ trại đều ngồi chồm hổm dưới đất ngóng mỏ lên, còn bọn công an thì đứng hoặc ngồi trên ghế. Tôi hỏi tụi nó:
– Bộ ở đây công an bắt mấy đứa mày ngồi dưới đất nói chuyện à?
Tụi nó nói:
– Ừ, ai cũng vậy hết nên tụi em cũng vậy.
– Mấy đứa thấy chị có bao giờ ngồi dưới đất không? – Tôi hỏi.
– Không! – Tụi nó trả lời.
– Tất nhiên phải như vậy. Người chớ có phải chó đâu mà ngồi dưới đất nghếch mõm lên nói chuyện. Phải ngồi ngang hàng đàng hoàng, không có ghế thì đứng, không ngồi dưới đất để chúng nó ngồi dạng háng ở trên. Ở tù chỉ bị hạn chế một số quyền công dân thôi, chớ quyền con người vẫn được pháp luật quy định đảm bảo đầy đủ. Quyền con người là quyền được ăn uống đảm bảo vệ sinh, được ở trong môi trường lành mạnh, không khí trong sạch, không bị dơ dáy, ẩm mốc, có đủ nước sạch để tắm, có ti vi, báo chí để coi, bịnh phải được điều trị, cấp thuốc. – Tôi nói.
Tụi tù trố mắt nhìn tôi nói, há hốc miệng như vừa nhìn thấy người từ hành tinh khác rơi xuống trái đất vậy. Tôi hỏi tụi nó:
– Mấy đứa không biết chuyện này hả? Không có ai nói cho biết hả?.
Tụi nó lắc đầu, nói:
– Tụi em mới nghe lần đầu đó chị. Giờ nghe chị nói mới biết. Hèn chi tụi em không thấy chị ngồi dưới đất bao giờ.
– Bây giờ biết rồi thì phải thực hiện như vậy nghe, đừng để chúng nó xem thường, khi dễ mình. Hôm qua chị mới đưa cái đơn khiếu nại lên giám thị về chuyện ở đây không phát nước uống, ăn canh cải heo chê, thịt heo kho thúi hoắc đó. Tao còn ở đây ngày nào tao còn khiếu nại dài dài.
Tụi nó lại trố mắt nhìn tôi, nói:
– Trời, sao chị dám khiếu nại như vậy, không sợ sao?
– Sợ cái gì?. – Tôi hỏi lại.
Tụi nó im lặng không trả lời, nhìn nhau cười cười.
Tôi nói tiếp:
– Tao sợ thằng nào, con nào mà hổng dám? Thách bọn nó dám động đến tao đó. Lúc ở trại tạm giam an ninh điều tra Sài Gòn, tao tuyệt thực một tháng hai mươi ngày, chúng nó phải năn nỉ tao ăn cơm đó. Hôm qua tao mới nói chuyện với phó giám thị trại này đó, ổng hứa sẽ giải quyết khiếu nại.
– Ông Tám phải không chị? – Một đứa hỏi.
– Ừ, Phạm Văn Tám. – Tôi nói.
– Rồi ổng không làm gì hết sao? – Nó lại hỏi.
– Làm gì là làm gì? – Tôi hỏi lại. – Ma bắt xem mặt người ta mày ơi. Ðâu có dễ hù tao, mà cũng không bịp tao được. Tao nói ra là họ phải cứng họng mới nói, không thì thôi.
Mọt đứa nói:
– Bọn này nó ác lắm chị ơi. Nhà mình thăm nuôi, gởi cái gì vô ăn nó cũng không cho, bắt chỉ được gởi thịt kho thôi, gởi cá khô là nó không cho nhận, nó bắt mình phải mua của nó bán. Nhà em nghèo chỉ đủ tiền mua cá khô, làm gì có tiền mua thịt gởi cho em. Em hổng có gì ăn cơm hết, ở đây chị em thương cho cái gì em ăn cái đó.
Mấy đứa đứng xung quanh nói:
– Nó nói đúng đó chị. Cá khô hay thứ khác không được nhận.
– Nhà tao ở xa, cũng không gởi cái gì nhiều, nhưng cá khô lù đù chiên tháng nào cũng có cả ký lô. Hôm đến đây vẫn còn một hộp cá khô chiên tháng trước gởi ăn không hết. Mày lấy cái bọc nilon đưa chị, chị lấy cho một mớ chiên lại mà ăn cơm. Vài hôm nữa thế nào con em chị nó cũng đi thăm nuôi lại có cá khô chiên mới. Ðể tao coi bọn này nó dám chận cá khô chiên của tao thì tao kêu nó bằng ông nội, bà nội, thách cả lũ chúng nó dám làm. – Tôi nói.
Con này nghe vậy, vội vàng chạy đi kiếm cái bọc nilon đưa cho tôi. Tôi nói:
– Ðầu giờ chiều mở cửa phát cơm thì chị đưa cá cho.
Nó nghe vậy cám ơn tôi rối rít.
Tôi ở trại Bố Lá qua đến ngày thứ ba thì cán bộ quản lý khu báo tôi biết là con Tú đến thăm nuôi tôi. Tôi mới lục mớ giấy tờ đang giữ, cầm theo cái biên bản trao trả tài sản mà ông Trần Văn Cống đã đưa cho tôi lúc tôi ở trại Chí Hòa đem theo đi ra ngoài phòng thăm gặp. Tôi định bụng sẽ gởi mớ giấy tờ, bằng cấp, tiền, nữ trang trại Bố Lá đang giữ cho em tôi đem về. Tiền, vàng thì nó muốn “xử” thế nào tùy ý, còn giấy tờ đem về nhà thờ Kỳ Ðồng gởi cha giữ cho chắc ăn, không thằng an ninh khốn nạn nào dám xông vô ăn cướp.
Với Thượng Nghị Sĩ Janet Nguyễn, sau khi chào cờ ngày Mùng 1 tết Đinh Dậu.
Mấy đứa tù thường phạm tôi gặp ngoài sân khu giam nữ trại Bố Lá rất ngạc nhiên không hiểu tại sao tôi ở có một mình ở phòng đầu, trong khi tụi nó phải ở chen chúc một phòng bốn năm chục đứa. Tụi nó nói với tôi có ba phòng lớn: phòng nhốt tội danh liên quan đến ma túy, phòng nhốt tội danh liên quan đến kinh tế (tức tiền bạc, như lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tế, tham nhũng, v.v…) và một phòng khác nhốt đủ thứ tội danh trừ hai nhóm trên, kêu là phòng “hột vịt lộn.”
– Được. – Tôi trả lời. – Rất rõ ràng, không có gì là khó hiểu. Tôi nghĩ là ông biết, làm đến chức Phó Giám thị mà nói không biết e rằng giả vờ hơi phô đó. Ông Phó Giám thị muốn nghe thì tôi nói đây:
Thứ nhất, không ai phản đối không có nghĩa là thịt heo đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm cho người ăn, chỉ vì không ai dám phản đối, có tôi là người duy nhất làm điều này. Thứ hai, tiền ngân sách cấp phát xuống cho khẩu phần rau của tù nhân mỗi người một tháng mười lăm ký lô đảm bảo chất lượng ăn được, không phải loại rau đến heo cũng chê không thèm ăn, còn làm thế nào có đủ rau xanh cho tù nhân ăn là nhiệm vụ của Ban Giám Thị, tôi không cần biết. Thứ ba, ông Phó Giám thị nói sẽ xem lại nước nấu canh tại sao đen và khắc phục thì tôi tạm chấp nhận coi thay đổi như thế nào rồi tính sau. Thứ tư, nước uống đun sôi để nguội đảm bảo vệ sinh cấp phát cho tù nhân uống đầy đủ mỗi ngày là trách nhiệm trại giam bắt buộc phải làm, tôi không cần biết củi thiếu hay củi đủ, đó là nhiệm vụ của Ban Giám Thị, không phải của tôi. Thứ năm, báo Nhân Dân cán bộ có đưa cho tôi rồi, giờ tôi không có ý kiến gì, chấp nhận việc báo đến trễ do đường xá xa xôi. Thứ sáu, tôi không cần biết trại này mới hay cũ, có điều kiện hay không có điều kiện, tôi chỉ cần biết một khi đã nhốt người vào đây trại giam phải có trách nhiệm đảm bảo những tiêu chuẩn đời sống của người tù mà pháp luật đã quy định, không đủ thì đừng nhốt vào đây, kiếm chỗ khác nhốt đi. Chớ nhốt người ta vào rồi nói thiếu điều kiện thì không chấp nhận được, đó là vi phạm pháp luật, cắt xén tiêu chuẩn của tù nhân. Thứ bảy, ông Phó Giám thị lấy cái bản án phúc thẩm của tôi ra đọc cái câu “án phúc thẩm đồng thời chung thẩm có hiệu lực thi hành” đi, rồi nói cho tôi biết câu đó không phải thành án thì nghĩa là gì? Tôi chưa đọc bản án phúc thẩm nhưng tôi biết tất cả các bản án phúc thẩm đều có ghi rõ câu đó vì nó được quy định trong Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự, còn cụ thể ở điều nào thì ông Phó Giám thị tự lấy Bộ Luật Tố Tụng ra mà đọc, tôi không nhắc lại. Nếu giam tôi trong cái phòng không có ti vi là phân biệt đối xử với tù chính trị, tước đoạt quyền lợi của tôi mà pháp luật cho phép tôi được hưởng. Tôi báo cho ông Phó Giám thị biết, thà mất lòng trước đặng lòng sau, những điều tôi vừa nói ông Phó Giám thị phải công nhận là tôi nói đúng. Nếu không giải quyết tôi sẽ báo cho người nhà tôi biết kiện trại giam này đàn áp, khủng bố tôi, cho tôi ăn uống không đảm bảo vệ sinh, chất lượng để giết tôi chết dần chết mòn. Ông có muốn như thế không? Từ trước đến nay tôi đã nói điều gì là tôi sẽ làm, chưa bao giờ tôi nói mà không làm.
Phạm Văn Tám nghe vậy xuống nước:
– Những điều chị nói tôi công nhận là đúng, nhưng tôi không có quyền quyết định, để báo lại với đồng chí Giám thị.
– Báo lại là trong thời gian bao lâu? Khi nào thì có kết quả giải quyết? Không dằng dai kéo dài thời gian với tôi được đâu. Ông Phó Giám thị phải nói rõ là trong bao nhiêu ngày? Quyền lợi của tôi đang bị xâm phạm, tôi không thể chờ đợi ngày này sang ngày khác được. – Tôi nói.
– Tôi không thể trả lời chính xác được. Đồng chí giám thị hiện nay đi họp tổng kết cuối năm, chưa về. – Phạm Văn Tám nói.
– Họp ở đâu? Sài Gòn à? Vừa đi vừa về mất vài tiếng đồng hồ là nhiều. Họp cuối năm nhiều lắm là một ngày. Sáng đi sớm, họp xong tối về đến nơi rồi, làm gì mà không giải quyết công việc được. Ông Giám thị muốn né trách nhiệm à? Nếu ông ta muốn vậy thì chờ đó, tôi sẽ bảo người nhà tôi tố cáo ông ta đến khắp nơi. Tôi còn ở đây ngày nào thì tôi không bao giờ để yên chuyện này đâu.
– Tôi sẽ báo lại đồng chí giám thị giải quyết sớm. Giám thị đi vắng thật mà, sao chị đa nghi thế. – Phạm Văn Tám nói.
– Tôi không thể tin lời nói của mấy ông Cộng Sản được. Họ toàn lừa bịp, dối trá cho được việc. – Tôi vừa nhếch mép cười vừa nói.
– Nhưng tôi không nói dối đâu, được lợi ích gì cho tôi. Nếu không còn điều gì cần nói thì chị đi về phòng đi. – Phạm Văn Tám nói.
– Tôi không có gì để nói nữa, giờ chỉ chờ thôi, còn ông Phó Giám thị nói dối có lợi ích gì cho ông thì chỉ có ông biết, tôi làm sao biết được. Ví dụ nếu ông không nói dối ông bị tống khỏi cái chức Phó Giám thị thì đó cũng là nói dối tôi để ông có lợi ích. – Tôi nói.
Ông ta chỉ mỉm cười, quay ra gọi một thằng cán bộ nam dẫn tôi trở về phòng giam. Tôi về đến nơi thì thấy bọn tù nam làm việc ở nhà bếp đẩy xe chở cơm canh đến phát cơm buổi sáng cho khu giam nữ. Thằng cán bộ này kêu cán bộ nữ trong khu nữ ra giao lại tôi rồi đi ra. Tôi vô phòng giam lấy mấy cái hộp nhựa ra lấy cơm canh, vậy là hết một buổi sáng.
– Được. – Tôi trả lời. – Rất rõ ràng, không có gì là khó hiểu. Tôi nghĩ là ông biết, làm đến chức Phó Giám thị mà nói không biết e rằng giả vờ hơi phô đó. Ông Phó Giám thị muốn nghe thì tôi nói đây:
Buổi chiều, có một đứa khoảng hơn hai mươi tuổi tự xưng nó tên là Con Thỏ kêu tôi lại cho tôi một bộ quần áo bằng vải thun màu vàng có bông xanh. Nó nói là quần áo của nó bây giờ không mặc được vì nó mập ra, thấy tôi cứ mặc quần đùi, áo hai dây suốt ngày nên nó cho tôi. Tôi mặc thử thấy rất đẹp và vừa vặn. Bộ đồ đó đến giờ tôi vẫn còn giữ và đem qua Mỹ luôn, để làm kỷ niệm một tấm lòng tốt mà đến giờ thời gian quá lâu, tôi không còn nhớ mặt mũi Con Thỏ tròn méo ra sao nữa.
Xế chiều, tình cờ tôi phát hiện xung quanh chỗ nằm của mình toàn kiến lửa đỏ lòm. Coi kỹ lại, trời mẹ ơi, kiến lửa nó đục lỗ tường làm ổ đầy nhóc luôn, hơn mấy chục cái ổ kiến lửa ăn luồn trong vách tường. Vậy mà tối hôm qua ngủ không giăng mùng, cả đêm không bị con kiến nào cắn, quả là có ơn trên nữa rồi. Tường này nó xây ăn bớt xi măng, nên toàn cát, lâu ngày nước mưa thấm, lớp xi măng tô tường bị kiến đục ruỗng hết.
Tôi bèn lấy cục xà bông Lifebuoy đỏ đang xài mềm mềm bóp ra trét hết vô mấy lỗ tường có ổ kiến. Xà bông này có ưu điểm vô cùng lợi hại là khi thấm nước nó mềm, khi khô nó cứng như đá, trét một lớp dày vô tường, qua hôm sau xà bông khô cứng lại kiến không đục lủng lỗ chun ra được. Trét lòng vòng xung quanh chỗ nằm, ngay cửa phòng nữa, nếu không trét chỗ này tối nó bò ra thì chết, tối tôi đi tới đi lui từ cửa đến cuối phòng rồi quay lại để vừa tập thể dục vừa lần chuỗi đọc kinh, không trét đạp trúng ổ kiến lửa thì bà nội cũng đội chuối khô. Cuối cùng tốn hết một cục xà bông loại bự. May mà tôi vẫn còn ba cục xà bông Lifebuoy bự ở nhà gởi vô để dành xài.
Trời sụp tối, gió ngoài cửa sổ thổi luồn vô phòng giam chỗ nằm ù ù, lạnh ngắt, mà cửa sổ không có cánh cửa, chỉ có song sắt. Lại thêm cái may nữa là hồi sáng mới mượn được hai tờ báo Nhân Dân bự chà bá đem vô phòng đọc, tôi lấy cọng dây nilon cột ngang phía trên khung cửa sắt rồi treo tờ báo lên, vậy là kín cái cửa sổ, gió không thổi lọt vô chỗ ngủ được.
Sáng hôm sau, cán bộ trại giam báo tôi lên gặp Phó Giám thị trại. Tôi đi theo họ lòng vòng một lúc vô một căn phòng cũng khá cũ, có vẻ như đây là cái phòng họp thì phải. Người gặp tôi là một ông đứng tuổi, nói giọng Bắc, tự giới thiệu là Phó Giám thị Phạm Văn Tám. Tôi nhìn thấy ông ta đeo hàm Thượng tá và bảng tên đeo trên ngực đúng như lời ông ta nói. Thì ra ông này hôm qua ký cái phiếu chuyển đơn đưa cho tôi đây.
Ông Phạm Văn Tám sau khi chỉ cái ghế mời tôi ngồi xuống rồi nói:
– Hôm qua tôi có bảo văn thư chuyển cái đơn của chị cho Tòa án rồi.
– Cám ơn! Tôi có nhận được cái phiếu chuyển đơn do ông Phó Giám thị ký, cán bộ trại đưa cho tôi chiều hôm qua. – Tôi nói.
Ông Tám nói tiếp:
– Tôi có nhận được đơn khiếu nại của chị, nhưng tôi muốn nghe chính chị nhắc lại chị muốn khiếu nại điều gì.
Ông ta muốn thử trí nhớ của tôi hay sao vậy cà? Tôi bèn lặp lại bảy nội dung đã nêu trong đơn gởi ngày Thứ Hai. Tôi nói xong thì Phạm Văn Tám nói:
– Tôi trả lời lần lượt những khiếu nại của chị như sau: Thứ nhất, ở đây từ trước tới giờ vẫn phát thịt kho như vậy, chưa thấy ai nói gì. Thứ hai, ở đây có thứ cải đó đúng như chị nói, hơi khó ăn nhưng không có cải nào khác vì ở đây xa chợ. Thứ ba, nước nấu canh thì tôi hứa sẽ xem lại coi tại sao nó đen, bảo nhà bếp khắc phục. Thứ tư, nước uống thì ở đây không có nấu nước uống cho phạm nhân vì thiếu củi, ai cũng uống nước trong vòi chảy ra, nước đó của nhà máy có khử trùng. Từ hôm đến đây đến giờ chị uống nước đó có bị đau bụng gì không? Thứ năm, báo Nhân Dân thì tôi có nói với cán bộ quản giáo phát cho chị rồi, cán bộ có nói lại không? Thứ sáu, việc mở đài cho phạm nhân nghe chưa có tại vì ở đây là trại mới chưa làm được. Thứ 7, tại vì cái phòng giam chị trước kia là phòng tạm giam nên không gắn ti vi, chị chưa thành án nên không giam ở phòng giam thành án.
Tôi nghe Phạm Văn Tám nói mà sôi máu lên tới óc o, nhưng vẫn cố gắng giữ thái độ điềm tĩnh chờ ông ta nói hết câu, ông ta ăn nói dù “đểu” nhưng nhã nhặn, tự dưng tôi ngắt lời khi ông ta đang nói là bất lịch sự, hơn nữa ông ta đã giải quyết cái vụ chuyển đơn và báo Nhân Dân nhanh chóng rồi, nên tôi ghi nhận thiện chí này của ông ta.
Tôi hỏi:
– Ông phó giám thị đã nói hết chưa?
– Hết rồi. – Ông ta nói. – Chị muốn nói điều gì?
– Ông phó giám thị nghe cho rõ lời tôi nói đây: Tôi không chấp nhận cách giải thích của ông Phó Giám thị vì nó vi phạm nội quy trại giam do Bộ Công An ban hành, vi phạm pháp luật.
– Cụ thể như thế nào chị có thể dẫn chứng ra cho tôi biết được không? – Phạm Văn Tám hỏi.
Buổi chiều, có một đứa khoảng hơn hai mươi tuổi tự xưng nó tên là Con Thỏ kêu tôi lại cho tôi một bộ quần áo bằng vải thun màu vàng có bông xanh. Nó nói là quần áo của nó bây giờ không mặc được vì nó mập ra, thấy tôi cứ mặc quần đùi, áo hai dây suốt ngày nên nó cho tôi. Tôi mặc thử thấy rất đẹp và vừa vặn. Bộ đồ đó đến giờ tôi vẫn còn giữ và đem qua Mỹ luôn, để làm kỷ niệm một tấm lòng tốt mà đến giờ thời gian quá lâu, tôi không còn nhớ mặt mũi Con Thỏ tròn méo ra sao nữa.
Tượng Đức Mẹ Con Sò, Long Beach, Nam California, USA.
Tôi thấy trong phòng căn-tin có bán muỗng, đũa, tô bằng nhựa dẻo màu xanh, xà bông bột, xà bông cục, sữa tắm, dầu gội đầu, nước rửa chén cũng thuộc loại nhãn hiệu xài được, không phải loại rởm cũng không phải loại cao cấp. Nước mắm, nước tương là loại chưa bao giờ nhìn thấy nhãn hiệu này trên thị trường. Nước lọc đóng chai cũng vậy. Tôi hỏi bọn tù ở đây có phát nước uống cho tù nhân không, tụi nó nói không phát, toàn hứng nước trong vòi chảy ra uống, đứa nào nhà giàu thì thăm nuôi mua mấy thùng nước lọc gởi vô uống, nhà nó có tiền nhiều gởi căn-tin, hết nước thì chạy ra căn-tin lấy thùng khác. Lại hiểu thêm một chuyện nữa.
Ăn cơm trưa xong, tôi bắt đầu viết hai cái đơn. Cái đơn thứ nhất gởi tòa án tối cao đòi bản án phúc thẩm của tôi. Cái đơn thứ hai gởi giám thị trại giam Bố Lá khiếu nại các vấn đề sau:
1-Thịt heo kho phát cho tù nhân ăn là thịt thúi, có mùi hôi quá không ăn được;
2-Tiêu chuẩn rau xanh của tù nhân phải phát đầy đủ, không được lấy lá củ cải trắng già nấu canh cho tù ăn;
3-Nước nấu canh phải trắng, không được dùng thứ nước đen như nước đường mương cho tù ăn;
4-Trại phải phát nước uống đun sôi để nguội cho tù nhân đảm bảo vệ sinh, không được để tù nhân uống nước trong vòi nước;
5-Trại phải phát báo Nhân Dân cho tôi đọc mỗi ngày;
6-Trại phải mở đài cho tù nhân nghe tin tức sáng tối mỗi ngày;
7-Tại sao những phòng giam khác có ti vi cho tù nhân xem buổi tối mà phòng tôi không có? Đây là phân biệt đối xử nhằm đàn áp tù chính trị.
Kết luận tất cả 7 điều tôi đã nêu trên trại Bố Lá đã vi phạm pháp luật, cắt xén tiêu chuẩn của tù nhân mà pháp luật quy định cho tù nhân được hưởng, đề nghị trại Bố Lá phải chấn chỉnh, thay đổi ngay lập tức, nếu không tôi sẽ báo cho người nhà tôi biết tố cáo đến cấp cao hơn và công luận trong, ngoài nước.
Buổi chiều, khoảng hai giờ rưỡi mở cửa phòng giam cho tù ra ngoài tắm giặt. Tôi lập tức đưa hai lá đơn đó cho cán bộ quản giáo cũng cỡ tuổi tôi, cấp hàm đại úy, nói giọng Bắc, đeo bảng tên Trần Thị Yến.
Trần Thị Yến tròn mắt nhìn tôi kinh ngạc, nói:
– Chị mới nhận giấy hồi sáng, tôi tưởng phải vài hôm nữa chị mới viết xong đơn. Sao chị viết nhanh quá vậy?
– Mấy cái này đơn giản mà, đâu có gì khó. Ngày trước tôi làm việc ở văn phòng luật sư chỉ cần một giờ đồng hồ là xong cái đơn đánh vi tính, in luôn ra cho thân chủ. Viết tay như vậy là chậm đó, tôi có máy tính là viết còn nhanh hơn nữa. – Tôi nói.
Cán bộ Nguyễn Thị Nhung gật gật đầu, nói:
– Hèn gì tụi kia nó sợ chị.
Tôi cười, không nói gì, tôi hiểu hai chữ “tụi kia” cán bộ Nguyễn Thị Nhung nói là ám chỉ ai. Vậy là cán bộ này cũng có một số hiểu biết nhất định. Cán bộ Nhung lại hỏi tiếp:
– Hai cái đơn này tôi phải làm sao? Tôi chưa gặp trường hợp này bao giờ.
Tôi lấy ra từng cái đơn, giải thích:
– Cái đơn gởi tòa án này cán bộ chỉ cần làm cái hai phiếu chuyển đơn đưa cho giám thị ký kèm theo đơn, gởi đến tòa án tối cao khu vực phía Nam tại thành phố HCM một cái, địa chỉ số 122 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, quận 1, Sài Gòn. Cán bộ đưa cho tôi một cái phiếu chuyển đơn, xác nhận có chuyển đơn của tôi đến tòa án tối cao là xong, cán bộ hết trách nhiệm. Nếu tòa án không gởi bản án phúc thẩm cho tôi là tòa án sai, không phải trại giam sai. Cái đơn thứ hai cán bộ đưa cho giám thị Trại Bố Lá này, nói tôi muốn gặp trực tiếp giám thị để khiếu nại những vấn đề trong đơn. – Tôi nói.
– Được rồi, tôi sẽ đưa đơn của chị cho lãnh đạo ngày trong chiều nay. – Nguyễn Thị Nhung nói.
– Cám ơn cán bộ. – Tôi nói.
Trần Thị Yến ghi vào đơn của tôi giữ như sau: “Nhận đơn lúc 9h00′ ngày 28.01.2013” rồi ký tên, ghi rõ họ tên Trần Thị Yến.
Nguyễn Thị Nhung này nhìn tướng tá cao to như đàn ông, nhưng nói chuyện giọng rất mềm mỏng, và cách cư xử cũng khôn ngoan, đáng để tôi đối xử lịch sự hơn.
Sáng ngày hôm sau, lúc được mở cửa ra ngoài, một cán bộ quản giáo khác (tôi không nhớ tên) đưa cho tôi cái phiếu chuyển đơn đúng y như tôi đã hướng dẫn, có chữ ký của phó giám thị trại Bố Lá là Thượng Tá Phạm Văn Tám và đóng dấu đỏ hẳn hoi, công nhận làm lẹ thiệt. Cán bộ này nói thêm là lãnh đạo nói báo Nhân Dân mỗi ngày sẽ cho người đi lấy đem vô, tôi cứ tới phòng cán bộ mà nhận, đọc xong thì trả lại, nhưng không phải ngày nào cũng có mà có khi báo về trễ vì trại này ở trong rừng sâu. Như vậy có khi sẽ dồn lại một ngày hai ba tờ hoặc không có tờ nào, nhưng không mất, tôi cứ từ từ mà đọc. Bây giờ đưa tôi đọc tạm hai tờ báo cũ của tuần trước. Tôi đồng ý và hỏi cán bộ này lúc nào thì giám thị gặp tôi? Cán bộ này nói có lẽ sáng mai. Vậy cũng được, cố chờ đến mai xem sao, mai mà không thấy gì là tôi kêu ầm ĩ lên ráng chịu à.
Tượng Đức Mẹ Con Sò, Long Beach, Nam California, USA.
Tôi thấy trong phòng căn-tin có bán muỗng, đũa, tô bằng nhựa dẻo màu xanh, xà bông bột, xà bông cục, sữa tắm, dầu gội đầu, nước rửa chén cũng thuộc loại nhãn hiệu xài được, không phải loại rởm cũng không phải loại cao cấp. Nước mắm, nước tương là loại chưa bao giờ nhìn thấy nhãn hiệu này trên thị trường. Nước lọc đóng chai cũng vậy. Tôi hỏi bọn tù ở đây có phát nước uống cho tù nhân không, tụi nó nói không phát, toàn hứng nước trong vòi chảy ra uống, đứa nào nhà giàu thì thăm nuôi mua mấy thùng nước lọc gởi vô uống, nhà nó có tiền nhiều gởi căn-tin, hết nước thì chạy ra căn-tin lấy thùng khác. Lại hiểu thêm một chuyện…
Một trong số nghệ sĩ Mỹ ở Los Angeles ủng hộ nhân quyền cho VN 
Trung Học Trịnh Hoài Đức Bình Dương 